Thứ ba, 17-11-26 10:34:02
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Lưu dấu dòng họ Hồng ở U Minh

Báo Cà Mau Ngày 3 tháng 10 âm lịch hằng năm, tại Rạch Chệt, Ấp 3, xã Nguyễn Phích, huyện U Minh, dòng họ Hồng long trọng tổ chức lễ giỗ để tưởng nhớ cụ Hồng Vận Ban, người góp phần quan trọng vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp vào thế kỷ XIX.

Năm nay là lần thứ 116 lễ giỗ được tổ chức, nhằm tri ân người đã có công vận chuyển vũ khí và tiếp tế cho hai vị lãnh đạo nghĩa quân, Ðỗ Thừa Luông và Ðỗ Thừa Tự, trong những ngày đầu cuộc khởi nghĩa ở vùng đất cuối trời Cà Mau.

Ngày mùng 3 tháng 10 âm lịch hằng năm, dòng tộc họ Hồng long trọng tổ chức lễ giỗ cụ tổ Hồng Vận Ban.

Ngày mùng 3 tháng 10 âm lịch hằng năm, dòng tộc họ Hồng long trọng tổ chức lễ giỗ cụ tổ Hồng Vận Ban.

Hai vị lãnh đạo, Ðỗ Thừa Luông và Ðỗ Thừa Tự, đã được sách sử, báo chí đề cập khá nhiều, riêng cụ Hồng Ban là ai, có quan hệ như thế nào trong việc cùng nghĩa quân họ Ðỗ xây dựng căn cứ chiến đấu chống thực dân Pháp ở Cái Tàu (nay thuộc huyện U Minh) cách đây hơn 140 năm, thì cho đến nay rất nhiều người chưa được biết.

Theo Hội Khoa học lịch sử tỉnh Cà Mau ghi chép, họ Hồng có gốc tích từ Nam Hải, một hòn đảo của nước Tàu xưa (nay là Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa). Tằng tổ khảo tứ đại họ Hồng ở tại Rạch Chệt, vùng quê Cái Tàu hiện đang thờ phụng là ông Hồng Vận Ban (tên thường gọi là Lồng Ban), chính là người khởi thuỷ từ Hải Nam (Trung Quốc), vì bất mãn với hôn quân, ám chúa nhà Thanh, muốn tìm cho mình và muôn đời con cháu mảnh đất sinh cơ lập nghiệp với nhiều hứa hẹn dài lâu, nên đã cùng với những người bạn tâm giao khác vượt trùng dương thẳng đến Cà Mau khai phá, dựng xây cơ nghiệp vào cuối thế kỷ XVIII.

Cà Mau xưa vốn là vùng đất có cư dân lưu trú từ thời Mạc Cửu, đây là vùng đất người Hoa sống rải rác với người Khmer và người Việt. Dọc theo sông Cái Tàu, nơi dòng họ Hồng cư ngụ, dừa nước mọc dày đặc che chắn những xóm làng ven sông, nơi chỉ cần thấy một cây cầu ven bờ là có thể biết bên trong làng đã có dân cư sinh sống. Ðây cũng là vùng đất cụ Hồng Ban lựa chọn để định cư và phát triển sự nghiệp.

Tại đây còn có giai thoại mà lịch sử còn lưu, đó là cuộc khởi nghĩa của 2 thủ lĩnh trẻ: Ðỗ Thừa Luông và Ðỗ Thừa Tự, cùng với sự trợ giúp của một số Hoa kiều vào cuối năm 1871. Lịch sử tỉnh nhà có chép: “Sứ mệnh qua Xiêm (Thái Lan ngày nay) để mua khí giới, đạn dược đem về chống quân Pháp xâm lược thì giao cho người Hoa kiều - Hải Nam tên là Lồng Ban” (Lồng Ban chính là tên thường gọi của ông Hồng Vận Ban).

Con cháu ôn lại truyền thống của các cụ.

Con cháu ôn lại truyền thống của các cụ.

Qua tìm hiểu thời đó, cụ Hồng Ban chính là một thương nhân có 1 tàu buôn 2 buồm, từ đảo Hải Nam tới lui Cà Mau - Sông Ðốc - Cái Tàu làm ăn. Ðầu năm 1871, ông tham gia kháng chiến chống Pháp. Phạm vi hoạt động của ông là vàm sông Ông Ðốc - Cái Tàu - Xóm Giữa - Xóm Ngọn và ngọn Tiểu Dừa ra biển. Các mặt hàng ông thu mua là khô lóc, khô bổi, cá mặn, tôm khô, chiếu lác trắng... Ông là thuộc hạ của 2 chủ tướng: Ðỗ Thừa Luông và Ðỗ Thừa Tự, với nhiệm vụ tiếp tế lương thực, thực phẩm, vận chuyển vũ khí mua được từ nước ngoài chở về cho kháng chiến, nhiều chuyến trót lọt.

Vào một đêm cuối thu năm Nhâm Thân (1875), quân Pháp mở cuộc càn lớn và bao vây được bộ chỉ huy của lực lượng nghĩa quân - một cuộc hỗn chiến (xáp lá cà - đánh gần) diễn ra khốc liệt giữa một bên là súng thần công, mã tấu, dao mác, tầm vông vạt nhọn và một bên là tàu sắt, súng đồng đại bác, làm cho nghĩa quân họ Ðỗ tan rã từ đây. Và cũng từ đây, chuyến chở vũ khí đạn dược cuối cùng của vị Tằng tổ khảo cũng kết thúc. Do tàu vừa về tới vàm sông Ông Ðốc là bị quân Pháp phát hiện và tịch thu hết vũ khí, ông đành bỏ tàu lánh nạn và từ đó sự nghiệp vận chuyển vũ khí của ông kết thúc trong âm thầm.

Ðến nay, cụ Hồng Vận Ban vẫn là niềm tự hào của dòng họ Hồng. Câu ca dao “Sông Cái Tàu có nhiều nhà quốc sự/Ðỗ Thừa Luông, Ðỗ Thừa Tự với chú Lồng Ban” được lưu truyền qua nhiều thế hệ, thể hiện niềm tôn kính dành cho cụ Hồng Ban và nghĩa quân họ Ðỗ.

Là người trực tiếp tham gia tìm hiểu về lịch sử của dòng họ Hồng trên vùng đất Cà Mau, ông Ðỗ Văn Nghiệp, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Kể chuyện lịch sử, Bảo tàng tỉnh, chia sẻ: “Qua nhiều năm tìm hiểu về dòng họ Hồng, chúng tôi càng thấy rõ vai trò quan trọng của cụ Hồng Vận Ban trong công cuộc chống Pháp. Cụ Hồng không chỉ là một người có công lớn trong việc tiếp tế lương thực, vũ khí cho nghĩa quân, mà còn là một biểu tượng cho tinh thần kháng chiến bất khuất của người dân Nam Bộ. Ðây là minh chứng cho ý chí đoàn kết và quyết tâm của cha ông trong việc bảo vệ đất nước, chống lại ngoại xâm. Giai đoạn lịch sử oai hùng ấy đáng được gìn giữ và truyền lại cho thế hệ mai sau”.

Ông Ðỗ Văn Nghiệp (ngồi giữa) và con cháu các đời của cụ Ðỗ và cụ Hồng xem lại lịch sử của gia tộc.

Ông Ðỗ Văn Nghiệp (ngồi giữa) và con cháu các đời của cụ Ðỗ và cụ Hồng xem lại lịch sử của gia tộc.

Cháu nội của cụ Hồng Vận Ban là bà Hồng Nguyệt Ảnh (Sáu Ảnh), tham gia kháng Pháp, tập kết ra Bắc, làm đầu bếp cho Bác Hồ; ông Hồng Nghĩa Trọng, nguyên Chủ tịch Uỷ ban Kháng chiến hành chính huyện Trần Văn Thời, sau năm 1954 ông ở lại miền Nam và cho 2 con tập kết ra Bắc. Và rất nhiều con cháu của dòng họ Hồng hiện đang làm việc cho bộ máy chính quyền trên địa bàn huyện U Minh.

Những đóng góp của dòng họ Hồng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ quê hương được ghi nhận và tôn vinh qua các thế hệ. Ông Lê Hữu Lợi, Trưởng phòng Văn hoá, Thông tin huyện U Minh, chia sẻ: “Lần đầu tiên tôi được tham gia lễ giỗ cụ Hồng. Tôi rất phấn khởi khi trên địa bàn huyện có dòng họ có nhiều đóng góp cho cách mạng địa phương. Phòng Văn hoá, Thông tin sẽ phối hợp với các sở, ngành, địa phương, cung cấp tài liệu để củng cố thêm những bằng chứng thiết thực về dòng họ Hồng trên địa bàn huyện”.

Anh Hồng Xuân Vũ, cháu đời thứ 4 của cụ Hồng Ban, cho biết: “Thông qua thân tộc họ Hồng càng làm rõ hơn một sự kiện lịch sử oai hùng của ông cha trong thời kỳ đầu kháng chiến chống Pháp xâm lược. Sắp tới, gia đình sẽ cùng với Hội Khoa học lịch sử, các ngành chức năng tiếp tục tìm hiểu, sưu tầm, tiến tới tổ chức hội thảo nhằm khẳng định rõ nét và tái hiện sinh động bức tranh chiến đấu phi thường của những con người bất khuất nơi vùng đất cuối trời Tổ quốc và đề nghị công nhận di tích lịch sử đối với dòng họ Hồng trên sông Cái Tàu”.

Ngày giỗ không chỉ là dịp để dòng họ Hồng tưởng nhớ tổ tiên mà còn là cơ hội để ôn lại và tri ân những giá trị lịch sử cao đẹp của dân tộc. Dòng họ Hồng và cụ Hồng Vận Ban sẽ mãi là biểu tượng của tinh thần bất khuất và sự kiên cường trên mảnh đất Cà Mau, góp phần vào bức tranh lịch sử oai hùng của dân tộc Việt Nam./.

 

Kim Cương - Lê Tuấn

 

Hẹn một ngày về!

Hành trình thu thập mẫu sinh phẩm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ mở ra hy vọng cho nhiều gia đình. Nỗi trăn trở của những người quản trang, ký ức nghẹn ngào của đồng đội và niềm mong mỏi của thân nhân cùng hướng về một điều là trả lại tên cho các anh, đưa các anh về với gia đình. 

Những ngày ở Trường Bổ túc văn hoá công nông 1

Ðầu tháng 9/1975, tôi về nhận nhiệm vụ ở Trường Bổ túc văn hoá công nông 1 (tỉnh Minh Hải cũ), với mức lương 83 đồng.

Khúc tráng ca dưới làn đạn

Tháng 10/1961, trên vùng đất Ðầm Dơi, cuộc đấu tranh chính trị trực diện đã diễn ra trong hoàn cảnh vô cùng khốc liệt. Hàng ngàn người dân, phần lớn là phụ nữ và nông dân, từ các ngả đường, những dòng kênh, con rạch, chèo xuồng tiến về Chi khu Ðầm Dơi, mang theo những khẩu hiệu đòi chấm dứt càn quét, khủng bố, đàn áp. Họ không mang theo súng đạn. Vũ khí của họ là lòng yêu nước, ý chí đấu tranh và niềm tin vào lẽ phải.

Dấu ấn những con tàu không số

Tháng 4/2025, tỉnh Cà Mau tổ chức lễ đón nhận bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt cho Bến Vàm Lũng. Trong nghi thức thả thuyền và hoa tưởng niệm các liệt sĩ “tàu không số” hy sinh trên biển Cà Mau, có 2 người lính già khó nhọc dìu nhau lên tàu tham dự. Họ muốn được ra biển khơi, muốn thêm một lần sống lại tuổi đôi mươi khốc liệt mà đầy tự hào, muốn được gửi lòng mình vào những cánh hoa tưởng nhớ những đồng đội vì nhiệm vụ thiêng liêng mà hoà máu xương vào biển cả.

“Hoa lửa” trên đường 1C huyền thoại

Ra đời trong phong trào "5 xung phong" chống Mỹ cứu nước, ngày 13/5/1966, Ðại đội Nguyễn Việt Khái 1 hành quân về R. Các đại đội Nguyễn Việt Khái 2 và 3 cũng lên đường nhận nhiệm vụ ở tuyến vận tải 1C trong đội hình Liên đội 1 Thanh niên xung phong (TNXP) Tây Nam Bộ vào giữa năm 1967. Sau đó, các đại đội Quyết thắng 1, 2 và 3 hoạt động theo phương thức hợp - tan ở địa bàn Cái Lớn - Ba Ðình nối tuyến 1C về Cà Mau.

Ðêm tháng Mười

Giữa năm 1959, cách mạng miền Nam nói chung, địa bàn huyện Ngọc Hiển nói riêng, phải đương đầu với những khó khăn chồng chất. Luật 10/59 của chính quyền Ngô Ðình Diệm do Mỹ dựng lên đã tổ chức các chiến dịch "Tố cộng, diệt cộng", tiến hành càn quét, đánh phá liên miên; bọn tề điệp, ác ôn ngóc đầu dậy, nhất là tổ chức tự vệ hương thôn, trước họng súng và trong cửa nhà tù của chúng, những người dân lương thiện, bất cứ ai cũng đều có thể bị chúng quy là Việt cộng.

Lần đầu xem chiếu bóng

Một chiều đầu tháng 10/1966, được tin Ðội chiếu bóng Cà Mau - Ninh Bình thực hiện buổi chiếu đầu tiên ở Vịnh Dừa, cách cơ quan chúng tôi hơn 2 cây số, ai nấy đều háo hức. Bởi, chúng tôi đều sinh ra và lớn lên ở nông thôn, không ai biết chiếu bóng là gì. Còn bởi phim ảnh của miền Bắc xã hội chủ nghĩa, hậu phương lớn của miền Nam, tất cả vì miền Nam ruột thịt.

Nhớ thương đồng đội

Năm 1978, cựu chiến binh Nguyễn Ngọc Như, ấp Láng Giài, xã Hoà Bình, khi ấy đang độ tuổi đôi mươi, thực hiện nhiệm vụ tại Sư đoàn 4 (Quân khu 9) chiến đấu trên chiến trường biên giới Tây Nam. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ký ức về những ngày tháng chiến đấu vẫn vẹn nguyên trong tâm trí. “Ðồng đội tôi năm đó được 35 người, giữa chiến trường ác liệt, nhiều người đã ngã xuống ngay trên tay tôi. Ðến nay, đồng đội tôi chỉ còn lại 3 người”, bà Như rơm rớm nước mắt.

Lắng nghe lịch sử giữa trùng khơi

Hành trình “Biển đảo quê hương” với chủ đề “Theo dấu chân anh hùng - Tuổi trẻ sắt son niềm tin với Ðảng” của Tuổi trẻ tỉnh Cà Mau vừa qua đưa đoàn viên, thanh niên (ÐVTN) đến với Côn Ðảo (Thành phố Hồ Chí Minh), nơi mỗi phần mộ, mỗi câu chuyện đều gắn với những năm tháng đấu tranh đầy gian khổ nhưng rất đỗi hào hùng của dân tộc.

“Buổi phát thanh gởi về Nam”

Tháng 8/1959, cách mạng miền Nam chịu tổn thất nặng nề do Mỹ - Diệm thực hiện chính sách khủng bố tàn bạo, bắn giết, bắt tù đày tất thảy những người chúng cho là "Việt cộng". Nghị quyết 15 của Trung ương nhằm chuyển hướng chiến lược của cách mạng miền Nam còn trong giai đoạn triển khai...