Nền tảng xây dựng cuộc sống khoẻ mạnh, hạnh phúc

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sức khoẻ không chỉ là trạng thái không có bệnh tật mà còn là sự thoải mái toàn diện về thể chất, tinh thần và các mối quan hệ xã hội. Trong đó, sức khoẻ tâm thần giữ vai trò đặc biệt quan trọng, giúp mỗi người nhận thức đúng về bản thân, ứng phó với áp lực cuộc sống, học tập và làm việc hiệu quả, đồng thời xây dựng các mối quan hệ tích cực với cộng đồng.

• Mẹ bệnh tâm thần giết con bằng búa
• 15 năm tù cho kẻ “tâm thần” giết cha
• Đánh trúng chỗ hiểm khiến bạn tử vong, nam bị cáo có bệnh lý tâm thần lãnh 5 năm tù

Hiện nay, áp lực từ công việc, học tập, cuộc sống và sự thay đổi nhanh của xã hội khiến các vấn đề về sức khoẻ tâm thần ngày càng phổ biến ở mọi lứa tuổi. Tuy nhiên, nhiều người vẫn còn e ngại, mặc cảm hoặc chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc chăm sóc sức khoẻ tinh thần. Không ít trường hợp chỉ tìm đến cơ sở y tế khi bệnh đã diễn tiến nặng, làm giảm hiệu quả điều trị và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Đối với trẻ em và thanh thiếu niên, gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khoẻ tâm thần. Cha mẹ cần dành nhiều thời gian lắng nghe, chia sẻ, khuyến khích con bày tỏ cảm xúc, đồng thời tạo điều kiện để trẻ học tập, vui chơi, nghỉ ngơi hợp lý. Việc tôn trọng suy nghĩ, khuyến khích tính tự lập và đồng hành cùng con trong giai đoạn trưởng thành sẽ giúp trẻ hình thành tâm lý tích cực, hạn chế nguy cơ căng thẳng, lo âu hoặc trầm cảm.

Với người trưởng thành, việc chăm sóc sức khoẻ tâm thần cần bắt đầu từ chính bản thân mỗi người. Duy trì lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc, luyện tập thể dục thường xuyên, cân bằng giữa công việc và cuộc sống, giữ kết nối với gia đình, bạn bè sẽ góp phần giảm căng thẳng và nâng cao chất lượng cuộc sống. Đồng thời, cần hạn chế sử dụng rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích vì đây là những yếu tố làm tăng nguy cơ rối loạn tâm thần.

Khám, chăm sóc sức khoẻ cho bệnh nhân tại Trung tâm Nuôi dưỡng người tâm thần tỉnh Cà Mau.

Đối với người cao tuổi, sự quan tâm của gia đình có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Người lớn tuổi cần được động viên tham gia các hoạt động xã hội, rèn luyện thể chất phù hợp, duy trì giao tiếp với người thân và bạn bè để giảm cảm giác cô đơn. Việc khám sức khoẻ định kỳ cũng giúp phát hiện sớm các rối loạn về trí nhớ, giấc ngủ, lo âu hoặc trầm cảm để có hướng điều trị kịp thời.

Các chuyên gia cho rằng, chăm sóc sức khoẻ tâm thần không chỉ là điều trị khi có bệnh mà còn là quá trình phòng ngừa và phát hiện sớm. Khi xuất hiện những dấu hiệu như mất ngủ kéo dài, lo âu, buồn chán, giảm hứng thú với cuộc sống hoặc khó kiểm soát cảm xúc, người dân nên chủ động tìm đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được tư vấn và hỗ trợ.

Bên cạnh vai trò của mỗi cá nhân và gia đình, cộng đồng và nơi làm việc cũng cần xây dựng môi trường thân thiện, an toàn về tâm lý. Mỗi cơ quan, đơn vị cần quan tâm giảm áp lực công việc, phòng chống kiệt sức nghề nghiệp, khuyến khích sự chia sẻ, cảm thông và hỗ trợ lẫn nhau. Đồng thời, cần xoá bỏ sự kỳ thị đối với người mắc các vấn đề về sức khoẻ tâm thần, tạo điều kiện để họ được điều trị, phục hồi và hoà nhập cộng đồng.

Truyền thông Giáo dục sức khoẻ nâng cao nhận thức về Sức khoẻ tâm thần gồm:

- Giáo dục cộng đồng về tình trạng sức khoẻ tâm thần và tác động của trình trạng sức khoẻ tâm thần không ổn định.

- Giảm kỳ thị bằng cách khuyến khích các cuộc trò chuyện cởi mở và nuôi dưỡng sự chấp nhận.

- Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc can thiệp sớm và tiếp cận điều trị chuyên khoa, tìm cách khắc phục những nguyên nhân hiện hữu và làm dịu nhẹ các tác động không đáng có lên tinh thần người bệnh.

- Chia sẻ các nguồn lực sức khoẻ tâm thần hiện có, bao gồm các nhóm hỗ trợ và dịch vụ khủng hoảng.

- Xây dựng sự đoàn kết và giảm sự cô lập cho những người đang gặp vấn đề về sức khoẻ tâm thần.

- Vận động cải thiện chính sách sức khoẻ tâm thần, tăng kinh phí và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc.

- Thúc đẩy sức khoẻ tinh thần và các biện pháp tự chăm sóc sức khoẻ tổng thể.

- Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của sức khoẻ tâm lý, với các trọng tâm lớn xoay quanh môi trường làm việc và sự gắn kết cộng đồng, xây dựng không gian làm việc an toàn, giảm áp lực và chống kiệt sức cho người lao động; cùng nhau hỗ trợ sức khoẻ tinh thần, tăng cường kết nối, tương trợ lẫn nhau giữa mọi người để giảm bớt cảm giác áp lực công việc.

Tại tỉnh Cà Mau, Chương trình Bảo vệ sức khoẻ tâm thần cộng đồng đã triển khai 64/64 xã quản lý bệnh tâm thần phân liệt, động kinh đạt tỷ lệ 100%; mạng lưới bảo vệ sức khoẻ tâm thần được tiếp tục duy trì hoạt động tại các xã, phường. Toàn tỉnh có 2 đơn vị chăm sóc điều trị cho người tâm thần là: Bệnh viện Chuyên Khoa Tâm thần (tại số 01/780, Tỉnh lộ 38, ấp Vĩnh An, xã Vĩnh Trạch), với quy mô khoảng 80 giường bệnh điều trị nội trú và ngoại trú chuyên thăm khám và điều trị các vấn đề về sức khoẻ tâm thần cho người dân; Trung tâm Nuôi dưỡng người tâm thần (tại Ấp 1, xã Khánh An, Cà Mau). Người bệnh tâm thần được xã hội chăm sóc, nuôi dưỡng và điều trị phục hồi sức khoẻ miễn phí tại 2 trung tâm.

Sức khoẻ tâm thần là nền tảng của một cuộc sống khoẻ mạnh và hạnh phúc. Mỗi người hãy chủ động chăm sóc sức khoẻ tinh thần của bản thân, đồng thời quan tâm, lắng nghe và sẻ chia với những người xung quanh. Khi sự thấu hiểu thay thế kỳ thị, sự đồng hành thay thế thờ ơ, cộng đồng sẽ trở thành điểm tựa để mỗi người vượt qua khó khăn, hướng đến một cuộc sống tích cực và nhân ái hơn./.

 Phước Nhường