Tạo mặt bằng sạch, mở đường phát triển - Bài 2: Vẫn còn nhiều điểm nghẽn

Dù đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận, nhưng công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) còn tồn tại không ít khó khăn, hạn chế, do liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực và nhiều quy định, đặc biệt là liên quan đến quản lý, sử dụng đất cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp có đất bị thu hồi. Vì vậy, công tác này vẫn được xem là “điểm nghẽn”, làm chậm tiến độ một số công trình, dự án.

• Tạo mặt bằng sạch, mở đường phát triển

Nhiều khó khăn khách quan

Dự án xây dựng, nâng cấp tuyến đường Ninh Quới - Ngan Dừa, đoạn qua Xã Hồng Dân, là ví dụ điển hình về vướng mắc trong bồi thường, GPMB. Tuyến đường dài hơn 10,9 km, với 8 cây cầu, ảnh hưởng đến 927 hộ dân. Hiện tại, phần đường và cầu đã thi công xong, nhưng đường dẫn của 4 cầu (cầu 6000, 8000, 9000, Bà Hiên) vẫn còn 13 hộ chưa đồng ý bàn giao mặt bằng. Ða phần các hộ kiến nghị liên quan đến giá bồi thường đất, bố trí nền tái định cư và hỗ trợ bổ sung.

Không chỉ riêng dự án này, tình trạng vướng mặt bằng còn xảy ra ở nhiều công trình, dự án hạ tầng giao thông trọng điểm của tỉnh, làm chậm tiến độ triển khai. Ông Lê Nhật Trường, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án xây dựng công trình giao thông tỉnh, thông tin, việc bàn giao mặt bằng không liên tục, còn đứt quãng gây ảnh hưởng lớn đến tổ chức thi công, tập kết vật tư, thiết bị và tiến độ chung của công trình.

Không chỉ ảnh hưởng đến giải ngân vốn đầu tư công mà dự án xây dựng nâng cấp đê biển Ðông trên địa bàn xã Ðông Hải chậm tiến độ còn ảnh hưởng đến đi lại và sinh hoạt của người dân.

Theo các cơ quan chức năng, một trong những nguyên nhân lớn là từ sau ngày 1/7/2025, khi kết thúc hoạt động cấp huyện và chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp thì thẩm quyền giải quyết một số nội dung trong lĩnh vực đất đai được phân cấp mạnh cho UBND xã. Khối lượng công việc tăng lên đáng kể, trong khi một bộ phận lãnh đạo cấp xã và cán bộ chuyên môn được điều động từ nhiều lĩnh vực khác, chưa có nhiều kinh nghiệm trong công tác bồi thường, GPMB.

Ông Huỳnh Thanh Dũng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết, hiện thẩm quyền của cấp xã trong lĩnh vực đất đai nhiều, mới và phức tạp, nhất là các chính sách hỗ trợ trong quá trình bồi thường, GPMB, cho thuê đất... Tuy nhiên, đội ngũ cán bộ làm công tác này ở cấp xã chưa được đào tạo chuyên sâu, còn hạn chế về chuyên môn, nghiệp vụ và kinh nghiệm thực tiễn.

Trong xử lý công việc, đặc biệt là các nhiệm vụ phức tạp như: phê duyệt phương án bồi thường, quyết định các chính sách hỗ trợ theo thẩm quyền..., một số địa phương còn lúng túng. Bên cạnh đó, năng lực của đội ngũ tư vấn đo đạc, kiểm đếm còn hạn chế khi tiếp cận địa bàn mới và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

---

Ông Lâm Văn Bi, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Cà Mau, đánh giá

Hạn chế trong quản lý

Bên cạnh hạn chế trong đo đạc, kiểm đếm, việc xác định giá đất cụ thể cũng đang đặt ra thách thức cho cấp xã. Ða số cán bộ cấp xã chưa có chuyên môn sâu hoặc kinh nghiệm thực tiễn trong định giá đất, dẫn đến quá trình thực hiện thiếu đồng bộ, dễ xảy ra sai sót.

Ông Nguyễn Minh Ðức, Giám đốc Ban Quản lý dự án công trình nông nghiệp tỉnh, phân tích: Phần lớn dự án trên địa bàn tỉnh liên quan đến đất nuôi thuỷ sản, đất rừng..., ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của người dân. Vì vậy, chính sách bồi thường, hỗ trợ không chỉ phải đúng quy định mà còn cần phù hợp và sát thực tiễn địa phương. Do vừa phải đối chiếu quy định pháp luật, vừa cân nhắc yếu tố thực tiễn, dẫn đến quá trình lập hồ sơ bồi thường, hỗ trợ chậm.

Tuyến cao tốc Cà Mau - Ðất Mũi cơ bản bàn giao mặt bằng tuyến chính.

Ðặc biệt, công tác quản lý đất đai ở địa phương còn nhiều hạn chế là khó khăn thường gặp khi tiến hành bồi thường, thu hồi đất. Dẫn chứng thực tế nhiều công trình đã qua, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Cà Mau Lâm Văn Bi nhận định: Công tác quản lý, sử dụng đất ở một số địa phương trên địa bàn tỉnh vẫn còn lỏng lẻo, tranh chấp chưa được giải quyết kịp thời, dứt điểm, nhất là tình trạng sử dụng đất không đúng mục đích, lấn chiếm đất công... Từ đó dẫn đến kết quả thực hiện công tác bồi thường, GPMB một số dự án phát sinh nhiều khó khăn kéo dài.

Ngoài ra, việc xây dựng không phép, xây dựng trên đất nông nghiệp chưa chuyển mục đích sử dụng, sang nhượng đất không đúng quy định pháp luật... còn xảy ra, ảnh hưởng không nhỏ đến công tác bồi thường, GPMB.

Công tác GPMB, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là nhiệm vụ đặc biệt phức tạp, tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích của người dân và cả sự phát triển kinh tế - xã hội chung của tỉnh. Trước những khó khăn phát sinh từ thực tiễn, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt và hiệu quả hơn nữa của cả hệ thống chính trị.

Nguyễn Phú - Lê Chí

Bài cuối: Ðồng bộ, quyết liệt, đúng quy định