Trợ giúp pháp lý đồng hành cùng người yếu thế

Bảo đảm quyền bình đẳng trước pháp luật là một trong những quyền con người, quyền công dân cơ bản được Nhà nước ghi nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm. Ðồng thời, là nguyên tắc hiến định quan trọng của Nhà nước ta. Tại Cà Mau, công tác trợ giúp pháp lý (TGPL) năm 2026 tiếp tục khẳng định vai trò cầu nối đưa pháp luật đến gần với Nhân dân, nhất là những người yếu thế.

• Ðẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến Luật Trợ giúp pháp lý
• Trợ giúp pháp lý miễn phí cho đồng bào dân tộc thiểu số
• Chủ động, tích cực trợ giúp pháp lý cho người có công

Thông qua chính sách về TGPL như: truyền thông, tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng và các hoạt động TGPL khác..., Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Cà Mau đã bảo vệ kịp thời quyền, lợi ích hợp pháp của nhiều người, nâng cao năng lực tiếp cận công lý bình đẳng.

Nhu cầu hỗ trợ pháp lý của người yếu thế

Người yếu thế gồm: người nghèo, cận nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số, người cao tuổi neo đơn, người khuyết tật và trẻ em chiếm tỷ lệ đáng kể trong cơ cấu dân số, cần sự quan tâm, hỗ trợ nhiều hơn từ các chính sách của Ðảng, Nhà nước, trong đó có chính sách về TGPL. Ðặc biệt, với người yếu thế, khi phát sinh quan hệ pháp luật, thường chịu nhiều thiệt thòi hơn do hạn chế về kinh tế, tuổi tác, sức khoẻ và trình độ.

Cán bộ Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh cấp phát tờ rơi tuyên truyền pháp luật về TGPL đến người dân xã Vĩnh Hậu.

Một trong những trở ngại lớn nhất với người yếu thế trong quan hệ pháp lý là khả năng tài chính. Chi phí đi lại, dịch vụ pháp lý như thuê luật sư bào chữa hoặc bảo vệ quyền lợi... là gánh nặng vượt quá khả năng của nhiều gia đình. Nếu không có dịch vụ pháp lý miễn phí của Nhà nước, người dân rất dễ rơi vào thế bị động, thiệt thòi trong nhiều giao dịch, quan hệ pháp lý. Trong nhiều trường hợp, khi xảy ra tranh chấp đất đai, hôn nhân gia đình hay thừa kế, người yếu thế thường lúng túng trong việc khiếu nại, khởi kiện hoặc thu thập chứng cứ. Ngay cả khi họ có đủ điều kiện để được TGPL miễn phí nhưng nhiều người chưa nắm rõ quyền của mình, dẫn đến không yêu cầu quyền được bảo vệ, được Nhà nước hỗ trợ, can thiệp.

Trong các vụ việc hình sự, người chưa thành niên hay người khuyết tật khi bị điều tra thường mang tâm lý hoang mang, lo sợ, không nắm rõ quyền tự bào chữa. Việc có trợ giúp viên pháp lý tham gia ngay từ các buổi lấy lời khai ban đầu, bảo vệ tại phiên toà là điểm tựa thiết yếu để vừa đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người yếu thế, vừa giúp việc thực thi pháp luật được đảm bảo công bằng.

Ðưa pháp luật đến với người yếu thế

Ðể đồng hành cùng người yếu thế trong lĩnh vực pháp lý, thời gian qua, Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Cà Mau đã triển khai quyết liệt, toàn diện và đồng bộ các nhiệm vụ được giao. Ðội ngũ trợ giúp viên pháp lý không ngừng đổi mới lề lối làm việc, nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý miễn phí, đồng hành cùng người dân trong mọi giai đoạn tố tụng và đi sâu, đi sát cơ sở.

Ngay từ đầu năm 2026, công tác tham mưu thể chế và cụ thể hoá chính sách TGPL cho nhóm đối tượng đặc thù được đẩy mạnh. Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh tham mưu Sở Tư pháp trình UBND tỉnh ban hành các kế hoạch về chính sách TGPL cho người khuyết tật; người cao tuổi giai đoạn 2026-2030; triển khai Dự án thành phần số 8 về nâng cao khả năng tiếp cận, thụ hưởng dịch vụ TGPL chất lượng trong phòng, chống ma tuý thuộc chương trình mục tiêu quốc gia đến năm 2030. Ðồng thời, phối hợp ban hành Kế hoạch số 59 ngày 9/4/2026 về truyền thông pháp luật về TGPL. Việc ban hành kịp thời các văn bản chỉ đạo tạo cơ sở vững chắc để chính sách về TGPL đến đúng và trúng các đối tượng thụ hưởng.

Ðặc biệt, năm 2026, công tác truyền thông về TGPL được đổi mới mạnh mẽ, tập trung hướng về cơ sở. Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh phối hợp các cơ quan, đơn vị, địa phương tổ chức hàng chục cuộc truyền thông chuyên đề từ xã nông thôn vùng sâu đến địa bàn ven biển. Các buổi truyền thông thu hút hàng ngàn lượt người tham dự, tư vấn tại chỗ, đăng ký được TGPL và nhận tài liệu tuyên truyền pháp luật về TGPL với 5.335 tờ gấp thông tin pháp luật được cấp phát.

Bên cạnh đó, trợ giúp viên pháp lý tăng cường hỗ trợ người yếu thế được đảm bảo bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp; quyền bào chữa của bị hại, bị can, bị cáo trong các hoạt động tố tụng. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh tiếp nhận và thụ lý 1.614 vụ việc; kết thúc gần 600 vụ việc, trong đó hơn 500 vụ việc tham gia tố tụng, 74 vụ việc tư vấn và một số vụ việc đại diện ngoài tố tụng. Ðội ngũ trợ giúp viên pháp lý trực tiếp thực hiện 517 vụ việc, các luật sư ký hợp đồng thực hiện 64 vụ việc.

Hiệu quả hoạt động tố tụng còn được củng cố nhờ mối quan hệ phối hợp liên ngành chặt chẽ giữa Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh với các cơ quan tiến hành tố tụng. Cụ thể, công tác trực TGPL trong điều tra hình sự theo Kế hoạch số 35 phối hợp với Công an tỉnh, danh sách, số điện thoại của các trợ giúp viên pháp lý được công khai tại cơ quan điều tra. Nhờ đó, 6 tháng đầu năm, với 296 vụ việc hình sự được tiếp nhận, Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh thụ lý 249 vụ việc và tham gia ngay từ giai đoạn điều tra.

Ðể đưa pháp luật đến gần hơn với người yếu thế, giải pháp cốt lõi là xoá bỏ rào cản về địa lý, kinh tế và nhận thức. Thay vì thụ động chờ người dân tìm đến, hiện nay, các cơ quan chức năng, trong đó vai trò chủ công là Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh đã chủ động hướng về cơ sở,  tích cực đưa dịch vụ pháp lý về nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng ven biển... thông qua các buổi truyền thông lưu động, cấp phát tài liệu ngắn gọn, dễ hiểu và tư vấn trực tiếp tại ấp, khóm. Ðồng thời, việc tăng cường TGPL miễn phí trong hoạt động tố tụng, đặc biệt là phân công người thực hiện TGPL túc trực, đồng hành ngay từ giai đoạn điều tra ban đầu, có ý nghĩa quyết định nhằm bảo vệ kịp thời quyền, lợi ích hợp pháp của người nghèo, người khuyết tật, người cao tuổi hay người chưa thành niên. Ngoài ra, việc tận dụng công nghệ số như mạng xã hội, tổng đài trực tuyến và nâng cao tinh thần trách nhiệm, kỹ năng lắng nghe của đội ngũ trợ giúp viên sẽ giúp chuyển hoá các quy định pháp luật khô cứng thành điểm tựa công lý thực chất, nhân văn cho những mảnh đời yếu thế.

Với tinh thần thượng tôn pháp luật, hoạt động TGPL tại Cà Mau không chỉ góp phần bảo vệ công lý cho những người yếu thế mà qua đó còn bồi đắp niềm tin, tính nhân văn vào sự công minh của Ðảng, Nhà nước, giữ vững bình yên và công bằng xã hội.

Kim Phượng