Thứ năm, 19-11-26 14:17:56
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Những điểm mới đột phá của Luật Hộ tịch năm 2026

Báo Cà Mau Luật Hộ tịch năm 2026 sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027. Luật lấy chuyển đổi số làm nền tảng, giải quyết triệt để những rào cản về địa giới hành chính, giảm thiểu gánh nặng hồ sơ giấy tờ và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Luật Hộ tịch năm 2026 mang lại những quyền lợi thiết thực nhất cho người dân trong những vấn đề liên quan đến nhân thân.

Khi hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính

Hiện nay, việc thực hiện đăng ký thủ tục hành chính lĩnh vực hộ tịch không còn phụ thuộc địa giới hành chính, tỉnh Cà Mau cũng đã xoá bỏ rào cản này. Tuy nhiên, về lý thuyết, Luật Hộ tịch vẫn quy định nguyên tắc cơ bản là người dân phải thực hiện các thủ tục đăng ký hộ tịch tại UBND cấp xã hoặc cấp huyện nơi đăng ký thường trú hoặc tạm trú. Ðể phù hợp với các quy định về chính quyền địa phương 2 cấp cũng như khắc phục vướng mắc trên, Ðiều 8, Luật Hộ tịch năm 2026 đã chính thức quy định: Công dân được quyền thực hiện đăng ký các sự kiện hộ tịch tại bất kỳ UBND cấp xã nào trên toàn quốc, hoàn toàn không phụ thuộc vào nơi thường trú hay tạm trú.

Ðoàn kiểm tra của Sở Tư pháp do ông Trần Hoàng Lộc, Phó Giám đốc Sở Tư pháp làm trưởng đoàn, kiểm tra công tác tư pháp - hộ tịch tại Phường Lý Văn Lâm.

Sự thay đổi này mang ý nghĩa cực kỳ to lớn về mặt xã hội. Công dân ở bất cứ nơi nào trên lãnh thổ Việt Nam hoàn toàn có thể đến UBND phường, xã để thực hiện các thủ tục về hộ tịch mà không cần phải mang theo hồ sơ để chứng minh nơi cư trú, không phải mất thời gian đi lại như trước. Quy định này không chỉ bảo đảm quyền lợi hợp pháp của công dân trong việc tiếp cận dịch vụ công một cách công bằng, mà còn thích ứng kịp thời với bối cảnh hiện nay.

Thực hiện mô hình dịch vụ công đăng ký chủ động

Một trong những quy định thay đổi tư duy từ quản lý hành chính sang phục vụ công dân là việc bổ sung cơ chế đăng ký khai sinh và khai tử chủ động (được quy định tại Ðiều 15 và Ðiều 20, Luật Hộ tịch 2026). Trước đây, khi có trẻ em mới sinh hoặc có người thân qua đời, gia đình phải chủ động đến cơ quan chức năng để làm thủ tục. Với Luật Hộ tịch năm 2026, quy trình này sẽ là: Cơ quan Nhà nước chủ động cập nhật cho công dân dựa trên sự liên thông dữ liệu.

Cụ thể, đối với trẻ em sinh ra tại bệnh viện, ngay khi gia đình cung cấp đủ thông tin cần thiết, dữ liệu từ bệnh viện sẽ tự động kết nối, chia sẻ qua hệ thống quản lý hộ tịch điện tử. Nhận được dữ liệu này, UBND cấp xã sẽ tự động tiếp nhận và thực hiện việc đăng ký khai sinh. Tương tự, đối với việc khai tử, khi nhận được dữ liệu báo tử, UBND cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người chết sẽ có trách nhiệm chủ động đăng ký khai tử. Sau khi hoàn tất, cơ quan có thẩm quyền sẽ thông báo để người dân nhận kết quả.

Quy định này là bước đột phá nhằm giúp người dân không phải trực tiếp đi lại kê khai, nộp giấy tờ, san sẻ gánh nặng với người dân trong những thời điểm đặc biệt của cuộc sống. Tuy nhiên, để đảm bảo tính đồng bộ về hạ tầng công nghệ, an toàn thông tin trên cả nước, việc đăng ký chủ động sẽ được Chính phủ tổ chức triển khai theo lộ trình.

Ðưa thẩm quyền giải quyết về cơ sở

Luật Hộ tịch năm 2026 cũng tập trung phân quyền toàn diện thẩm quyền đăng ký hộ tịch cho UBND cấp xã. Theo đó, luật mới chuyển giao thống nhất các thẩm quyền về UBND cấp xã; UBND cấp xã trở thành đầu mối duy nhất trong việc giải quyết hồ sơ hộ tịch ban đầu, phù hợp với sự thay đổi của chính quyền địa phương 2 cấp, giúp việc giải quyết thủ tục hành chính cho người dân thuận tiện hơn.

Bên cạnh đó, Luật Hộ tịch năm 2026 cũng chuyển đổi hoàn toàn sang phương thức quản lý số. Luật quy định cơ sở dữ liệu hộ tịch được xây dựng tập trung, thống nhất toàn quốc. Theo Ðiều 9 của Luật, dữ liệu hộ tịch điện tử có giá trị pháp lý tương đương như giấy tờ hộ tịch bản giấy trong mọi giao dịch hành chính và dân sự. Ðiều 3, Luật Hộ tịch quy định: Cơ quan đăng ký hộ tịch cũng như các cơ quan Nhà nước khác phải chủ động khai thác, tra cứu thông tin điện tử trong các cơ sở dữ liệu. Cán bộ, công chức tuyệt đối không được yêu cầu người dân xuất trình, nộp bản sao hay tải lên các loại giấy tờ mà hệ thống Nhà nước đã có thể tự động khai thác được (trừ trường hợp hệ thống gặp sự cố kỹ thuật, không thể tra cứu hoặc thông tin chưa chính xác).

Nguyên tắc này hạn chế triệt để tình trạng người dân phải cung cấp lặp đi lặp lại cùng một thông tin nhân thân cho các cơ quan Nhà nước khác nhau. Hơn nữa, thông tin khai sinh được luật hoá là thông tin hộ tịch gốc, làm cơ sở cao nhất để đối chiếu, chuẩn hoá và đồng bộ mọi dữ liệu giấy tờ khác của cá nhân.

Luật Hộ tịch năm 2026 hướng tới sự tinh giản thủ tục hành chính, thay đổi phương thức quản lý minh bạch, lấy dữ liệu điện tử làm nền tảng và lấy sự thuận tiện của Nhân dân làm thước đo. Ðể thụ hưởng trọn vẹn những tiện ích này, mỗi công dân nên chủ động cập nhật các ứng dụng công nghệ số, sử dụng thành thạo tài khoản định danh điện tử, đồng thời, nắm vững quy định pháp luật để tự tin thực hiện, bảo vệ quyền lợi của chính mình và gia đình.

Những lưu ý khi luật mới có hiệu lực:

Giá trị pháp lý 100% của bản điện tử: Kết quả hộ tịch điện tử có gắn mã QR hoặc hiển thị trên tài khoản định danh số có giá trị pháp lý hoàn chỉnh. Mọi cơ quan, ngân hàng, công chứng không được phép từ chối hoặc ép người dân nộp bản sao giấy công chứng.

Chủ động tích chọn nhận bản giấy: Với các việc như: cấp trích lục bản sao, giám hộ, xác nhận thông tin hộ tịch... hệ thống sẽ mặc định trả bản điện tử. Nếu gia đình có nhu cầu lưu trữ hồ sơ giấy, người dân cần chủ động tích chọn ô "Cấp bản giấy" ngay từ bước nộp hồ sơ ban đầu.

Kết hôn vẫn phải có mặt trực tiếp. Việc cả hai cùng hiện diện để tự nguyện ký tên vào sổ đăng ký kết hôn và giấy chứng nhận kết hôn là yêu cầu pháp lý cốt lõi, không thể uỷ quyền, nhằm bảo đảm ý chí tự nguyện và tính thiêng liêng của quan hệ hôn nhân.

Giấy tờ hộ tịch cũ vẫn giữ nguyên giá trị. Ðiều khoản chuyển tiếp của luật quy định rõ, mọi sổ hộ tịch giấy đã được lập và các giấy tờ hộ tịch hợp lệ đã cấp trước thời điểm này vẫn giữ nguyên giá trị sử dụng.

Kim Phượng

Lan toả văn hoá, ứng xử văn minh trên không gian mạng

Không gian mạng ngày càng gắn bó mật thiết với đời sống xã hội, là nơi mỗi người tiếp nhận thông tin, bày tỏ quan điểm và kết nối cộng đồng. Mỗi nội dung được đăng tải, chia sẻ hay bình luận đều thể hiện nhận thức, thái độ và văn hóa ứng xử của người sử dụng. Một thông tin chính xác, một câu chuyện đẹp có thể lan toả điều tích cực, ngược lại, tin giả, lời lẽ xúc phạm, hành vi công kích có thể gây tổn hại đến cá nhân và tạo ra những tác động tiêu cực trong cộng đồng.

Sức lan toả từ Cuộc thi trực tuyến Tìm hiểu pháp luật dành cho tuổi trẻ Cà Mau

Chỉ sau 2 tuần phát động, Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu pháp luật cho đoàn viên, thanh niên, học sinh, sinh viên năm 2026” đã thu hút hơn 55.400 lượt dự thi.

Bắc "nhịp cầu” đưa pháp luật vào đời sống

“Ban Thường vụ Tỉnh đoàn xác định mục tiêu của công tác giáo dục pháp luật không chỉ dừng lại ở việc giúp thanh niên biết luật, mà quan trọng hơn là hình thành ý thức tự giác chấp hành, biết bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình và tôn trọng quyền của người khác”, chị Nguyễn Trang Anh Thư, Phó Bí thư Tỉnh đoàn Cà Mau, chia sẻ về chuỗi hoạt động hướng ứng ngày Pháp luật nước CHXHCN Việt Nam (9/11).

Mít tinh hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam (9/11)

Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 được triển khai với chủ đề trọng tâm: “Tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng, thi hành pháp luật, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, xây dựng văn hoá tuân thủ pháp luật”.

Nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho ngư dân vùng biên giới 

Nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật và bảo đảm an toàn cho ngư dân khi hoạt động trên biển, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Cà Mau phối hợp với Công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí (PVEP) tổ chức các hoạt động tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật, góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của ngư dân trong bảo vệ các công trình dầu khí trên biển.

Những điểm mới đột phá của Luật Hộ tịch năm 2026

Luật Hộ tịch năm 2026 sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027. Luật lấy chuyển đổi số làm nền tảng, giải quyết triệt để những rào cản về địa giới hành chính, giảm thiểu gánh nặng hồ sơ giấy tờ và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Luật Hộ tịch năm 2026 mang lại những quyền lợi thiết thực nhất cho người dân trong những vấn đề liên quan đến nhân thân.

Giúp người dân nâng cao cảnh giác, phòng chống tội phạm mua bán người

Ngày 11/10, Văn phòng Bộ Công an phối hợp Công an tỉnh Cà Mau tổ chức hội nghị tuyên truyền về phòng, chống mua bán người năm 2026 cho gần 500 cán bộ, đoàn viên, người lao động, học sinh, sinh viên và người dân trên địa bàn phường Bạc Liêu.

Đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Ngày 23/8/2026, Quốc hội khoá XVI thông qua Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật số 12/2026/QH16, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027. Luật mới với nhiều quy định hướng đến xây dựng, phát triển công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, đẩy mạnh chuyển đổi số, truyền thông chính sách và xây dựng văn hoá thượng tôn pháp luật.

Nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Thực hiện Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) và các văn bản hướng dẫn thi hành, Sở Tư pháp đã tham mưu trình Chủ tịch UBND tỉnh, Hội đồng Phối hợp PBGDPL tỉnh ban hành kế hoạch, công văn chỉ đạo, hướng dẫn triển khai công tác PBGDPL trên địa bàn tỉnh. Ðồng thời, chủ động tham mưu và ban hành văn bản hướng dẫn, đôn đốc, định hướng nội dung, hình thức tuyên truyền phù hợp với yêu cầu thực tiễn; thường xuyên theo dõi, hỗ trợ các cơ quan, đơn vị, địa phương trong quá trình tổ chức thực hiện. Trên cơ sở các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của tỉnh, các sở, ban, ngành, địa phương đã xây dựng và triển khai kế hoạch PBGDPL phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao.

Nâng cao kiến thức pháp luật về bảo vệ môi trường

Sáng 21/9, Viện Chiến lược và khoa học pháp lý (Bộ Tư pháp) phối hợp Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau tổ chức hội nghị tập huấn nâng cao kiến thức pháp luật về bảo vệ môi trường cho lực lượng làm công tác tư pháp, pháp chế và phổ biến, giáo dục pháp luật trên địa bàn tỉnh.