Thứ ba, 17-11-26 01:18:42
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Nơi lưu giữ quyển sách tiếng việt đầu tiên

Báo Cà Mau Học chương trình phổ thông, hẳn ai cũng biết chữ Quốc ngữ dùng hiện nay ban đầu được tạo ra từ các giáo sĩ châu Âu khi vào nước ta truyền đạo. Qua quá trình sử dụng, vì tính tiện ích nên ngày càng được hoàn thiện và trở thành chữ của dân tộc mà ta gọi là tiếng Việt. Tuy vậy, ít ai biết rằng, quyển sách tiếng Việt đầu tiên ấy hiện đang được lưu giữ tại Nhà thờ Mằng Lăng, xã An Thạch, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên.

Các đồng nghiệp báo Phú Yên đưa chúng tôi đến Nhà thờ Mằng Lăng để tận mắt ngắm nhìn quyển sách. Phía trước sân bên phải nhà thờ, chúng tôi được hướng dẫn vào một hang đá quanh co, thiết kế khá kỳ công, huyền bí, nằm trong lòng một quả đồi nhân tạo. Ðây là nơi trưng bày nhiều hiện vật liên quan đến cuộc đời Linh mục Anrê Phú Yên, một người có quá trình truyền đạo gắn bó với vùng đất Phú Yên.

Sau từng bước chân hồi hộp, trong không gian mờ ảo, trước mặt chúng tôi hiện ra chiếc bàn, bên trên là một lồng kính. Hướng mắt vào trong ấy, anh bạn bảo: “Quyển sách tiếng Việt đầu tiên đây!”. Hết sức ngạc nhiên, tò mò và thích thú, mọi người dùng điện thoại chụp lấy chụp để hình ảnh hiện vật.

Bản photo quyển sách tiếng Việt đầu tiên được trưng bày tại căn hầm trong quả đồi nhân tạo ở Nhà thờ Mằng Lăng.

Quyển sách được mở ra ở trang thứ 4 và thứ 5. Bên trang thứ 4 là phần hiệu đính, trang thứ 5 có hai cột, bên trái ghi bằng ký tự Latinh, bên phải là phần ghi tiếng Việt. Phía trên có tựa “Phép giảng tám ngày”. Dòng dưới ghi “Ngày thứ nhit” (tức “nhứt”). Phần dưới nữa là nội dung, trong đó có nhiều chữ đúng tiếng Việt ngày nay, nhiều chữ không đọc được và một số chữ có thể đoán được như “blời” (tức trời), fức (tức sức)...

Anh bạn đồng nghiệp báo bạn bảo, đây là quyển sách ghi nội dung các bài giảng để các giáo sĩ, cha cố truyền đạo. Tác giả cuốn sách là Alexandre de Rhodes, người Pháp (mà các giáo dân gọi là Cha Ðắc Lộ). Anh cũng cho biết, đây là bản photo, bản chính được Cha xứ giữ kỹ trong nhà thờ. Bản chính có chữ in chìm trên phần lề của các trang sách. Khi giơ lên ngược ánh sáng mặt trời, phần chữ sẽ hiện lên, giống như phần chìm trên tờ giấy bạc. Quyển sách được in tận bên Ý, từ năm 1651, có nghĩa là cách đây 372 năm.

Gần 4 thế kỷ nhưng quyển sách vẫn còn giữ được và công nghệ in ấn lại hiện đại như thế, có cả dùng dấu của tiếng Việt thì quả là một kỳ công. Và với nước ta, đây lại là quyển sách chữ Quốc ngữ đầu tiên thì thật là một báu vật!

Tìm hiểu thêm được biết, Alexandre de Rhodes không phải là người sáng tạo ra tiếng Việt, trước ông đã có một số giáo sĩ châu Âu qua Việt Nam truyền đạo. Những giáo sĩ này thuộc các nước sử dụng chữ Latinh, nên khi đến nước ta, gặp khó khăn trong việc truyền đạo, vì bấy giờ ta sử dụng chữ tượng hình (chữ Hán, chữ Nôm). Chữ tượng hình với họ rất khó học và cũng khó in ấn, phổ biến, vì vậy, muốn truyền đạo được hiệu quả, không còn cách nào khác là họ phải dùng ký tự Latinh ghi lại âm tiếng Việt.

Alexandre de Rhodes là người đến sau, trên cái nền mã hoá tiếng Việt từ các giáo sĩ trước đó, ông học và viết tiếng Việt rất nhanh. Không dừng lại ở đó, để việc học tiếng Việt được lan rộng, không chỉ cho các giáo sĩ mà còn trong giáo dân, giúp họ đọc và nắm giáo lý, trên nền Latinh hoá tiếng Việt sẵn có, Alexandre de Rhodes đã soạn ra hai quyển sách là tự điển Việt - Bồ - La và quyển Phép giảng tám ngày nêu trên.

Còn việc tại sao quyển sách được lưu giữ tại Nhà thờ Mằng Lăng thì anh bạn không rõ. Theo suy đoán của chúng tôi, Nhà thờ Mằng Lăng được xây dựng từ năm 1892, là nhà thờ lâu đời nhất của Phú Yên; Linh mục Anrê Phú Yên là người hoạt động trên vùng đất này và quá trình truyền giáo gắn bó với Alexandre de Rhodes nên có lẽ đây là quyển sách được ông dùng để giảng đạo và được lưu giữ tại nhà thờ này.

Nhà thờ Mằng Lăng (tỉnh Phú Yên), được xây dựng năm 1892, nơi lưu giữ quyển sách tiếng Việt đầu tiên.

Cũng xin nói thêm, mặc dù ra đời từ thế kỷ 17, nhưng do chính sách cấm đạo nhà Nguyễn và coi đó là chữ ngoại lai, nên suốt mấy trăm năm hình thành, tiếng Việt không được phổ biến rộng rãi. Ðến nửa cuối thế kỷ 19, ông Trương Vĩnh Ký chính là người có công lớn trong việc truyền bá tiếng Việt ra cộng đồng. Ông là thầy giáo người Việt đầu tiên dạy tiếng Việt và là Hiệu trưởng Trường Thông ngôn do Pháp lập ra (năm 1862).

Ðể phục vụ tốt cho việc phổ biến tiếng Việt, ông đã soạn ra cuốn sách giáo khoa đầu tiên là Ngữ pháp tiếng Annam, sau đó là hàng loạt sách giáo khoa, sách lịch sử, văn học... Riêng sách giáo khoa có khoảng 25 cuốn. Tiếp sau đó là phong trào học tiếng Việt, sáng tác văn thơ, viết báo bằng tiếng Việt phát triển mạnh; đồng thời tiếng Việt được dùng trong các văn bản hành chính và chính thức trở thành Quốc ngữ của nước ta.

Như vậy, mặc dù là người ngoại quốc sáng tạo ra tiếng Việt, để phục vụ cho mục đích riêng, nhưng tiếng Việt với sức sống nội tại và được nhiều thế hệ người Việt bổ sung, điều chỉnh, phổ biến, cải tiến nên ngày càng hoàn thiện và trở thành tiếng “giàu và đẹp” của dân tộc Việt Nam ngày nay./.

 

Trang Thăm

 

Lưu danh tinh thần hiếu học

Văn Miếu - Quốc Tử Giám, quần thể di tích rộng hơn 54.000 m2 như một khoảng lặng tĩnh mịch giữa lòng Thăng Long ngàn năm văn hiến. Ðược khởi dựng từ năm 1070 dưới thời Vua Lý Thánh Tông, nơi đây không chỉ lưu giữ dấu ấn trường đại học quốc gia đầu tiên mà còn là điểm dừng chân đong đầy cảm xúc cho bất kỳ ai muốn tìm về cội nguồn tri thức.

Kiệt tác kiến trúc lăng tẩm triều Nguyễn

Nằm trên sườn núi Châu Chữ, cách trung tâm TP Huế khoảng 10 km, Lăng Khải Ðịnh (Ứng Lăng) - nơi an nghỉ của Hoàng đế Khải Ðịnh, là kiệt tác kiến trúc độc đáo nhất hệ thống lăng tẩm triều Nguyễn, minh chứng sống động cho sự giao thoa văn hoá Á - Âu.

Khám phá văn hoá Khmer Nam Bộ

Nằm ở phường Sóc Trăng, TP Cần Thơ, chùa Som Rong (tên đầy đủ là Bôtum Vong Sa Som Rong) là điểm đến dành cho những ai muốn tìm hiểu văn hoá Khmer Nam Bộ. Không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo của phật tử, ngôi chùa còn thu hút khách tham quan bởi quần thể kiến trúc hài hoà, đường nét trang trí tinh xảo và không gian rộng rãi, yên bình.

Bóng hồng trên đường đua bơi chải

Trong lễ hội Ðền Xám năm nay, bên cạnh các nghi lễ truyền thống, địa phương tổ chức nhiều hoạt động văn hoá, văn nghệ sôi nổi như: hát văn, giải bóng đá, bóng bàn, kéo co... Ðặc biệt là thi bơi chải nam, nữ với đường đua 1.400 m, vận động viên độ tuổi từ 18-60.

Khám phá di sản văn hoá Óc Eo

Ở xã Óc Eo, tỉnh An Giang, dưới chân núi Ba Thê là vùng đất lưu giữ dấu tích nền văn hoá cổ của trung tâm tín ngưỡng và giao thương phát triển từ những thế kỷ đầu Công nguyên.

Giữ hồn quê giữa đất Tây Ðô

Giữa nhịp sống đô thị ở phường An Bình, TP Cần Thơ, nghề làm hủ tiếu vẫn hiện diện trong những gian nhà nhỏ, bên lò tráng bánh đỏ lửa và những phên bánh trải dài dưới nắng. Qua nhiều năm, công việc tưởng chừng đơn giản ấy vẫn được gìn giữ, tiếp nối qua nhiều thế hệ.

Ngắm Quốc kỳ trên đỉnh Núi Rồng

Giữa vùng cao nguyên đá hùng vĩ, những dãy núi đồi trùng điệp của xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang, Cột cờ Lũng Cú hiên ngang, sừng sững, khẳng định mạnh mẽ chủ quyền Tổ quốc.

Đánh thức nền văn minh Champa cổ

Nằm sâu trong thung lũng hẹp được bao bọc bởi núi rừng hùng vĩ tại xã Thu Bồn (TP Ðà Nẵng), Di sản Thánh địa Mỹ Sơn được trùng tu, bảo tồn, là địa điểm thu hút du khách đến tham quan, nghiên cứu, tìm hiểu về nền văn minh rực rỡ của Vương quốc Champa cổ xưa.

Gốm Bát Tràng - Tinh hoa nghề Việt

Bảo tàng Gốm Bát Tràng (Trung tâm Tinh hoa Làng nghề Việt) không chỉ là công trình kiến trúc ấn tượng của Thủ đô, mà còn là nơi tôn vinh những thế hệ nghệ nhân tài hoa đã thổi hồn cho đất, tạo nên vô số tác phẩm  gốm sứ tinh xảo mang đậm giá trị văn hoá.

Mây giữa lưng đèo

Dốc Thẩm Mã là cung đèo uốn lượn nằm trên Quốc lộ 4C, tuyến đường mang tên đầy ý nghĩa: Đường Hạnh Phúc, thuộc khu vực cửa ngõ bước vào vùng cao nguyên đá Hà Giang.