Thực hiện Luật Phòng chống ma túy: Những thuận lợi và khó khăn

Qua một năm Bạc Liêu triển khai thực hiện Luật Phòng, chống ma túy (PCMT) năm 2021, đã tạo điều kiện thuận lợi, huy động nhiều nguồn lực tham gia vào công tác này. Người nghiện ma túy có nhiều lựa chọn trong việc tham gia cai nghiện ma túy (CNMT) tự nguyện; bên cạnh đó các chính sách hỗ trợ người đang CNMT và người sau CNMT cũng giúp các đối tượng tái hòa nhập cộng đồng, từ bỏ “cái chết trắng”.

Lực lượng vũ trang, các cơ quan, đoàn thể tham gia lễ mít-tinh phòng, chống ma túy năm 2022.

Đẩy mạnh công tác cai nghiện

Theo ông Bùi Minh Túy - Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH, trong năm qua, Sở đã tổ chức hội nghị triển khai thực hiện Luật PCMT và các văn bản quy định chi tiết tại các huyện, thị xã, thành phố; đồng thời hướng dẫn quy trình lập hồ sơ đưa vào cơ sở CNMT bắt buộc cho đội ngũ cán bộ tham gia vào công tác CNMT ở cấp huyện, cấp xã. Theo đó, đã có 7 cuộc hội nghị với 450 người tham dự.

Đối với công tác CNMT tự nguyện, Sở chỉ đạo Cơ sở CNMT tỉnh triển khai thực hiện Luật PCMT và các văn bản quy định chi tiết. Qua đó rà soát, bố trí cơ sở vật chất, trang thiết bị, nguồn nhân lực đảm bảo theo đúng quy định của pháp luật về CNMT, nhất là việc CNMT cho người từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi.

Thực hiện Công điện 365 ngày 20/4/2022 của Thủ tướng Chính phủ về việc đôn đốc triển khai quyết liệt, hiệu quả công tác xác định tình trạng nghiện ma túy và CNMT theo Luật PCMT năm 2021, Sở LĐ-TB&XH đã ban hành công văn đề nghị UBND các huyện, thị xã, thành phố lựa chọn, giao nhiệm vụ cho đơn vị sự nghiệp công lập thuộc thẩm quyền để cung cấp dịch vụ CNMT tự nguyện tại gia đình, cộng đồng (nhưng đến nay các huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh vẫn chưa thể tổ chức thực hiện được việc CNMT tự nguyện tại gia đình, cộng đồng). Hiện tại, trên địa bàn tỉnh chỉ thực hiện công tác CNMT tự nguyện tại cơ sở CNMT công lập, nhìn chung cơ bản đã đáp ứng nhu cầu CNMT đặt ra.

Về CNMT bắt buộc, Bạc Liêu có 1 cơ sở CNMT công lập với sức chứa từ 350 - 400 học viên. Trong thời gian qua, cơ sở này luôn tổ chức thực hiện tốt công tác CNMT bắt buộc, không để xảy ra tình trạng học viên tập trung gây rối, bỏ trốn. Sức chứa của cơ sở hiện nay cơ bản đáp ứng được với thực trạng người nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh. Năm 2022, đã tiếp nhận 85 học viên vào cai nghiện bắt buộc theo Nghị định 116/2021 (không kể số học viên cai nghiện bắt buộc đã tiếp nhận theo Nghị định 221/2013 của Chính phủ); trong đó có 19 học viên lưu trú tạm thời trong thời gian làm thủ tục đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Tuy nhiên, trong thời gian tới cần phải bổ sung xây dựng, cải tạo sửa chữa nhiều hạng mục công trình để đáp ứng với yêu cầu của tình hình đặt ra.

Các học viên tham gia cuộc thi tuyên truyền phòng, chống ma túy tại Cơ sở Cai nghiện ma túy tỉnh.

Cần quy trình CNMT tự nguyện tại gia đình, cộng đồng

Nhìn chung, qua một năm thực hiện Luật PCMT năm 2021 và các văn bản quy định chi tiết cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu về CNMT, tạo điều kiện thuận lợi, huy động nhiều nguồn lực tham gia vào công tác CNMT. Người nghiện ma túy cũng có nhiều lựa chọn trong việc tham gia CNMT tự nguyện (như tại cơ sở cai nghiện tự nguyện, tại cơ sở CNMT công lập); kịp thời lập hồ sơ đưa vào cơ sở CNMT bắt buộc. Đồng thời, Luật PCMT năm 2021 cũng có các chính sách hỗ trợ, giúp đỡ đối với người đang CNMT và người sau CNMT tái hòa nhập cộng đồng.

Bên cạnh những thuận lợi, Sở LĐ-TB&XH cho biết vẫn còn những hạn chế, khó khăn. Cụ thể, như đã nói ở trên, thời gian qua các huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh chưa thể tổ chức thực hiện được việc CNMT tự nguyện tại gia đình, cộng đồng. Nguyên nhân là do chính quyền địa phương quan tâm chưa đúng mức công tác này; chậm tổ chức thực hiện việc đặt hàng, giao nhiệm vụ cung cấp dịch vụ CNMT tự nguyện tại gia đình, cộng đồng cho đơn vị sự nghiệp công lập. Mặt khác, cơ quan chức năng Trung ương cũng chưa có hướng dẫn cụ thể quy trình (tiếp nhận, cắt cơn, điều trị…) CNMT tự nguyện tại gia đình, cộng đồng.

Đào tạo nghề đan đát cho các học viên đang cai nghiện ma túy.

Ngoài ra, do các quy định của pháp luật về vay vốn từ Quỹ Quốc gia về việc làm còn rườm rà, phức tạp nên người sau CNMT gặp khó trong việc tiếp cận nguồn vốn vay từ Quỹ Quốc gia về việc làm. Các quy định của pháp luật, cụ thể là Luật PCMT năm 2021 và Nghị định 116/2021 thay đổi nên nguồn nhân lực, cơ sở vật chất của cơ sở CNMT công lập chưa đảm bảo cho thực hiện công tác CNMT trong thời gian tới; đồng thời chức năng, nhiệm vụ của cơ sở CNMT công lập cũng chưa được điều chỉnh cho phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành.

Từ những thuận lợi và khó khăn trên, Sở LĐ-TB&XH kiến nghị cơ quan chức năng Trung ương sớm ban hành thông tư hướng dẫn cụ thể quy trình (tiếp nhận, cắt cơn, điều trị…) CNMT tự nguyện tại gia đình, cộng đồng để địa phương tổ chức thực hiện. Đồng thời, cần tham mưu với Chính phủ ban hành chính sách hỗ trợ vay vốn, tạo việc làm cho người sau CNMT giúp họ ổn định cuộc sống. Theo địa phương, Bộ LĐ-TB&XH cũng nên sớm ban hành thông tư hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ của cơ sở CNMT công lập theo Nghị định 116/2021; quan tâm đầu tư kinh phí cải tạo, sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất của cơ sở đối với các địa phương đang gặp khó khăn về kinh phí.

Bài, ảnh: Hải Quyên

Khó khăn trong quản lý sau cai nghiện

Thời gian qua, công tác quản lý sau cai nghiện được thực hiện đúng theo quy định của pháp luật hiện hành. Chính quyền cơ sở phân công cán bộ trực tiếp quản lý, hỗ trợ, giúp đỡ người sau CNMT. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, công tác này còn gặp một số khó khăn như:

Người đã hoàn thành xong thời gian CNMT nhưng không đến trình báo với UBND cấp xã mà bỏ đi nơi khác làm ăn, sinh sống. Do vậy, UBND cấp xã gặp khó khăn trong việc lập hồ sơ quản lý sau CNMT tại nơi cư trú, bởi không gặp trực tiếp - không có con người cụ thể. Từ đó cũng không thể thực hiện các chính sách về hỗ trợ, giúp đỡ người sau CNMT.

Người sau CNMT rất khó tiếp cận nguồn vốn vay từ Quỹ Quốc gia về việc làm. Do các quy định của pháp luật về vay vốn từ Quỹ Quốc gia về việc làm còn rườm rà, phức tạp nên năm 2022 chưa có người sau CNMT nào được hỗ trợ vay vốn từ nguồn quỹ này.