Ai quản lý giá vật tư nông nghiệp?

Vụ lúa hè thu 2012 đã bắt đầu hơn 1 tháng nay. Lúc này cũng là cao điểm nông dân dùng nhiều phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cho lúa. Những đại lý vật tư nông nghiệp vì thế cũng đang vào mùa ăn nên làm ra với đủ kiểu giá cả, nhưng chất lượng thì ít ai kiểm soát.

KHỔ VÌ GIÁ VẬT TƯ NÔNG NGHIỆP

Ông Huỳnh Văn Dũng cùng 2 người con ở ấp Xẻo Chích (xã Châu Thới, huyện Vĩnh Lợi) canh tác hơn 100 công ruộng ở vụ lúa hè thu này. Trung bình một năm (2 vụ lúa), chi phí phân bón và thuốc bảo vệ thực vật gần 150 triệu đồng. Cũng nhờ có vốn đầu tư, mua trả tiền mặt nên ông không bị đại lý “chặt đẹp”. Ông Dũng nói: “Mặc dù mua hàng trả trước nhưng nếu “mối lớn” hoặc có mối quan hệ bà con thì đại lý bán giá khác. Những khách hàng chưa từng quen biết thì đại lý bán giá cao hơn. Còn những người mua trả chậm thì phải chịu mức giá “trên trời” do đại lý đưa ra”.

Ông Sơn Xà Ry, ấp Bình Tốt A (xã Vĩnh Phú Tây, huyện Phước Long) canh tác 40 công ruộng ở vụ hè thu này. Do thiếu vốn đầu tư nên ông đành phải mua phân, thuốc dưới dạng “ăn trước trả sau”. Ông Ry than thở: “Đau lòng lắm chú ơi! Cuối vụ, đại lý tính giá phân urê và phân bón đầu trâu (25-25-5) mỗi bao (50kg) đội lên từ 50.000 - 80.000 đồng. Biết vậy, nhưng do không có tiền mặt để trả nên tôi đành chấp nhận”. Ông Ry cho biết thêm, vụ lúa đông xuân muộn mới đây, cứ 1 công ruộng ông lỗ từ 500.000 - 700.000 đồng do lúa rớt giá (chỉ còn 70.000 - 80.000 đồng/giạ), trong khi chi phí thì không bao giờ giảm. Ông Ry bảo: “Rất khó hy vọng giá phân và thuốc sẽ giảm. Song, bà con ở đây đều mong cho giá lúa tăng lên cao hơn vào những lúc thu hoạch rộ thì nông dân mới có lời”.

Ông Nguyễn Văn Vinh (ngụ ấp 16B, xã Phong Tân, huyện Giá Rai) cho rằng: “Nỗi khổ lớn nhất của nông dân là sau mỗi vụ lúa phải gánh chi phí tiền vật tư nông nghiệp vài chục triệu đồng. Ở ấp 16B, 90% nông dân mua phân, thuốc tới cuối vụ mới trả. Một số đại lý tính giá đội lên gần 10%. Có người trả tiền không kịp bị đại lý lấy lúa trừ nợ”.

Nông dân xã Vĩnh Phú Đông (huyện Phước Long) chăm sóc lúa hè thu. Ảnh: T.Đ

Đầu vụ hè thu này, sau khi trở thành nạn nhân của thuốc bảo vệ thực vật dỏm, ông Huỳnh Văn Dũng kêu trời: “Tôi không tin nổi, thuốc diệt cỏ mà xịt không chết một cọng cỏ nào. Mấy người ở trong xóm cũng mua trúng thuốc như vậy mà không ai dám kiện đại lý”. Ông Dũng nói thêm, nếu mua phải phân, thuốc giả, nông dân như ông cũng không biết cách nhận ra. Chỉ khi bón phân nhưng lúa không tốt, thuốc xịt không chết cỏ, không chết sâu rầy… thì mới biết!

Mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh vừa ký Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với một chủ cơ sở kinh doanh vật tư nông nghiệp nằm trên địa bàn thị trấn Hòa Bình (huyện Hòa Bình). Số tiền mà cơ sở này bị phạt là 35 triệu đồng vì có hành vi kinh doanh phân bón giả. Theo số liệu của Thanh tra Sở NN&PTNT, năm 2011, cứ 10 mẫu vật tư nông nghiệp do lực lượng chức năng bốc đi kiểm tra thì có 60% số mẫu không đạt chất lượng như công bố trên bao bì.

Đầu năm 2012, Thanh tra Sở NN&PTNT cũng đã lập đoàn kiểm tra chất lượng vật tư nông nghiệp trên phạm vi toàn tỉnh, phát hiện rất nhiều mẫu kém chất lượng. Tuy nhiên, vẫn không có một cơ sở nào bị rút giấy phép kinh doanh và việc chế tài xử lý cũng chẳng đủ sức để răn đe hành vi gian lận.

Theo ông Nguyễn Văn Hùng, Phó chánh Thanh tra Sở NN&PTNT, cho biết: Thanh tra của Sở không có chức năng quản lý giá cả vật tư nông nghiệp. Việc này do Sở Tài chính quản lý. Trong khi đó, trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Sỹ, Phó Giám đốc Sở Tài chính, cho rằng: “Giá cả vật tư nông nghiệp là do Sở NN&PTNT công bố hàng tháng, hàng quý để làm cơ sở cho các địa phương thanh toán chứng từ. Riêng việc mua bán trên thị trường là do các cơ sở tự niêm yết giá?!”. Vậy là không ai quản lý, kiểm soát giá cả vật tư nông nghiệp. Sự thả nổi giá cả đã tạo điều kiện cho không ít nhà sản xuất, phân phối vật tư nông nghiệp liên kết với nhau để “làm giá” một số sản phẩm độc quyền.

Đa số nông dân đều than phiền bởi giá lúa thường xuyên lên xuống bất thường, nhưng giá phân bón, thuốc trừ sâu… thì không bao giờ giảm, thậm chí liên tục tăng lên. Nếu tính đầy đủ chi phí, người trồng lúa không còn lãi bao nhiêu. Ngoài ra, giá nhân công, tiền bơm nước, cày bừa… cũng đã tăng gấp 2 - 3 lần.

Theo giới chuyên môn, cứ mỗi khi vào vụ lúa, giá vật tư nông nghiệp lại tăng. Hiện các đại lý không dám trữ hàng nhiều như trước đây. Do đó, khi vào vụ, họ đẩy mạnh việc lấy hàng vào và sẽ bị các nhà cung cấp đẩy giá lên là điều khó tránh khỏi. Và mọi hậu quả của sự lỏng lẻo trong quản lý giá vật tư nông nghiệp đã khiến nông dân lãnh đủ.

Để quản lý giá vật tư nông nghiệp, các cơ quan chức năng cần phải tăng cường công tác giám sát, kiểm tra để hạn chế nạn đầu cơ, tạo khan hiếm giả để đẩy giá lên. Đối với nhà sản xuất vật tư nông nghiệp, cần phải cung cấp hàng đầy đủ, giải quyết cung - cầu hợp lý. Ngoài ra, cần tổ chức lại hệ thống phân phối vật tư nông nghiệp, hạn chế tối đa cấp trung gian quá nhiều như hiện nay; công khai giá bán lẻ, đại lý chỉ hưởng hoa hồng…

Tấn Đạt