Thứ ba, 17-11-26 18:28:57
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Cần hoàn thiện hệ thống thủy lợi cho vùng luân canh

Báo Cà Mau

Qua thời gian thực hiện, mô hình tôm - lúa đã chứng minh tính hiệu quả. Tuy nhiên, diễn biến khó lường của biến đổi khí hậu, nước mặn xâm nhập sâu, trong khi hệ thống thủy lợi phục vụ sản xuất trong vùng chuyển đổi chưa thật sự đáp ứng tốt vai trò thoát mặn, xổ phèn, tiêu úng, dẫn ngọt khiến cho người dân vùng chuyển đổi không khỏi lo lắng.

Nông dân huyện Hồng Dân thu hoạch tôm càng xanh nuôi xen canh trên ruộng lúa. Ảnh: C.L

Chưa đồng bộ

Được triển khai từ năm 2001, đến nay, toàn tỉnh có hơn 40.000ha thực hiện mô hình luân canh tôm - lúa, chiếm hơn 33% diện tích nuôi tôm trong tỉnh. Với tổng thu nhập trên 90 triệu đồng/ha, lợi nhuận từ 40 - 60 triệu đồng/ha/năm, mô hình này được các nhà khoa học xác định là phương thức sản xuất thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, qua hơn 20 năm gắn bó với đồng đất Bạc Liêu, mô hình tôm - lúa cũng đang phải đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Chuyện con tôm khát mặn, cây lúa chờ ngọt đã đặt ra bài toán cho hệ thống thủy lợi vùng chuyển đổi.

Theo thống kê, toàn tỉnh có 105 cống đầu mối và được phân chia thành 6 hệ thống với những chức năng khác nhau gắn với từng tiểu vùng sản xuất. Nhiệm vụ chính của hệ thống này là kiểm soát mặn, tiêu úng, xổ phèn, hút ngọt, tiêu ô nhiễm phục vụ cho khu vực chuyển đổi phía Bắc Quốc lộ 1A. Trên thực tế, hệ thống thủy lợi chưa đồng bộ, chủ yếu tận dụng những công trình hiện hữu từ giai đoạn chuyên canh lúa để chuyển sang sản xuất tôm - lúa nên hiệu quả từ việc dẫn mặn, giữ ngọt không ổn định. Do vậy, khi chuyển dịch cơ cấu sản xuất sang mô hình luân canh tôm - lúa, hệ thống này đã bộc lộ các khuyết điểm của mình và khó đảm trách được chức năng vừa giữ ngọt cho cây lúa, nhưng phải vừa cấp mặn cho con tôm. Và sự tranh chấp mặn, ngọt ở các vùng chuyển đổi luôn là một bài toán khó.

Theo nhiều nông dân trong vùng chuyển đổi, hiện đang bước vào giai đoạn gieo sạ vụ lúa trên đất tôm, mưa nhiều giúp cho việc tháo chua, rửa mặn khá thuận lợi, ít tốn kém. Thế nhưng, mọi người cũng đang lo, tình trạng thừa ngọt sẽ tái diễn như vụ mùa trước khi vào trung tuần tháng 2 mà độ mặn trên các trục kênh vẫn neo ở mức 3 - 4‰, rất khó thả tôm. Ông Nguyễn Kỳ Phong - cán bộ Trung tâm Quản lý khai thác công trình thủy lợi tỉnh Bạc Liêu, cho biết: “Nông dân gặp khó, ngành chức năng cũng phải chịu nhiều áp lực trong việc điều tiết nguồn nước. Là vùng chuyển đổi lại có cả vùng chuyên canh lúa nằm liền kề nhưng chỉ sử dụng chung một hệ thống kênh mương, do đó, nếu dẫn mặn không khéo sẽ khiến lượng lớn nước mặn xâm nhập vào vùng chuyên lúa, còn nếu không dẫn mặn thì bà con vùng chuyển đổi sẽ không có nước mặn nuôi tôm”.

Cần giải pháp lâu dài

Từ thực tế sản xuất cho thấy, nhờ hệ thống thủy lợi đồng bộ mà nhiều cánh đồng lớn trong vùng sản xuất lúa ổn định luôn không phải chịu nhiều tác động của các hình thái thời tiết bất lợi và thường có năng suất cao hơn so với các vùng nằm ngoài ô đê bao. Do đó, để giữ ổn định sản xuất vùng luân canh tôm - lúa, các địa phương cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp công trình lẫn phi công trình.

Trước tiên, các địa phương cần tính toán kỹ vùng nuôi trồng tôm - lúa để xây dựng cơ chế, chính sách phát triển hạ tầng đồng bộ. Quản lý tốt vùng luân canh để tránh tình trạng người dân phá vỡ quy hoạch sản xuất. Đồng thời, ưu tiên nguồn ngân sách để tiến hành nạo vét, dẫn dòng thông thoáng, giúp thoát mặn nhanh, giữ ngọt ổn định và ngược lại. Từ đó tạo nên những “cú hích” mới, giúp cây lúa và con tôm không ngừng tăng năng suất, giá trị và trở thành hai mặt hàng xuất khẩu chủ lực của quốc gia với thương hiệu cạnh tranh là “lúa thơm - tôm sạch”. Đồng thời, xem xét hỗ trợ kinh phí xây dựng các trạm quan trắc, cảnh báo môi trường nước tự động để đại bộ phận người dân kịp thời phát hiện các chỉ tiêu vượt ngưỡng cho phép nhằm chủ động trong sản xuất. Song song đó là nghiên cứu, chuyển giao những công nghệ xử lý nước thải, chất thải trong nuôi tôm siêu thâm canh, thâm canh, bán thâm canh, nhằm giảm thiểu nguy cơ gây ô nhiễm môi trường…

Theo ông Lê Văn Tần - Chủ tịch UBND huyện Phước Long: “Hiện huyện đang tập trung hoàn thiện hệ thống thủy lợi để tiến tới mở rộng mô hình luân canh tôm - lúa trên địa bàn. Song song đó, huyện cũng tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn, hỗ trợ kỹ thuật để bà con nhận thấy đây là mô hình bổ trợ cho nhau để không ai vì lợi ích kinh tế nhất thời mà phá vỡ mô hình luân canh, chuyển sang độc canh con tôm. Khi hệ thống thủy lợi hoàn thiện còn giúp ngành Nông nghiệp của huyện từng bước thích ứng, hạn chế những tác động của biến đổi khí hậu”.

Để hiện thực hóa chủ trương hài hòa mặn - ngọt, tiến tới phát triển và nhân rộng mô hình “lúa thơm - tôm sạch”, tỉnh Bạc Liêu đã kiến nghị Bộ NN&PTNT đầu tư cho Dự án đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng vùng sản xuất tôm - lúa khu vực TX. Giá Rai, huyện Phước Long và huyện Hồng Dân trên diện tích khoảng 6.000ha, với tổng mức đầu tư khoảng 260 tỷ đồng.

Chí Linh

Nông dân Xã Tạ An Khương đổi mới nghề nuôi tôm

Với hơn 90% hộ dân sống bằng nghề nuôi thuỷ sản, con tôm giữ vai trò chủ lực trong phát triển kinh tế Xã Tạ An Khương. Trước áp lực dịch bệnh, chi phí sản xuất tăng cao và những biến động của môi trường, địa phương đang từng bước định hướng người dân đổi mới phương thức canh tác, đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật.

Tôm Cà Mau gia tăng giá trị, nâng tầm thương hiệu

Nhắc đến tôm Việt Nam, Cà Mau là một trong những vùng đất được nhớ đến. Trên mỗi vuông tôm, mỗi đầm nước nơi đây đều in dấu sự cần cù, tâm huyết của người nông dân ngày đêm gắn bó với nghề, chắt chiu tinh tuý từ thiên nhiên, làm nên sản vật mang đậm “vị đất” và “tình người” nơi địa đầu cực Nam Tổ quốc.

Cà Mau trích ngân sách hơn 30 tỷ đồng hỗ trợ nông dân bị thiệt hại do mưa lớn

Nhằm kịp thời chia sẻ khó khăn với nông dân, UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành quyết định phân bổ hơn 30 tỷ đồng từ nguồn ngân sách để hỗ trợ khôi phục sản xuất đối với hơn 4.500 ha cây trồng bị thiệt hại do đợt mưa lớn kéo dài vào cuối tháng 9/2026.

Ánh Kua - Đưa đặc sản Cà Mau vươn ra thế giới

Từ hương vị mắm tôm truyền thống trong căn bếp gia đình, chị Trương Ngọc Ánh, CEO Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ TA (Công ty TA), đã xây dựng thương hiệu Ánh Kua, đưa đặc sản quê nhà tiếp cận thị trường quốc tế.

Dịch tả heo châu Phi xuất hiện tại 3 xã Vĩnh Thanh, Phước Long và Vĩnh Phước

Trạm Chăn nuôi và Thú y khu vực Phước Long cho biết: Dịch tả heo Châu Phi đang diễn biến phức tạp tại các xã: Vĩnh Thanh, Phước Long và Vĩnh Phước, gây thiệt hại cho nhiều hộ chăn nuôi.

Nuôi đa con trên cùng diện tích, nông dân Xã Trần Phán thu nhập hàng trăm triệu mỗi năm

Thay vì chỉ nuôi tôm, cua như trước, nhiều nông dân ở Xã Trần Phán đã tận dụng tối đa mặt nước vuông tôm để nuôi kết hợp sò huyết và vọp. Mô hình đã giúp tăng thu nhập mà không cần mở rộng diện tích, hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững.

Phú Mỹ phát triển mô hình nuôi ghép cá rô phi trong vuông tôm

Tận dụng diện tích mặt nước sẵn có, nông dân xã Phú Mỹ đưa cá rô phi đơn tính vào nuôi ghép trong vuông tôm, tăng nguồn thu.

Đẩy nhanh xuống giống lúa đông xuân trước nguy cơ hạn mặn

Trước nguy cơ tác động của hiện tượng El Nino gây thiếu nước và xâm nhập mặn, ngành nông nghiệp Cà Mau yêu cầu các địa phương theo dõi sát diễn biến thời tiết, sẵn sàng xả bớt nước vùng ngọt để hỗ trợ nông dân đẩy nhanh tiến độ xuống giống vụ lúa đông xuân 2026-2027.

Xã Trần Văn Thời tập trung khống chế dịch tả heo Châu Phi

Dịch tả heo Châu Phi trên địa bàn Xã Trần Văn Thời đang diễn biến phức tạp, lan ra 7 ấp. Trước tình hình này, chiều 6/11, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau đã làm việc với địa phương để siết chặt các biện pháp phòng chống, ngăn chặn dịch bệnh lây lan.

Hội thảo tổng kết đề tài nghiên cứu phát triển mô hình nuôi tôm biển kết hợp trồng rong biển

Sáng 5/11, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau tổ chức hội thảo tổng kết đề tài nghiên cứu phát triển mô hình nuôi tôm biển kết hợp trồng rong biển theo hướng bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu trên địa bàn tỉnh.