Chủ động ứng phó với hạn hán và xâm nhập mặn trong mùa khô 2019 - 2020

Theo dự báo của Viện Khoa học thủy lợi miền Nam, từ giữa tháng 12/2019, các tỉnh, thành ĐBSCL đối mặt với đợt hạn, mặn rất nghiêm trọng, hạn hán dẫn đến nước mặn có khả năng xâm nhập sâu vào nội đồng. Trước tình hình hạn, mặn gay gắt, Bạc Liêu đã có những giải pháp và xây dựng các kịch bản để chủ động ứng phó.

Chủ tịch UBND tỉnh - Dương Thành Trung (thứ hai từ trái sang) kiểm tra việc đóng cống Nhà Mát (TP. Bạc Liêu).

Nguy cơ hạn, mặn lấn sâu vào nội đồng

Tại hội thảo “Xây dựng khả năng chống chịu hạn hán ở Đông Nam Á - Đối thoại quốc gia: Hành động sớm để giảm tác động của hạn hán, xâm nhập mặn các tỉnh phía Nam - Việt Nam” vừa diễn ra tại TP. Cần Thơ, Trung tâm Dự báo khí tượng - thủy văn quốc gia dự báo tình hình hạn hán, xâm nhập mặn ở ĐBSCL trong mùa khô năm 2020 sẽ rất nghiêm trọng, có thể tương đương với đợt hạn, mặn lịch sử năm 2016.

Dòng chảy sông Mê Kông về ĐBSCL từ tháng 12/2019 đến tháng 2/2020 rất hạn chế, có khả năng thiếu hụt khoảng 30 - 45%. Vì vậy, các tỉnh, thành khu vực ĐBSCL sẽ đối diện với tình trạng xâm nhập mặn gay gắt, diễn ra sớm và sâu hơn, đặc biệt là ở các địa phương ven biển của vùng ĐBSCL như: Tiền Giang, Bến Tre, Trà Vinh, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Hậu Giang, Long An, Kiên Giang.

Theo Viện Khoa học thủy lợi miền Nam, từ giữa tháng 12/2019, mặn có khả năng xâm nhập sâu vào nội đồng khoảng 35 - 45km tính từ cửa sông, cao hơn năm 2016 từ 3 - 5km; tháng 1 và 2/2020 ranh mặn xâm nhập sâu vào nội đồng lên đến 55 - 110km, cao hơn năm 2016 từ 3 - 7km. Hạn hán và xâm nhập mặn mùa khô 2019 - 2020 sẽ xuất hiện sớm và cao hơn trung bình nhiều năm, nguy cơ các tỉnh, thành khu vực ĐBSCL sẽ đối mặt với một đợt hạn hán, xâm nhập mặn khá gay gắt.

Để ứng phó với tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn mùa khô 2019 - 2020, Bộ NN&PTNT đã ban hành chỉ thị gửi các tỉnh, thành phố để triển khai các phương án ứng phó. Cụ thể là nông dân xuống giống sớm vụ đông xuân để né hạn, mặn ở khu vực này; tích trữ nước trong hệ thống kênh rạch, ở các hộ gia đình. Cùng với đó, Bộ NN&PTNT chỉ đạo các đơn vị chủ động vận hành những công trình thủy lợi để giảm thiểu thiệt hại do hạn hán và xâm nhập mặn gây ra.

Tổng cục Phòng chống thiên tai cũng đã khuyến cáo các địa phương cần thường xuyên cập nhật diễn biến tình hình thiếu nước, xâm nhập mặn và người dân cần được biết những thông tin này. Trên cơ sở đó, từ các cấp chính quyền đến người dân sẽ có các giải pháp để chủ động ứng phó ngay trong mùa khô đầu năm 2020. Các tỉnh, thành khu vực ĐBSCL cần hỗ trợ người dân chuyển đổi sinh kế, lựa chọn các giải pháp chủ động thích ứng.

Thực hiện chỉ đạo của Bộ NN&PTNT, UBND tỉnh có Quyết định 2202 về việc ban hành kịch bản phòng chống hạn hán, xâm nhập mặn mùa khô 2019 - 2020 trên địa bàn tỉnh.

 Nông dân huyện Vĩnh Lợi sên vét kênh nội đồng trữ nước ứng phó với hạn hán, xâm nhập mặn. Ảnh: M.Đ

Xây dựng kịch bản ứng phó

Theo nhận định của ngành chức năng, dự báo hiện tượng ENSO (là một chu kỳ với sự biến thiên thất thường về gió và nhiệt độ bề mặt nước biển trên vùng nhiệt đới Đông Thái Bình Dương) xuất hiện, xu thế mùa mưa bão, nguồn nước xâm nhập mặn từ cuối 2019 đến mùa khô năm 2020 sẽ làm xâm nhập mặn mùa khô xuất hiện sớm cộng với triều cường dâng cao dẫn đến nguy cơ xảy ra hạn hán ở các vùng sản xuất trên địa bàn tỉnh.

Cụ thể, vùng Bắc Quốc lộ 1A dự kiến có 5.400ha lúa thiếu nước ngọt do ảnh hưởng xâm nhập mặn. Tiểu vùng ngọt sản xuất rau màu cũng sẽ ảnh hưởng thiếu nước ngọt. Tiểu vùng sản xuất lúa - tôm dự báo có 5.000ha thiếu nước ngọt phục vụ sản xuất lúa trên đất tôm vào tháng 1/2020. Xâm nhập mặn sớm dẫn đến nguy cơ có 5.000ha nuôi tôm bị thiệt hại. Ngoài ra, việc cung cấp nước sinh hoạt của nhân dân vùng chuyển đổi gặp khó khăn.

Vùng Nam Quốc lộ 1A dự báo có 4.000ha tôm nuôi bị thiệt hại, thời gian căng thẳng là vào tháng 3/2020. Vùng rau màu có nguy cơ thiếu nước ngọt tưới tiêu trong khi mực nước ngầm hạ thấp vào mùa khô…

Trước tình hình hạn hán, xâm nhập mặn mùa khô năm 2019 - 2020, tỉnh tập trung vào thời kỳ cao điểm chống hạn, mặn từ tháng 12/2019 đến tháng 5/2020. Theo đó, các cơ quan thông tin đại chúng tăng cường công tác tuyên truyền để người dân chủ động ứng phó với hạn, mặn. Ngành chức năng huy động mọi nguồn lực triển khai các giải pháp bảo vệ sản xuất, phòng chống dịch bệnh trên cây trồng - vật nuôi…

Tỉnh đã đưa ra 3 kịch bản cụ thể ở 3 mức độ khác nhau dự báo diễn biến tình hình hạn hán, xâm nhập mặn mùa khô năm 2019 - 2020 để chủ động ứng phó. Đồng thời, UBND tỉnh đề nghị các cấp, các ngành chuẩn bị các kế hoạch ứng phó, phòng chống hạn hán, xâm nhập mặn trong mùa khô 2019 - 2020 trên địa bàn tỉnh theo kịch bản 2.

UBND tỉnh cũng phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan, ban ngành và các đơn vị liên quan, các huyện, thị, thành phố xây dựng kế hoạch chi tiết phòng chống hạn hán, xâm nhập mặn mùa khô 2019 - 2020 tại địa phương mình dựa trên kịch bản 2 của tỉnh. Huy động cả hệ thống chính trị ở địa phương tập trung cao độ thực hiện kế hoạch chi tiết phòng chống hạn hán, xâm nhập mặn. UBND các xã, phường, thị trấn phát động nhân dân tu bổ bờ bao, ao đầm, nạo vét kênh mương nội đồng để chống hạn, mặn…

Ông Lưu Hoàng Ly, Giám đốc Sở NN&PTNT cho biết: “Hiện nay, tỉnh đã chủ động các giải pháp ứng phó với hạn hán và xâm nhập mặn mùa khô 2019 - 2020. Trong đó có việc điều tiết hệ thống cống, chủ động đắp đập thời vụ trữ nước ngọt phục vụ sản xuất”.

Minh Đạt