Có nên đầu tư xây dựng thêm chợ B Bạc Liêu?

Xây dựng hệ thống chợ phục vụ cho phát triển giao thương và nhu cầu mua sắm, tiêu dùng của người dân là rất cần thiết. Tuy nhiên, để các chợ phát huy được hiệu quả đầu tư, tránh tình trạng xây xong bỏ trống không phải là chuyện dễ dàng. Bởi TP. Bạc Liêu đã vướng phải khó khăn này và sẽ tiếp tục ngã vào “vết xe đổ” nếu như xây dựng chợ không tính đến quy hoạch, nhu cầu và sức mua của người dân.

Cảnh vắng vẻ khách hàng tại khu mua bán thực phẩm tươi sống chợ A Bạc Liêu. Ảnh: L.D

Chợ Xóm Mới B được đầu tư hàng chục tỷ đồng nhưng không thu hút các tiểu thương vào mua bán. Ảnh: L.D

NHIỀU CHỢ BỊ BỎ TRỐNG

Có thể nói, trước tình trạng mua bán bát nháo từ các chợ nhóm và chợ tạm, UBND TP. Bạc Liêu đang xúc tiến xây dựng chợ B Bạc Liêu (đường Hoàng Văn Thụ, phường 3) với tổng vốn đầu tư hơn 10 tỷ đồng. Đây được xem là giải pháp nhằm sắp xếp lại trật tự mua bán, tránh tình trạng lấn chiếm lòng lề đường gây mất an toàn giao thông, mỹ quan đô thị, không đảm bảo vệ sinh môi trường và làm ảnh hưởng đến việc thực hiện mục tiêu xây dựng đô thị xanh - sạch - đẹp và văn minh.

Tuy nhiên, giải pháp này cần được nghiên cứu kỹ lưỡng, nếu không sẽ tiếp tục gây lãng phí tiền của Nhà nước, chẳng những không giữ được trật tự, văn minh thương mại, mà còn đẩy hàng trăm hộ tiểu thương vào cảnh khó khăn. Bởi thực tế cho thấy, nhiều chợ đầu mối trên địa bàn TP. Bạc Liêu hiện nay được đầu tư hàng chục tỷ đồng nhưng lại thay nhau bị bỏ không. Đó là chợ Cầu Xáng (phường 1), chợ Xóm Mới B (phường 3)... Đặc biệt, ngay cả chợ A Bạc Liêu (chợ nhà lồng cũ) đến nay chỉ có 125 hộ đăng ký vào mua bán và còn hơn 720 ki-ốt vẫn chưa có người đăng ký. Nếu cộng các quầy, sạp, ki-ốt từ các chợ bị bỏ trống và các chợ điểm chưa lấp đầy như hiện nay cũng có thêm hàng trăm điểm mua bán mới. Vậy, việc đầu tư xây dựng thêm chợ B Bạc Liêu có nên không?

LIỆU CÓ HIỆU QUẢ?

Một vấn đề cần đặt ra hiện nay, nếu xây dựng thêm chợ B Bạc Liêu thì có giải quyết được tình trạng mua bán bát nháo, mất trật tự từ các chợ nhóm trên địa bàn thành phố? Đây sẽ là câu hỏi không khó trả lời, vì thực tế đã chứng minh là rất khó xử lý được vấn nạn này? Như chợ Cầu Xáng, chợ Phường 1 và chợ Xóm Mới B (phường 3) được đầu tư hàng chục tỷ đồng nhưng hàng trăm hộ tiểu thương vẫn tuồn ra đường mua bán? Còn chợ được xây dựng và bố trí điểm bán đàng hoàng, hợp vệ sinh thì lại bỏ trống? Lý do rất đơn giản là ra đường mua bán không phải đóng thuế, không tốn tiền thuê mặt bằng, cũng như các khoản chi phí khác như: phí vệ sinh, tiền điện, nước... Quan trọng hơn cả là mua bán đắt khách, do người tiêu dùng vừa ngồi trên xe vừa mua hàng, khỏi phải tốn thêm tiền gửi xe khi đi vào chợ. Chính lý do này mà nhiều tiểu thương và các hộ mua bán kiên quyết không vào trung tâm chợ. Đây cũng là lý do để giải thích vì sao nhiều hộ đã đăng ký mua bán trong các chợ điểm lại ra ngoài tham gia mua bán ở các “chợ chạy, chợ nhóm”.

Tồn tại vấn nạn trên bao gồm nhiều nguyên nhân, nhưng nguyên nhân chính vẫn là ngành quản lý, chính quyền địa phương thiếu các giải pháp căn cơ và chưa thật sự quyết liệt. Nếu như các ngành, địa phương quyết tâm xử lý “chợ chạy” ngay từ ban đầu thì chắc chắn sẽ không có cảnh mua bán mất trật tự, biến đường thành chợ ngày càng nhiều. Rồi khi các hộ tiểu thương trong các chợ điểm mua bán không được (vì bị các chợ nhóm bao quanh) cũng phải bỏ sạp trong chợ mà chạy ra ngoài mua bán. Như trường hợp nhiều tiểu thương bên trong chợ A Bạc Liêu bỏ sạp ra ngoài chợ dân sinh tuyến bờ kè đường Điện Biên Phủ (phường 3) để mua bán. Và đáng trăn trở là có địa phương thừa nhận “bó tay” với nạn “chợ chạy”, chấp nhận “chợ chạy” tồn tại, thậm chí tổ chức thêm chợ dân sinh không đúng với quy hoạch và không đảm bảo vệ sinh môi trường, trật tự văn minh đô thị mà chợ dân sinh tuyến đường Điện Biên Phủ (phường 3) là một minh chứng. Vì trước khi xây dựng chợ A Bạc Liêu, thành phố đã tuyên truyền, vận động hàng trăm hộ tiểu thương mua bán trên tuyến đường Điện Biên Phủ bàn giao mặt bằng để xây kè sông Bạc Liêu gắn với xây dựng công viên. Thế nhưng, khu vực này hiện nay lại được sắp xếp thành chợ dân sinh!?

TIỂU THƯƠNG THAN KHỔ?

Rảo quanh các chợ điểm trên địa bàn TP. Bạc Liêu hiện nay, qua tìm hiểu cho thấy gần như tiểu thương nào cũng than khó, than khổ. Nhiều tiểu thương đã phải lâm vào cảnh nợ nần, phá sản vì mua bán thua lỗ. Bên cạnh việc ảnh hưởng hệ thống siêu thị phát triển mạnh với nhiều hàng hóa phong phú gắn với các dịch vụ vui chơi, giải trí đã làm cho sức mua tại các chợ truyền thống giảm, còn có một nguyên nhân khác là TP. Bạc Liêu có quá nhiều chợ điểm, chợ nhóm. Chính việc thiếu tập trung này đã làm cho sức mua phân tán và đẩy nhiều hộ vào cảnh khốn khó. Ông Nguyễn Văn Dũng, một tiểu thương mua bán hàng rau củ quả trung tâm chợ A Bạc Liêu than: “So với trước đây, việc mua bán của tiểu thương hiện nay giảm còn khoảng 30%, do người tiêu dùng ít vào chợ mà phần lớn mua hàng từ các chợ chạy, chợ nhóm”.

Thật vậy, nếu như những năm trước đây chợ nhà lồng (nay là chợ A Bạc Liêu) từ sáng sớm cho đến chiều tối tấp nập kẻ bán người mua, thì hiện nay khoảng 3 giờ chiều chợ đã vắng người; và nhiều khu mua bán vốn nhộn nhịp trước đây nay chỉ còn sạp trống.

Song, đó chưa phải là nỗi lo lớn của bà con tiểu thương, mà nỗi lo thật sự là nếu chợ B Bạc Liêu được đầu tư xây dựng chỉ cách chợ A Bạc Liêu hơn 100m, sẽ đẩy nhiều hộ nơi đây vào cảnh nợ nần. Vì phần lớn các hộ đăng ký vào mua bán trong chợ A Bạc Liêu đều vay vốn ngân hàng, với tổng số tiền hàng chục tỷ đồng. Nếu mua bán không được sẽ không có tiền trả nợ ngân hàng, rồi chủ đầu tư xây dựng chợ A là Công ty Cổ phần đầu tư - Xây dựng - Thương mại Minh Thắng cũng sẽ khổ và cả ngân hàng đứng ra cho vay sẽ gặp nhiều khó khăn do nợ xấu tăng cao... Tác động mang tính dây chuyền này là tất yếu.

Đây thật sự là vấn đề cần được quan tâm vì nó liên quan đến quyền và lợi ích của hàng trăm tiểu thương đang mua bán trong chợ A Bạc Liêu, những người được coi là tiên phong trong việc thực hiện tốt các chủ trương của tỉnh về việc di dời từ chợ tạm Trần Huỳnh về điểm mua bán mới theo quy định. Cớ sao họ lại phải chịu thiệt thòi? Mặt khác, có thật sự công bằng và chia sẻ khó khăn với nhà đầu tư khi họ đã đầu tư hơn 200 tỷ đồng cho xây dựng chợ, nhưng lại không phát huy được hiệu quả đầu tư?

Với thực trạng về hệ thống chợ như hiện nay, việc cân nhắc, nghiên cứu kỹ khi đầu tư xây dựng thêm chợ B Bạc Liêu cần được quan tâm. Trong đó, lưu ý đến giải pháp mà UBND TP. Bạc Liêu đã đưa ra trước đây là vận động, tuyên truyền các hộ mua bán nhỏ lẻ vào các chợ điểm đã được đầu tư xây dựng, với mục đích phát huy hiệu quả đầu tư. Đồng thời, khắc phục tình trạng “chợ nhóm, chợ chạy” gây mất an toàn giao thông và ô nhiễm môi trường.

KIM TRUNG