Con đường làm giàu từ biển

Bài 1: Sôi động từ nghị quyết… biển

Bài 2: Khai thác thủy sản biển, ven biển: Cần sự trợ lực

Bài cuối: Giải pháp cho phát triển bền vững

Trong các nghị quyết, kế hoạch thực hiện chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020, Tỉnh ủy, UBND tỉnh xác định sẽ còn nhiều việc phải làm để Bạc Liêu thật sự giàu lên từ biển theo đúng tiềm năng, thế mạnh mà tỉnh có được. Sự phát triển đó đòi hỏi phải bền vững trước thách thức của biến đổi khí hậu.   

CƠ CẤU LẠI NGHỀ KHAI THÁC BIỂN

Tại hội thảo khoa học Bàn giải pháp phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững trước thách thức của biến đổi khí hậu cho các tỉnh, thành phía Nam diễn ra tại tỉnh Bình Thuận, TS. Nguyễn Xuân Khoa, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư tỉnh Bạc Liêu đã hiến kế nhiều giải pháp góp phần phát triển kinh tế biển Bạc Liêu.

Ngành NN&PTNT tỉnh thả tôm giống tái tạo nguồn lợi thủy sản.

Đoàn tàu Bạc Liêu vươn khơi khai thác, đánh bắt thủy hải sản. Ảnh: P.T.C

Theo TS. Khoa, điều chỉnh cơ cấu nghề nghiệp theo hướng giảm dần các nghề khai thác biển có chất lượng sản phẩm sau thu hoạch thấp, không thân thiện môi trường là việc ưu tiên cần làm. Trong đó chú trọng giảm dần cơ cấu nghề lưới kéo trong khai thác thủy sản; tập trung phát triển các nghề khai thác có chất lượng sản phẩm cao, thân thiện với môi trường, đồng thời cũng là nghề tạo ra nhiều giá trị gia tăng phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Bên cạnh đó, tỉnh cần có một đề án chuyển đổi nghề cho các tàu khai thác thủy sản có công suất dưới 30CV không đủ điều kiện đăng ký, đăng kiểm. Nên vận động ngư dân chuyển từ một số loại nghề khai thác không khuyến khích, khai thác thủy sản non ở vùng biển ven bờ sang các nghề khai thác có tính chọn lọc. Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Hiện nay, mô hình quản lý dựa vào cộng đồng được nhiều nước trên thế giới áp dụng. Thông qua mô hình này, cộng đồng địa phương ven biển được trao quyền cụ thể, có kiểm soát trong việc quản lý các nguồn lợi ven biển. Điều này sẽ tăng cường sự chủ động, thúc đẩy sự tham gia tích cực của cộng đồng trong việc chia sẻ trách nhiệm với Nhà nước để quản lý và bảo tồn hiệu quả các nguồn lợi biển.

Về phía ngành NN&PTNT, cần tiếp tục chọn giống có giá trị kinh tế cao bổ sung, tái tạo nhằm phục hồi những loài thủy sản đang có nguy cơ cạn kiệt. Song song đó, cần đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu neo đậu tránh trú bão, các cảng cá, bến cá, chợ đầu mối thủy sản; tăng cường áp dụng và chuyển giao công nghệ khai thác tiên tiến, công nghệ thông tin giám sát nghề cá trên biển để phòng tránh thiên tai. Đồng thời nhân rộng mô hình hợp tác, liên kết sản xuất theo tổ, đội khai thác thủy sản trên biển để làm giảm chi phí sản xuất, khai thác đạt hiệu quả khá, sản lượng tăng (có phương tiện từ tăng 1,2 - 1,5 lần) do thời gian bám biển dài ngày, góp phần bảo vệ chủ quyền biển, đảo quốc gia.

TẠO NGUỒN NHÂN LỰC LÀM NGHỀ BIỂN

Đánh giá về thực trạng phát triển kinh tế biển và vùng Nam QL1A thời gian qua, UBND tỉnh cho rằng, nguồn nhân lực của tỉnh tuy dồi dào nhưng lực lượng lao động có chuyên môn kỹ thuật còn chiếm tỷ lệ thấp (tỷ lệ lao động qua đào tạo chiếm chưa tới 40%). Tay nghề và kỹ năng của lực lượng lao động còn yếu làm ảnh hưởng đến hiệu quả các hoạt động khai thác, chế biến, quản lý và bảo vệ các nguồn tài nguyên biển. Điển hình như nghề khai thác hải sản lâu nay chưa được đào tạo bài bản, mà chủ yếu làm theo kiểu “cha truyền, con nối”, ngư dân chưa được trang bị đầy đủ về phương tiện, kỹ thuật, kiến thức pháp luật... Do đó, để Bạc Liêu thật sự giàu lên từ biển, Nghị quyết 04 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh nhấn mạnh: Chủ động đào tạo nghề đáp ứng nguồn nhân lực cho định hướng phát triển đã đề ra. Trong đó, chú trọng cán bộ quản lý và công nhân, người lao động lành nghề trên các lĩnh vực đánh bắt và nuôi trồng thủy sản, vận tải biển, dịch vụ kinh tế biển, du lịch, công nghiệp điện và chế biến nông - thủy sản… Phấn đấu đến cuối năm 2015, tỷ lệ qua đào tạo toàn vùng Nam QL1A đạt 40 - 50% tổng số lao động.

Ông Lê Đồng Dương, Chi cục trưởng Chi cục Khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản đề nghị tỉnh tổ chức nhiều hơn chương trình huấn luyện cho ngư dân kỹ năng cơ bản về phòng chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu, sơ cứu trên biển... Đồng thời có chính sách hỗ trợ phương tiện, kỹ thuật, thông tin, y tế, pháp luật… cho hơn 7.000 lao động đang làm việc trên biển để họ có đủ điều kiện làm tốt nhiệm vụ vừa khai thác hải sản, bảo vệ môi trường biển, vừa làm nhiệm vụ bảo vệ an ninh - quốc phòng vùng biển quốc gia.

CHỦ ĐỘNG TRƯỚC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Theo kịch bản biến đổi khí hậu, nếu nước biển dâng cao 1m thì Bạc Liêu có trên 80.000ha đất nông nghiệp bị ngập trong nước biển và sản lượng lúa bị mất 750.000 tấn/năm, dẫn đến nguy cơ mất an ninh lương thực. Biến đổi khí hậu gây ra hạn hán, triều cường, xâm nhập mặn, bão thường xuyên diễn ra và mạnh hơn. Những yếu tố ấy làm suy thoái rừng phòng hộ ven biển và gia tăng nguy cơ xói lở bờ biển, tăng mức độ phá hủy đối với vùng ven biển…

Giải pháp được tỉnh Bạc Liêu đưa ra tại hội thảo Bàn giải pháp phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững trước thách thức của biến đổi khí hậu là cần tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò, ý nghĩa của tăng trưởng xanh, những hành động thiết thực đóng góp vào việc thực hiện tăng trưởng xanh các ngành kinh tế của tỉnh.

Tỉnh sẽ tập trung cải tạo, nâng cấp, tu bổ và xây dựng mới các công trình phòng chống thiên tai như: hệ thống đê biển, đê sông, cống, đập, trụ đỡ, kè chống sạt lở bờ biển, bờ sông, các công trình gây bồi tạo bãi; hệ thống cảnh báo động đất, sóng thần, nước biển dâng; hệ thống công trình ngăn triều, chống ngập, chống xâm nhập mặn… Việc xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất và đời sống dân sinh ở vùng ven biển cũng phải gắn kết chặt chẽ với ứng phó biến đổi khí hậu, chống được triều cường dâng cao bất thường và chịu được gió bão cấp 10 trở lên.     

Đặc biệt, nội dung giáo dục về bảo vệ tài nguyên và môi trường biển cũng như phổ biến kiến thức, kinh nghiệm về ứng phó biến đổi khí hậu sẽ được đưa vào chương trình giảng dạy ở các cấp học phổ thông, các trường trung cấp, cao đẳng và đại học trên địa bàn tỉnh.

Như vậy, chính sách đã có, mục tiêu đã xác định, hạn chế, vướng mắc đã nhìn thấy, giải pháp được đưa ra rất nhiều. Và vấn đề còn lại là “hành động quyết liệt” để tiếp tục đột phá trong phát triển kinh tế biển, để một ngày không xa, Bạc Liêu thật sự giàu lên từ biển.

TẤN ĐẠT

Thực hiện chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020, Nhà nước dự kiến trong vòng 15 - 20 năm tới sẽ đầu tư khoảng 500 triệu USD cho khoa học công nghệ biển. Trong đó, 40% dành cho nghiên cứu khoa học và trang bị kỹ thuật, 15% cho đào tạo nguồn nhân lực...