Khi những tia nắng cuối năm bắt đầu trải vàng trên khắp các nẻo đường, mang theo hơi ấm báo hiệu Tết đang cận kề, không khí làm khô tại các làng nghề, hộ kinh doanh rộn ràng hẳn. Những chiếc vỉ phơi đầy ắp tôm, cá rực rỡ dưới nắng, tạo nên bức tranh sinh động của sự ấm no, sung túc.
Từ thuở cha ông khai hoang mở cõi, con tôm đã gắn bó mật thiết với đời sống người dân nơi dải đất cuối trời. Khi thiên nhiên hào phóng ban tặng những mùa tôm trúng đậm, nhu cầu dự trữ thực phẩm đã khơi nguồn cho sự ra đời của nghề làm tôm khô - một nghề thủ công bình dị nhưng đòi hỏi sự khéo léo, kiên nhẫn và kinh nghiệm. Trải qua thời gian, kết tinh giá trị lịch sử và văn hoá, nghề làm tôm khô Cà Mau được công nhận là Di sản Văn hoá phi vật thể quốc gia.
Bà Nguyễn Thị Hồng Cúc khéo léo biến sản vật quê nhà thành thương hiệu khô Hồng Cúc nổi tiếng.
Tôm khô Cà Mau ngon bởi thịt săn chắc, cong tròn, sắc đỏ cam tự nhiên, không pha tạp, vị ngọt, đậm đà; ngoài sản phẩm truyền thống là tôm khô nguyên con còn có biến tấu tôm ép, tôm xẻ cánh bướm. Khi Tết đến xuân về, tôm khô Cà Mau là món quà biếu đậm tình gửi đến những người thương quý.
Bắt đầu từ những mẻ khô phục vụ bữa cơm gia đình, bà Nguyễn Thị Hồng Cúc (56 tuổi, xã Phong Hiệp) đã khéo léo biến sản vật quê nhà thành thương hiệu khô Hồng Cúc nổi tiếng, với các sản phẩm tôm đất khô, tôm thẻ ép, khô cá lóc phi lê xẻ sợi được lòng thực khách.
Con tôm ở quê được thả nuôi tự nhiên nên sẵn có vị ngọt, chúng tôi chú trọng thêm các công đoạn trong quy trình sản xuất và canh nắng tốt để có những mẻ khô ngon. Nhờ đó, sản phẩm của cơ sở được chứng nhận OCOP 3 sao.
Bên cạnh đặc sản tôm khô, những món cá khô mộc mạc từ các loại cá biển, cá đồng qua bàn tay khéo léo của người chế biến, vừa ngon vừa gợi nhớ quê nhà, gọi bước chân những người con xa xứ trở về sum họp ba ngày Tết.
Tôm khô Cà Mau ngon nức tiếng.
Gần cuối năm, vựa khô Chí Thoàn (ấp Kinh Mới, xã Khánh Hưng) tất bật không khí lao động để chuẩn bị gần 20 loại khô phục vụ thị trường Tết. Trên các giàn phơi, từng vỉ khô được sắp xếp ngay ngắn, thẳng hàng, chăm chút tỉ mỉ. Chị Phan Kiều Trang, chủ vựa, cho biết: "Càng cận Tết, nhu cầu mua khô để biếu tặng, đãi khách càng tăng. Năm nay, đơn hàng tăng gấp 3 lần so với năm trước. Khách chuộng nhất vẫn là khô cá bổi, cá ngát, cá đù, khô mực, cá chỉ vàng..., những món đã quen thuộc với mâm cơm, bàn tiệc ngày Tết”.
Khô cá bổi là món được nhiều khách hàng ưa chuộng. Loại khô này khi chiên hoặc nướng, toả mùi thơm nồng nàn, thịt cá dẻo, béo, vị mặn vừa phải. Ðem xé nhỏ trộn cùng xoài bào sợi, thêm chút rau răm, ớt cay, đã có ngay món gỏi “giải ngán” cho những ngày Tết nhiều thịt mỡ.
Khô cá kèo được người tiêu dùng ưa chuộng trong bữa cơm ngày Tết.
Các loại khô biển cũng ngon không kém. Khô cá đù được xếp hình dáng bông mai, tẩm ớt bột tạo màu bắt mắt nhưng không cay, hoà quyện cùng chút ngọt của đường, rất dễ đưa cơm. Không cầu kỳ tẩm ướp, cá khoai được phơi nguyên bản, khi thành khô có mùi hơi nồng, nhưng nướng lên lại thơm lạ lùng, chấm cùng mắm me là đủ khiến thực khách xuýt xoa...
Bàn về món ngon các loại khô ngày Tết ở Cà Mau, sẽ là thiếu sót nếu không nhắc đến khô trâu, với đặc sản khô trâu Hồng Dân ngon nức tiếng gần xa. Ðể làm khô trâu ngon đúng điệu, người thợ chỉ chọn phần thịt đùi sau, lọc sạch gân mỡ, xắt miếng lớn rồi ướp cùng sả, ớt, gia vị trong nhiều giờ cho thấm, sau đó đem phơi. Khi nướng trên than hồng, mùi thơm lan toả khắp gian bếp. Miếng khô sau khi nướng dùng chày đập tơi, thịt bong lên trở nên dẻo mềm, đem xé sợi, chấm mắm me chua cay ngọt, càng ăn càng thấm vị.
Chị Ðặng Bạch Lê, người làm khô trâu nhiều năm ở ấp Ninh Phước, xã Hồng Dân, chia sẻ: “Từ chỗ chỉ bán trong xã, trong tỉnh, danh tiếng khô trâu Hồng Dân đã theo chân bạn hàng đi khắp các tỉnh, thành miền Nam, thậm chí chinh phục cả những thực khách ở miền Bắc”.
Các món khô là một trong những loại thức ăn không thể thiếu trên mâm cơm ngày Tết.
Phong phú, đa dạng chủng loại, các món khô không chỉ là món ăn không thể thiếu trong mâm cơm ngày Tết, mà còn là nét văn hoá ẩm thực, gói ghém tinh tuý của các đặc sản và cả tâm tình, sức sáng tạo trong lao động của người dân vùng đất Cà Mau.
Thanh Hải - Tú Quyên

Truyền hình



Xem thêm bình luận