Thứ tư, 3-6-26 03:35:43
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Đồng bằng sông Cửu Long: Thách thức, thời cơ và vận hội mới - Bài 2: Mở đường phát triển

Báo Cà Mau

Nhận diện thách thức, chỉ rõ những hạn chế, đề ra giải pháp để phát triển nhanh và bền vững, những năm qua, với sự quan tâm đặc biệt của Trung ương, đã ưu tiên đầu tư phát triển hạ tầng giao thông đồng bằng sông Cửu Long (ÐBSCL), từ đường bộ, cảng biển đến hàng không, tạo đà để vùng đất "chín rồng" vươn cánh bay cao, bay xa. Nhận thức thực tiễn là cần phải có tầm nhìn mới, định hướng chiến lược, các giải pháp toàn diện, căn cơ, đồng bộ, huy động tối đa các nguồn lực và sự tham gia của các thành phần kinh tế để phát triển vùng ÐBSCL, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 120/NQ-CP ngày 17/11/2017 về phát triển bền vững ÐBSCL thích ứng với biến đổi khí hậu (BÐKH). Cùng với đó là Nghị quyết số 13-NQ/TW ngày 2/4/2022 về phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng - an ninh vùng ÐBSCL đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Nhận diện 2 điểm yếu nhất của ÐBSCL, là chất lượng nguồn nhân lực và hạ tầng giao thông, xác định tính cấp thiết của sự phát triển dựa trên sự kết nối, Chính phủ quyết tâm đặt nền móng, cấp tốc mở đường cao tốc để phát triển cho vùng với hành động quyết tâm cao nhất trên tinh thần không chần chừ, không kéo dài.

Đồ hoạ LÊ TUẤN.

 “Ðáng lý ra, với sự khó khăn về nguồn vốn đầu tư, đường cao tốc về tận Cà Mau phải đến năm 2030 mới làm, nhưng xét thấy công trình mang tính cấp bách nên cần triển khai ngay, không do dự, quyết tâm hoàn thành trong năm 2025”, đồng chí Lê Minh Khái, Phó thủ tướng Chính phủ,  trải lòng về việc quyết làm đường cao tốc từ TP Cần Thơ về đến Cà Mau.

Cấp tốc đầu tư hạ tầng giao thông

Theo Chương trình hành động của Chính phủ, tại Nghị quyết 78 (Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TW của Bộ Chính trị) đề ra 14 chỉ tiêu phát triển, 26 nhiệm vụ và 7 dự án kết cấu hạ tầng quan trọng của vùng cần quyết tâm thực hiện đến năm 2030. Theo đó, đến nay đường cao tốc toàn vùng đã đưa vào khai thác 120 km (cao tốc Bắc - Nam phía Ðông đoạn TP Hồ Chí Minh - Trung Lương dài 39 km; Trung Lương - Mỹ Thuận dài 51 km; cầu Mỹ Thuận 2 dài 7 km; Mỹ Thuận - Cần Thơ dài 23 km). Ðang triển khai thi công, phấn đấu cơ bản hoàn thành đến năm 2025 thêm 428 km (cao tốc Long Thành - Bến Lức dài 3 km; Cần Thơ - Cà Mau dài 111 km; Chơn Thành - Ðức Hoà dài 19 km; Cao Lãnh - Lộ Tẻ dài 29 km; Lộ Tẻ - Rạch Sỏi dài 51 km; Châu Ðốc - Cần Thơ - Sóc Trăng dài 188 km; Cao Lãnh - An Hữu dài 27 km) và đang chuẩn bị đầu tư 215 km (cầu Cần Thơ 2 dài 15 km; Ðức Hoà - Mỹ An dài 74 km; Mỹ An - Cao Lãnh dài 26 km; Hà Tiên - Rạch Giá dài 100 km).

Tại ÐBSCL hiện đang triển khai thi công và phấn đấu đến năm 2025, cơ bản hoàn thành thêm 428 km đường cao tốc, trong đó có tuyến Cần Thơ - Cà Mau dài 111 km.

Về đường sắt, ông Nguyễn Xuân Sang, Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải, cho biết, đang triển khai nghiên cứu xây dựng đường sắt TP Hồ Chí Minh - Cần Thơ, đây là dự án quan trọng được Bộ Giao thông vận tải, ưu tiên bố trí vốn triển khai nghiên cứu đầu tư với mục tiêu phấn đấu khởi công trước năm 2030 và hoàn thành trước năm 2035, nhằm bổ sung cho vùng một phương thức vận tải bền vững, không phát thải.

Ðối với đường hàng không, đã hoàn thành đầu tư và tiếp tục nâng cấp 4 cảng trong khu vực, bao gồm: Cần Thơ, Phú Quốc, Cà Mau và Rạch Giá, với tổng công suất khoảng 7,45 triệu hành khách/năm và 12 tấn hàng hoá/năm, phục vụ nhu cầu vận tải, kết nối trực tiếp với các tỉnh, thành trong nước và quốc tế; đang nghiên cứu đầu tư nhà ga hàng hoá tại Cảng Hàng không quốc tế Cần Thơ.

Bên cạnh đó, để tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy sản xuất và đầu tư của vùng, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 106/2023/QH15 ngày 28/11/2023 về thí điểm một số chính sách đặc thù về đầu tư xây dựng công trình đường bộ, trong đó 7 công trình giao thông đường bộ quan trọng của vùng được áp dụng một số chính sách đặc thù như: Dự án nâng cấp mở rộng tuyến nối Cần Thơ - Hậu Giang (Quốc lộ 61C); Dự án phát triển mạng lưới giao thông vùng ÐBSCL thích ứng với BÐKH TP Cần Thơ - Dự án 1 (nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 61C, đoạn qua địa phận TP Cần Thơ và đường kết nối quận Ô Môn, huyện Thới Lai, TP Cần Thơ với huyện Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang, đoạn qua địa phận TP Cần Thơ); Dự án nâng cấp, mở rộng đường tỉnh 879B từ cầu Gò Cát đến ranh Long An; Dự án đầu tư xây dựng cầu sông Ông Ðốc, tuyến trục Ðông - Tây và cầu Gành Hào (Cà Mau); Dự án xây dựng công trình đường bộ cao tốc Cao Lãnh - An Hữu, giai đoạn 1; Dự án đầu tư xây dựng cầu Ðình Khao nối 2 tỉnh, Vĩnh Long và Bến Tre, theo hình thức đối tác công tư; Dự án xây dựng cầu Cổ Chiên 2, kết nối tỉnh Bến Tre với tỉnh Trà Vinh.

Vẫn chưa đáp ứng nhu cầu phát triển

Dù có nhiều thay đổi nhanh chóng, tạo diện mạo mới về hạ tầng giao thông trong vùng, nhưng theo Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang, vẫn còn nhiều hạng mục chưa được nâng cấp, cải tạo để tăng cường khả năng chống chịu với BÐKH, phát huy tiềm năng, lợi thế, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của vùng. Mạng lưới kết cấu hạ tầng giao thông cấp vùng, liên vùng còn thiếu đồng bộ, hiện đại, cần tiếp tục được quan tâm đầu tư, cải tạo nâng cấp để đáp ứng nhu cầu vận tải và tăng cường sức chống chịu, thích ứng với BÐKH.

Cầu Cần Thơ, điểm nhấn và là trục giao thông trung tâm kết nối vùng ĐBSCL với các địa phương. Tới đây sẽ tiếp tục đầu tư cầu Cần Thơ 2, đây sẽ là mảnh ghép cuối cùng trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông khu vực ĐBSCL khi kết nối cao tốc Mỹ Thuận - Cần Thơ và cao tốc Cần Thơ - Hậu Giang - Cà Mau.

Ðể đạt được mục tiêu kép là phát triển kết cấu hạ tầng giao thông vùng ÐBSCL theo quy hoạch và thích ứng BÐKH, Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang san sẻ, cần có 5 giải pháp công trình và 5 giải pháp phi công trình. Cụ thể, tiếp tục giải quyết dứt điểm các vướng mắc về tĩnh không cầu trên các tuyến đường thuỷ nội địa quan trọng, phát huy tối đa lợi thế địa hình sông nước để khẳng định ưu thế của vận tải thuỷ nội địa trong vận tải hàng hoá, đặc biệt là vận tải container; đẩy nhanh và mở rộng việc áp dụng các loại vật liệu thay thế (như cát biển, tro xỉ nhiệt điện...) trong đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông; lựa chọn hướng tuyến, kết cấu công trình giao thông phù hợp, ưu tiên kết hợp công trình giao thông và thuỷ lợi để nâng cao hiệu quả chống ngập, không cản trở tiêu thoát, hạn chế tối đa tác động đến các hành lang thoát lũ; đẩy mạnh triển khai các công trình tích hợp giải pháp nâng cao khả năng chống chịu BÐKH và nước biển dâng như: nghiên cứu ứng dụng các vật liệu tiên tiến, thích ứng với BÐKH trong xây dựng thi công; thiết kế cao độ công trình giao thông, vừa đảm bảo hiệu quả kinh tế và an toàn, không bị ngập do tác động của triều cường và nước biển dâng...

Theo Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang, bên cạnh nguồn vốn đầu tư, nguồn lực dành cho công tác bảo trì hạ tầng giao thông trong vùng cũng cần được bố trí nhanh và đủ, đáp ứng khai thác bền vững hạ tầng cũng như khắc phục kịp thời các sự cố do tác động của BÐKH (sạt lở, sụt lún...). Ðối với giải pháp phi công trình, tập trung vào tăng cường hợp tác, huy động nguồn lực và sự hỗ trợ của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước cho các hoạt động nâng cao năng lực thích ứng với BÐKH cho hệ thống giao thông vùng...

 

Trần Nguyên

Bài 3: Ðầu tư cho thuận thiên là cấp thiết

 

Bừng sáng biển đảo Tây Nam

Tôi gặp lại anh Mai Văn Ðỉnh, phóng viên Báo Công Lý, người bạn trong chuyến đi Trường Sa mùa Tết năm 2024 ngót một tháng trời. Chuyến đi ấy đã cho tôi thật nhiều thứ, mà khi về đất liền, tôi trân trọng gọi đó là chuyến hải trình thiêng liêng. Lần hội ngộ này, chúng tôi lại cùng nhau chung một hải trình, trong mùa biển đẹp, sóng êm để đến với biển đảo Tây Nam, nơi có quê hương Cà Mau yêu dấu. Thấy tôi vẫn vắt vẻo máy ảnh bên mình, anh tươi cười, “vậy là chúng ta lại cùng nhau đi biển đảo, cùng tác nghiệp, cùng có những bài viết cho chuyến đi”. Tôi thoáng chốc ngẩn ngơ! Khi biết tôi đã chuyển công tác từ đầu năm, anh quàng vai, nói khẽ: “Ðược đi cùng nhau là vui".

Người giữ đất rừng U Minh

 Con đường về xã Khánh Lâm mùa này hun hút nắng. Xe chạy dọc theo những con kênh nước phèn nhuộm đỏ chân rừng, len qua những vạt tràm đứng im thin thít như đang lắng nghe tiếng đất thở dưới chân người. Miệt rừng tràm nơi địa đầu cực Nam Tổ quốc vẫn mộc mạc như thuở nào: lặng lẽ, chân tình và sâu đậm như con nước luồn qua rừng tràm, âm thầm bồi đắp sức sống cho đất U Minh.

Đêm nghe đất nứt

Ở miền đất địa đầu cực Nam Tổ quốc, nơi những con sông mở đường ra biển lớn, người dân Cà Mau từ bao đời nay vẫn sống cùng nước như sống cùng hơi thở. Sông là đường đi. Sông là kế sinh nhai. Sông là nơi dựng nhà, neo ghe, sinh con, lớn lên rồi già đi.

Chuyến đò chở thanh xuân và những giấc mơ không lạc dòng

Cách đây hơn 10 năm, trong một lần về ấp Thuận Tạo (xã Tân Tiến, huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau cũ) đưa tin lễ khánh thành điểm trường mới, tôi vô tình gặp và phỏng vấn cậu bé Nguyễn Quốc Út. Khi ấy, Út mới học lớp 2. Hỏi về ước mơ dưới mái trường khang trang, cậu bé ấp úng: “Con chỉ cần học lên tới lớp Tư thôi” !?

Biểu tượng của khát vọng vươn lên

Ở bất kỳ vùng đất nào, những công trình biểu tượng không đơn thuần là một hạng mục kiến trúc hay mỹ thuật đô thị. Ðó còn là kết tinh bản sắc văn hoá, lịch sử hình thành và khát vọng phát triển của một địa phương. Với Cà Mau - vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc, việc đầu tư xây dựng biểu tượng “Con tôm” và “Ba hạt lúa” có ý nghĩa sâu sắc cả về kinh tế, văn hoá lẫn tinh thần.

Trường Sa trong trái tim những người con đất mũi

Tham gia chuyến hải trình của Đoàn công tác số 12 năm 2026 đến với quần đảo Trường Sa và hệ thống Nhà giàn DK1, đối với 10 thành viên đến từ Cà Mau - vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc, đây là hành trình của cảm xúc, niềm tự hào và trách nhiệm đối với chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Tạo mặt bằng sạch, mở đường phát triển - Bài cuối: Ðồng bộ, quyết liệt, đúng quy định

Theo kế hoạch, năm 2026, cấp tỉnh triển khai trên 60 công trình, dự án; trong đó hơn 30 công trình, dự án trọng điểm chuyển tiếp từ năm 2025 và khoảng 28 dự án mới chuẩn bị triển khai. Ðây là nhiệm vụ rất lớn và khó khăn, đòi hỏi công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) phải có giải pháp đồng bộ, quyết liệt, với kế hoạch chi tiết, cụ thể.

Tạo mặt bằng sạch, mở đường phát triển - Bài 2: Vẫn còn nhiều điểm nghẽn

Dù đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận, nhưng công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) còn tồn tại không ít khó khăn, hạn chế, do liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực và nhiều quy định, đặc biệt là liên quan đến quản lý, sử dụng đất cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp có đất bị thu hồi. Vì vậy, công tác này vẫn được xem là “điểm nghẽn”, làm chậm tiến độ một số công trình, dự án.

Tạo mặt bằng sạch, mở đường phát triển

Năm 2026 được xác định là năm có ý nghĩa quan trọng đối với Cà Mau - năm bản lề tạo nền tảng vững chắc cho việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, nhất là tăng trưởng hai con số. Trong bối cảnh đó, tỉnh đang nỗ lực triển khai xây dựng đồng bộ nhiều công trình, dự án, đặc biệt là trên lĩnh vực hạ tầng giao thông. Theo đó, công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) được xem là nhiệm vụ trọng tâm, yếu tố quyết định thu hút vốn đầu tư, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và mở ra không gian phát triển mới.

Hồn đất Cà Mau

Có những buổi sớm ở Cà Mau, đứng giữa đồng lúa, nghe gió đi ngang mặt ruộng, tự nhiên thấy lòng mình lắng xuống. Sương còn đọng trên bông lúa, cánh cò chao nghiêng ngoài mé kinh, xa xa là tiếng xuồng máy nổ giòn trên con kinh nhỏ. Với tôi, càng đi sâu, càng sống lâu với vùng đất địa đầu cực Nam của Tổ quốc, tôi càng nhận ra một điều giản dị mà bền chặt: hồn đất Cà Mau đa phần nằm trong cây lúa.