Gia súc, gia cầm từ chuồng trại đến bàn ăn

(CMO) Quản lý hoạt động giết mổ gia súc, gia cầm là khâu quan trọng trong công tác phòng, chống dịch bệnh cũng như bảo vệ sức khoẻ người tiêu dùng. Tuy nhiên, việc kiểm soát giết mổ và nâng cấp, xây dựng, quản lý các lò giết mổ trong tỉnh vẫn còn nhiều bất cập.

Bài 2: Bế tắc trong quản lý giết mổ

Hưởng ứng chủ trương của tỉnh Cà Mau, năm 2004, ông Nguyễn Thành Hoá (Hoá Vịt) ở Phường 5, TP Cà Mau đã vay tiền nóng với lãi suất cao để xây dựng cơ sở giết mổ gia cầm tập trung. Cứ ngỡ mở được hướng làm ăn mới, không ngờ cơ sở này đã “lột” gần như hết gia tài của ông.

Bi kịch người tiên phong xây lò mổ

Cơ sở giết mổ gia cầm tập trung của ông Hoá được xây dựng trên diện tích gần 2.000 m2, chuồng nuôi giữ gia cầm và hệ thống máy móc hiện đại được xây dựng bài bản đúng quy trình và hướng dẫn của ngành nông nghiệp tỉnh. Tổng công suất của lò khoảng 2.000 con gia cầm mỗi đêm nhưng đã hơn 10 năm nay lò chỉ hoạt động cầm chừng với khoảng 200-400 con/đêm.

Toàn tỉnh có gần 200 cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm nhưng chỉ khoảng 5 cơ sở đủ điều kiện về ATVSTP.

“Thời điểm ấy, gia đình tôi chỉ có 200 triệu đồng tiền mặt, nhưng đầu tư xây dựng cơ sở này phải cần số tiền gấp 2 lần nên tôi chưa muốn xây dựng. Thế nhưng, do ngành chức năng các cấp thúc quá, nên tôi đi vay nóng ở ngoài 200 triệu nữa để đầu tư. Những năm đầu hoạt động cũng chỉ vài trăm con mỗi đêm, chưa bao giờ lò hoạt động được hết công suất", ông Hoá trần tình.

Trên địa bàn tỉnh Cà Mau hiện tại chỉ còn tồn tại 2 lò giết mổ gia cầm tập trung là lò Thành Hoá (Phường 5) và lò Thuỷ Tân (An Xuyên).

Lò mổ gia cầm Thành Hoá được đầu tư hơn 400 triệu đồng nay thành nơi nuôi nhốt vịt.

Khi vận động xây dựng lò mổ, ngành chức năng hứa hẹn sẽ hỗ trợ vay vốn; sắp xếp chợ ổn định để dần tiến tới chấm dứt tình trạng giết mổ tràn lan ngoài các điểm chợ; xét miễn giảm thuế… Tuy nhiên, đến thời điểm này (đã hơn 10 năm lò mổ tồn tại) thì những hứa hẹn trên gần như chưa thực hiện được điều nào.

Ông Hoá bức xúc: “Chợ vẫn còn giết mổ tràn lan thì lò mổ chúng tôi làm sao tồn tại được; vốn thì có được vay ưu đãi đâu (chỉ khi có tài sản thế chấp thì mới được vay); rồi thuế cũng đóng gần 20 triệu mỗi năm chứ có miễn giảm gì đâu… làm ăn kiểu này thì không biết bao giờ hệ thống giết mổ mới hiện đại được".

Câu chuyện lò giết mổ gia súc trên địa bàn cũng lắm gian nan. Đề án giết mổ gia súc đã nhiều lần được điều chỉnh nhưng đến nay toàn tỉnh cũng mới chỉ có 2 địa phương có lò giết mổ đáp ứng yêu cầu (TP Cà Mau và Cái Nước). Các địa phương còn lại vẫn trong tư thế “nằm im” để chờ thời gian chuyển sang theo Luật Thú y mới.

Ông Nguyễn Thành Huy, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh, trăn trở: “Lợi thế của giết mổ tập trung là sản phẩm an toàn và kiểm soát được, tuy nhiên, vấn đề kêu gọi đầu tư trong xây dựng lò giết mổ rất khó. Nguyên nhân chính vẫn là nguồn vốn đầu tư lớn và vấn đề quản lý lỏng lẻo khiến nhà đầu tư bị thua thiệt khi đưa lò mổ vào hoạt động. Tình trạng này đã tồn tại rất nhiều năm nhưng vẫn chưa giải quyết dứt điểm được”.

"Chống dịch" nhiều hơn "phòng dịch"

Công tác phòng chống dịch hiện còn tồn tại nhiều bất cập. Thứ nhất là tiêm phòng chưa triệt để: chỉ những hộ chăn nuôi từ 20 con trở lên có đăng ký thì mới thuộc diện tiêm bắt buộc, còn lại không thuộc diện tiêm.

Như vậy, thực tế chăn nuôi trên địa bàn tỉnh Cà Mau là chăn nuôi nhỏ lẻ hộ gia đình nên số lượng tổng đàn được tiêm không nhiều (chỉ khoảng 50%); dịch bệnh thì có thể xảy ra trên mọi đối tượng gia súc, gia cầm chứ không chỉ đàn từ 20 con trở lên mới bị bệnh. Thứ hai nữa là việc phân bổ kinh phí phòng chống dịch còn chậm và chưa đáp ứng yêu cầu khiến tình hình phòng chống dịch gặp nhiều khó khăn.

Cụ thể, hằng năm, vào khoảng đầu năm là đã phê duyệt xong kinh phí phòng chống dịch. Năm 2017 này (có thể do chưa có ổ dịch) nên đến gần cuối tháng 3 kinh phí này mới được phê duyệt (chậm hơn 1 tháng so cả nước). Trong kinh phí này thì lại cắt phần kinh phí lấy mẫu bệnh phẩm tại các nhà nuôi chim yến và vườn chim Cà Mau. Lý giải cho vấn đề này, ngành chức năng cho rằng đã 3 năm kết quả lấy mẫu trên 2 đối tượng nuôi này đều âm tính nên năm nay cắt phần kinh phí này (khoảng 200 triệu đồng). Sự "tiết kiệm" không đúng lúc này sẽ dẫn đến hậu quả vô cùng nghiêm trọng nếu dịch bệnh xảy ra hoặc lây nhiễm chính từ loài di trú này.

Bên cạnh đó, tình hình dịch bệnh H7N9 (lây lan từ gia cầm sang người và dẫn đến tỷ lệ tử vong trên người khoảng 40%) đang bùng phát mạnh ở các nước. Cà Mau đang chuẩn bị các phương án để kiểm soát dịch, nếu cần có thể đóng cửa các chợ mua bán gia cầm (trong khi đó, ở tỉnh ta gia súc, gia cầm được bày bán chung với các loại thực phẩm khác thì làm sao mà đóng được cửa chợ).

Dự đoán, những tháng còn lại của năm là thời điểm dịch bệnh trên đàn gia súc, gia cầm có nguy cơ bùng phát mạnh. Theo nhận định của ngành thú y, nguyên nhân dịch bệnh tái phát trên đàn gia súc, gia cầm là do khâu tiêm phòng và triển khai các biện pháp phòng, chống của người dân và ở cấp cơ sở chưa tốt. Đáng lo nhất là tình trạng vận chuyển, giết mổ, mua bán các sản phẩm gia cầm vẫn tràn lan, rất khó kiểm soát; việc kiểm dịch động vật ra vào địa bàn hoặc từ bên kia biên giới sang nội địa còn hạn chế. Bên cạnh đó, không ít hộ chăn nuôi còn chủ quan, chưa thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch một cách nghiêm túc. Thậm chí nhiều địa phương công tác phòng chống dịch chưa được quan tâm đúng mức./.

Bài 1: Chăn nuôi theo kiểu "buông đuôi"

Bài 3: An toàn vệ sinh thực phẩm - vấn đề còn xem nhẹ

Ngọc Huệ