Giữ “nếp nhà” Ngày Tết

(CMO) Cứ mỗi độ tiết trời se lạnh, mang theo những luồng gió mát dịu tâm hồn, báo hiệu Tết đến xuân về, cũng là lúc lòng dạ những người con xa quê cồn cào nỗi nhớ quê nhà. Bởi nơi ấy, có dáng mẹ với ánh mắt ngóng trông con cháu về để cùng ôn lại “nếp nhà ngày Tết”: xúm xít, quây quần bên nồi bánh tét, lửa hồng; nồi thịt kho tàu; các cháu chờ đợi để được ăn bánh bông lan, bánh phồng còn nóng hổi; hay giây phút sum họp, đầm ấm bên mâm cơm gia đình…

Nếu ai đã từng được sinh ra và lớn lên ở các vùng nông thôn, Tết quê sẽ trở thành một phần ký ức tuổi thơ thật đẹp. Cũng bởi ngày xưa ở quê còn nghèo, nhà thì xa chợ, thiếu thốn nên Tết là dịp chúng tôi được sắm đồ mới, tha hồ ăn bánh mứt, nhận tiền lì xì, anh em, bà con tập hợp về đông đúc thật vui…

Nướng bánh bông lan, một trong những món ăn rất phổ biến trong ngày Tết.

Nhớ thời xưa, xứ Đầm Dơi còn làm ruộng, vụ lúa đông xuân là ông bà nội chừa khoảnh ruộng riêng cấy nếp, canh đến ngày đưa ông Táo (23 Tết) thì gặt, đập làm món cốm dẹp, hay quết bánh phồng ăn Tết, vị bánh nếp ngày xưa từ ruộng lúa thiên nhiên, đặc biệt lắm và làm chúng tôi nhớ mãi… Sáng 29 Tết, mẹ và bà nội tôi bắt đầu ngâm nếp với nước tro từ than củi đước, bằm thêm vài trái khóm chín, chuẩn bị gói bánh tét vào chiều 30 Tết. Tầm 3 giờ chiều, bà nội, mẹ tôi và các cô hàng xóm cùng phụ gói bánh, rồi chia nhau cùng ăn Tết. Đến 6 giờ, khi trời chạng vạng tối, cha tôi tìm góc khuất gió sau nhà, kê 3 cục gạch làm 3 ông táo, bắc cái xoong thật to, nhóm lửa chuẩn bị luộc bánh tét. Củi luộc bánh khi ấy thường là đầu trâu, chôm chôm dừa mùa khô, gốc củi mục khi gặp lửa bốc cháy phà phà ra thành xoong, xua tan cái lạnh đêm đông. Có ánh lửa thắp sáng thay ánh đèn, anh em chúng tôi quây quần vui chơi gần đó, chờ bánh chín và đón giao thừa. Bà nội bảo rằng bánh tét luộc càng lâu thì càng nhuyễn, ngon nên mãi đến gần giao thừa bà mới vớt bánh, chọn đòn bánh tét ngon, tròn, đẹp, cả hai loại nhân chuối và đậu mỡ cắt ra còn nóng hổi dâng cúng ông bà. Nội chuẩn bị thêm mâm ngũ quả (chủ yếu là trái cây có sẵn trong vườn nhà) cùng bình trà, đĩa gạo, muối, rượu và bông trang hái trước nhà, thắp nén hương cúng ông bà, phật trời cầu năm mới bình an, phát tài, phát lộc khi kim đồng hồ chạm số 12.

Gói bánh tét ngày 30 Tết đã trở thành thói quen của gia đình, sau đó chia đều cho tất cả anh chị em ăn Tết.

Thức canh nồi bánh tét, chờ vớt những chiếc bánh nóng hổi cúng ông bà đêm giao thừa, thể hiện lòng thành con cháu gửi đến ông bà, tổ tiên.

Dân gian thường có câu “Mùng Một Tết cha”, nhà tôi có ông bà nội và bàn thờ tổ tiên nên các cô, chú tập hợp về từ rất sớm, trước là mừng tuổi ông, bà; mang theo phần trà, bánh dâng cúng tổ tiên; sau các cô, chú, anh em dòng họ lâu ngày gặp lại tay bắt mặt mừng cùng nhau chia sẻ buồn vui và ăn bữa cơm sum họp đại gia đình…

Theo dòng thời gian, chúng tôi lớn lên, có gia đình riêng, anh em đi làm việc xa, mỗi người một nơi, ít có điều kiện sum họp gia đình như trước đây. Rất may, gia đình chồng tôi vẫn giữ được “nếp nhà” ngày Tết từ trước đến nay, để tôi cùng gia đình nhỏ có cơ hội cùng trải nghiệm cảm giác hạnh phúc sum vầy vào những ngày nghỉ cuối tuần, dịp đám giỗ hoặc trong những ngày xuân.

Nhà chồng tôi có tất cả 11 anh chị em, trong đó có đến 7 chị, em gái; các chị em đều giỏi việc nội trợ và có hoa tay làm các loại bánh khéo, nên thường 30 Tết chị em tập hợp về nhà gốc, nơi thờ cúng ông bà tổ tiên cùng nhau gói bánh tét, nướng bánh khéo rồi chia đều cho tất cả anh, chị em ăn Tết. Đêm 30 Tết, ai có nhà riêng thì về đón giao thừa, không thì ở lại cùng đón giao thừa, thắp nén hương cho ông bà. Thông lệ hàng năm, mùng 1 Tết, tất cả anh em, con cháu đại gia đình chúng tôi tập hợp về mừng tuổi cha mẹ, ông bà. Nay cha mẹ không còn nữa nên anh em, con cháu chúng tôi nắm chặt tay nhau, đứng trước bàn thờ tổ tiên nghe lời anh Hai - đại diện anh trai trưởng trong gia đình nhắc nhở anh em, con cháu sống hoà thuận, hiếu thảo, yêu thương giúp đỡ lẫn nhau để ông bà, cha mẹ nơi chín suối được an lòng.

Anh em chúng tôi cùng nhau ăn bữa cơm sum vầy ngày Tết, bọn trẻ thì hớn hở, xếp hàng chờ nhận bao lì xì, rồi chụm đầu lại đếm, khoe tiền lì xì; cùng chơi các trò chơi dân gian: bịt mắt bắt dê, trốn tìm... Nhìn tụi nhỏ, tôi nhớ về những ngày Tết tuổi thơ và nay khi trưởng thành, tôi nhận ra rằng: “Nếp nhà” ngày Tết của gia đình vẫn được gìn giữ là điều rất quý. Dù Tết xưa hay Tết nay - một cái Tết được cho là sung túc không nằm ở mâm cao cỗ đầy mà chính là sự tròn đầy của tình cảm gia đình, nơi “hương vị tình thân” vốn rất đỗi giản dị, đời thường nhưng có sức hút và lan toả diệu kỳ, cứ làm bụng dạ chúng tôi nôn nao, như hối thúc chúng tôi nhanh chóng sắp xếp mọi công việc để sớm được về quê ăn Tết…

Trần Loan Phương