Gỡ khó cho xuất khẩu thủy sản

Trong 6 tháng đầu năm 2012, xuất khẩu thủy sản đạt 12.410 tấn, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm 2011. Tuy nhiên, so với kế hoạch chỉ đạt trên 46%. Xét về mặt giá trị, mức tăng trưởng trên là khả quan. Song, trước thực trạng khó khăn và nhiều bất cập khiến lợi nhuận của ngành xuất khẩu thủy sản sụt giảm. Vì vậy, ngày 26/6/2012, UBND tỉnh đã có buổi gặp gỡ, đối thoại với doanh nghiệp nhằm tìm giải pháp tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc.

Quang cảnh buổi gặp gỡ đối thoại, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản do UBND tỉnh tổ chức. Ảnh: T.T

Vấn đề “nóng” nhất mà các doanh nghiệp đặt ra tại buổi đối thoại trực tiếp với lãnh đạo UBND tỉnh chính là sự sụt giảm hàng hóa ở các thị trường chủ lực của xuất khẩu thủy sản Bạc Liêu như: Nhật Bản, Canada, Hàn Quốc… Và mới đây, Cơ quan Kiểm tra nhập khẩu thuốc và thực phẩm Hoa Kỳ (FDA) cho hay sẽ kiểm tra chặt chẽ chất kháng sinh Enrofloxacin trong tôm nhập khẩu có xuất xứ từ Việt Nam. Việc làm này xuất phát từ thông tin một số lô hàng Việt Nam bị Nhật Bản trả về trong năm 2011. Rất nhiều doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản lo lắng vì sẽ khó “giao dịch” với các thị trường lớn. Đại diện Công ty xuất khẩu thủy sản Âu Vững (huyện Giá Rai) nhận định, hơn 20% sản lượng thủy sản xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản của công ty chính là nguồn lợi nhuận lớn. Song, hiện nay, việc tiếp cận thị trường Nhật Bản là điều rất khó khăn. Vì vậy, công ty chủ yếu xuất khẩu qua Trung Quốc, Úc… Với tình hình này thì dù năm nay, nông dân có thể trúng tôm nhưng sẽ khó trúng giá. Còn doanh nghiệp thì vốn đã khó khăn, nay lại phải đối mặt với thách thức mới.

Trước những vấn đề trên, đại diện Sở NN&PTNT đã chia sẻ khó khăn với các doanh nghiệp. Đồng thời thông tin về việc ngành chức năng đang gấp rút phổ biến các thông tin, kiến thức về tôm nhiễm kháng sinh, tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng về việc nuôi tôm sạch… Đại diện Công ty Xuất nhập khẩu Tân Phong Phú tỏ rõ quan điểm thông cảm với người nuôi tôm. Song, nhìn từ góc độ khác, việc thủy sản nhiễm kháng sinh liệu có phải chỉ là lỗi của nông dân, doanh nghiệp hay còn bao gồm cả phía cơ quan chức năng? Được biết, Bộ NN&PTNT đang có biện pháp rà soát và cấm sử dụng một số loại kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản như Cypermethrim, Deltamethrin và Enrofloxacin. Một nghịch lý khó hiểu đang diễn ra là một số thuốc trị bệnh tôm “Việt Nam không cấm, nhưng thế giới cấm”. Với chi phí nuôi tôm công nghiệp khá cao, người dân không thể nhìn tôm bệnh, chết. Do đó, vấn đề cốt lõi là Nhà nước, các ngành, các cấp phải giải quyết dứt điểm “phần ngọn”.

Còn đại diện Công ty Thủy sản Bạc Liêu thì “cung cấp” một thông tin khá nhạy cảm là phần lớn thuốc gây nhiễm kháng sinh trên tôm xuất phát từ Trung Quốc và Thái Lan. Đó là những đối thủ cạnh tranh lớn của Việt Nam trong xuất khẩu thủy sản. Điều đó cho thấy, chúng ta đang rất chủ quan và rất có thể sẽ phải “thua cuộc” vì cứ quản lý theo kiểu “chạy theo”, mà không có sự chủ động kiểm nghiệm, phát hiện và có những biện pháp thiết thực.

Ngoài vấn đề “nóng” là tôm nhiễm kháng sinh đã làm mất lòng tin của nhiều đối tác nước ngoài, một số doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Bạc Liêu nêu lên những nguyên nhân xuất khẩu thủy sản ngày càng lâm vào cảnh khó khăn. Đó là mặc dù đã 4 lần Ngân hàng Nhà nước có chủ trương hạ lãi suất, nhưng đến nay, các doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận vốn vay với đủ mọi lý do “chính đáng” từ phía các ngân hàng. Không chỉ thế, thuế môi trường đối với bao bì PE, PA cũng là vấn đề đối với ngành Thủy sản. Bởi, đây là loại vật liệu không thể thiếu trong chế biến, bao gói và xuất khẩu thủy sản.

Với những bất cập mà các doanh nghiệp nêu, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Hoàng Bê yêu cầu các ngành chức năng trả lời trực tiếp từng vấn đề từ việc giải quyết các thủ tục hành chính, vốn vay, thuế môi trường, danh mục ưu tiên trong sử dụng điện… Đặc biệt là việc tôm nhiễm kháng sinh dẫn đến những hệ lụy trong xuất khẩu, ảnh hưởng lợi nhuận của nông dân, doanh nghiệp. Chủ tịch UBND tỉnh cũng đã yêu cầu ngành Nông nghiệp, Công thương… phải vào cuộc một cách quyết liệt. Đồng thời định hướng cho ngành chức năng, địa phương về việc quy hoạch vùng nuôi tôm, vùng sản xuất giống, vùng chế biến… một cách khoa học, bài bản.

Để cuộc đối thoại thật sự hiệu quả, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các ngành chức năng phải tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp bằng hành động cụ thể chứ không thể “gật đầu xã giao” cho xong. Thậm chí, đối với việc hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp, tỉnh cũng có thể tín chấp để doanh nghiệp tiếp cận được vốn, mở rộng sản xuất. Bởi, điều trăn trở của tỉnh hiện nay là hầu hết doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản trong tỉnh chưa thể hoạt động hết công suất vốn có của mình.

Tuyết Thanh