Chậm giải ngân vốn đầu tư công - Bài 1: Khó khăn từ năm đầu nhiệm kỳ

(CMO) LTS: Năm 2020, trước thực trạng tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công thấp, đến tháng 8 UBND tỉnh phải ban hành Chương trình hành động với quyết tâm đến 31/1/2021 giải ngân đạt 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2020 và năm 2019 chuyển sang. Dù có nhiều cố gắng, quyết tâm và chuyển biến ngay sau đó, tuy nhiên đến thời hạn cuối, tỷ lệ giải ngân cũng chỉ đạt 92% kế hoạch, với trên 3,7 ngàn tỷ đồng. Năm 2021, tổng vốn đầu tư công thấp hơn năm trước, chỉ trên 3,3 ngàn tỷ đồng (trong đó có gần 256 tỷ đồng từ năm 2020 chuyển sang), Chương trình hành động được thực hiện sớm hơn ngay trong quý I, tuy nhiên, bức tranh giải ngân vốn đầu tư công đến cuối tháng 4 vừa qua vẫn không mấy sáng sủa, tỷ lệ vẫn cứ tăng “tà tà”.

Ngay trong tháng 1 của năm đầu nhiệm kỳ mới, vốn đầu tư công năm 2021 chưa được giải ngân. Nguyên nhân được lý giải là do các chủ đầu tư tập trung giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công năm 2020 (được phép giải ngân đến hết 31/1/2021).

Đến tháng 2, Chủ tịch UBND tỉnh Lê Quân chỉ đạo Sở Kế hoạch và Ðầu tư chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương và các chủ đầu tư khẩn trương hoàn thiện Chương trình hành động đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công 2021, trình UBND tỉnh ban hành trong tháng 3/2021. Tuy nhiên, mãi đến ngày 5/4, UBND tỉnh mới ban hành được chương trình này (Chương trình 03). Và thực tế là đến cuối tháng 3, Cà Mau cũng chỉ giải ngân được gần 294 tỷ đồng, bằng 9,6% kế hoạch vốn. Về con số này, lãnh đạo Sở Kế hoạch và Ðầu tư thừa nhận tiến độ triển khai một số dự án, công trình còn chậm; giải ngân vốn đầu tư công đạt thấp so với kế hoạch.

Tháng 4 cũng chỉ tăng thêm 3%

Từ thực tế tiến độ giải ngân chưa có nhiều chuyển biến như đã nêu trên, một lần nữa Chủ tịch UBND tỉnh Lê Quân yêu cầu trong quý II đẩy mạnh thực hiện giải ngân vốn đầu tư công năm 2021 và hoàn thiện kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025.

Theo kế hoạch của Chương trình 03, đến hết quý II, các dự án, công trình chuyển tiếp phải giải ngân ít nhất 65% kế hoạch vốn năm 2021 đã bố trí; các dự án khởi công mới phải giải ngân đạt tối thiểu 25% kế hoạch vốn năm 2020 được giao. Tuy nhiên, qua 1/3 chặng đường của quý II, tỷ lệ giải ngân đầu tư công vẫn chưa có nhiều chuyển biến, chỉ tăng thêm 3%, đạt 425,998 tỷ đồng, bằng 12,6% kế hoạch vốn.

Dù là nguồn vốn được chuyển với trên 22 tỷ đồng, tuy nhiên đến nay, khi đã bắt đầu vào mùa mưa bão, dự án xây dựng kè tạo bãi trồng rừng ngập mặn ven biển Tây cũng chỉ giải ngân được trên 1,1 tỷ đồng, đạt 5,3% kế hoạch vốn.

Cụ thể, đến hết tháng 4, kế hoạch vốn đầu tư công năm 2020 chuyển sang chỉ mới giải ngân 16,285 tỷ đồng, bằng 6,4% kế hoạch vốn, trong đó thấp nhất là nguồn từ ngân sách Trung ương hỗ trợ có mục tiêu, chỉ giải ngân 1,369 tỷ đồng. Ðối với kế hoạch vốn đầu tư công năm 2021, cũng chỉ giải ngân 409,713 tỷ đồng, bằng 13,1% kế hoạch vốn; trong đó thấp nhất từ nguồn vốn nước ngoài (ODA) khi giải ngân 8,331 tỷ đồng, bằng 3,1% kế hoạch vốn. Chỉ có 2 chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án các dự án ODA&NGO và Bệnh viện Sản - Nhi Cà Mau tỷ lệ giải ngân đạt trên 50% (vốn chuyển tiếp). Tỷ lệ giải ngân đạt 10-30% có 11 chủ đầu tư, tỷ lệ dưới 10% có 6 chủ đầu tư. Ðặc biệt, đến cuối tháng 4 có đến 8 chủ đầu tư chưa giải ngân được đồng nào.

Với tổng kế hoạch vốn năm 2021 là 32,7 tỷ đồng, dự án đầu tư xây dựng trụ sở làm việc Sở Tài nguyên và Môi trường dù có khối lượng xây dựng, tuy nhiên đến nay cũng chỉ giải ngân được trên 2,6 tỷ đồng (trong đó cả tháng 4 không giải ngân tăng thêm được đồng nào).

Sẽ khó đảm bảo theo kế hoạch

Trong nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên, Giám đốc Sở Kế hoạch và Ðầu tư Phan Hoàng Vũ cho rằng, năm 2021 là năm đầu tiên thực hiện Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025, thế nên kế hoạch vốn năm 2021 của tỉnh được bố trí phần lớn cho các dự án khởi công mới. Cụ thể, vốn ngân sách tập trung năm 2021 bố trí cho dự án, công trình khởi công mới chiếm 75,3%; vốn xổ số kiến thiết chiếm 77,1%.

Theo đó, những tháng qua, các chủ đầu tư tập trung thực hiện hồ sơ, thủ tục đầu tư theo quy định (trình phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, phát hành hồ sơ mời thầu, tổ chức lựa chọn nhà thầu, ký kết hợp đồng…) nên đến khoảng quý II/2021 mới khởi công và phát sinh khối lượng để giải ngân.

Một nguyên nhân khác được ông Vũ lý giải, đối với các dự án dự kiến khởi công mới năm 2021 sử dụng vốn ngân sách Trung ương, theo quy định tại điểm b, Khoản 4, Ðiều 3, Quyết định số 2185/QÐ-TTg ngày 21/12/2020 của Thủ tướng Chính phủ về việc giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách Nhà nước năm 2021, các đơn vị hoàn thiện thủ tục đầu tư trước ngày 31/5/2021 gửi Bộ Kế hoạch và Ðầu tư để tổng hợp vào kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách Nhà nước giai đoạn 2021-2025, báo cáo cấp có thẩm quyền theo quy định, bảo đảm có thể triển khai được ngay sau khi được cấp có thẩm quyền phân bổ, giao kế hoạch.

Ông Vũ thông tin, khả năng đến tháng 7/2021, Quốc hội khoá XV nhiệm kỳ 2021-2026 mới xem xét, thông qua kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách Nhà nước giai đoạn 2021-2025. Do đó, đối với các dự án dự kiến khởi công mới năm 2021 sử dụng vốn ngân sách Trung ương chủ yếu tập trung thực hiện quy trình thủ tục đầu tư, tổ chức lựa chọn nhà thầu... nên rất khó khăn trong việc giải ngân hết kế hoạch vốn ngân sách Trung ương năm 2021 được phân bổ theo thời hạn quy định./.

Trần Nguyên

BÀI 2: NHIỀU DỰ ÁN GIẢI NGÂN 0 ÐỒNG