Khai thác phế phẩm, nâng giá trị sản xuất nông nghiệp

Tự học hỏi, mày mò nghiên cứu và chế tạo một số máy móc phục vụ xay, gia công chả cá phi, anh Trần Văn Hội, ấp Sơn Trắng, xã Vĩnh Lộc đã thành công với mô hình tận dụng phế phẩm cá phi làm thức ăn nuôi cá lóc mùng. Những phần tưởng chừng bỏ đi nay trở thành nguồn thức ăn chính cho cá nuôi. Mô hình khép kín, vừa tiết kiệm chi phí, vừa thân thiện với môi trường đang dần khẳng định hiệu quả theo hướng nông nghiệp tuần hoàn.

• Thu nhập thêm từ​ phế phẩm nông nghiệp
• Tham quan mô hình kinh tế tuần hoàn xanh
• Khi phế phẩm “đẻ” ra tiền

Anh Trần Văn Hội gắn bó với nghề xay chả cá gia công đã 5 năm, nhưng việc tận dụng phế phẩm cá phi để nuôi cá lóc mới bước sang vụ nuôi thứ hai. Vào cao điểm thu hoạch cá phi (khoảng tháng 5, 6 âm lịch), mỗi ngày cơ sở của anh tiếp nhận khoảng 300 kg cá để xay.

Quá trình sản xuất chả cá tạo ra lượng lớn đầu, xương và nội tạng cá (khoảng 70 kg), nếu không xử lý sẽ gây ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, tại đây, toàn bộ phụ phẩm được tận dụng làm nguyên liệu đầu vào cho nuôi cá, góp phần giảm đáng kể chi phí so với thức ăn công nghiệp, đồng thời hạn chế phát sinh chất thải.

Anh Trần Văn Hội cho cá ăn từ phụ phẩm cá phi xay gia công.

Được biết, một lứa cá lóc nuôi từ 6-8 tháng là có thể thu hoạch. Ở vụ đầu, anh thả 40.000 con cá lóc đầu nhím, thu được khoảng 8 tấn cá thương phẩm, giá bán 36.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí, anh lãi khoảng 100 triệu đồng. Cộng với thu nhập từ dịch vụ xay chả cá khoảng 300 triệu đồng mỗi năm, gia đình anh có nguồn thu ổn định.

Anh Trần Văn Hội chia sẻ: “Mô hình này khá bền vững. Mình tận dụng nguồn phụ phẩm từ làm chả để nuôi cá lóc, nguồn thức ăn ổn định. Khi thiếu thì bổ sung thêm, nhưng cơ bản vẫn chủ động được. Đến khoảng tháng 6, khi nguồn mồi ổn định, cá ăn mạnh, phát triển tốt”.

 Mô hình nuôi cá lóc mùng của anh Trần Văn Hội, ấp Sơn Trắng, xã Vĩnh Lộc.

Có điều kiện đầu tư, vụ nuôi năm nay anh mở rộng quy mô lên 140.000 con, tăng gần 4 lần so với trước. Đồng thời, anh mở thêm một cơ sở xay chả cá tại xã Trí Phải để gia tăng nguồn phụ phẩm. Việc tận dụng phế phẩm giúp anh giảm đến 50% chi phí thức ăn. Cùng với đó, anh Hội tiếp tục nghiên cứu, cải tiến máy móc nhằm nâng cao chất lượng chả cá.

Ông Nguyễn Văn Dậu, người dân ấp Sơn Trắng, nhận xét: “Anh Hội vượt khó, tự mày mò chế tạo máy xay cá, rồi nuôi cá lóc. Mô hình này vốn đầu tư không lớn mà lợi nhuận cao. Từ làm nhỏ, giờ anh đã nhân rộng, phát triển khá quy mô. Nhiều người đến học hỏi để làm theo”.

Ông Nguyễn Quốc Thái (thứ hai từ trái sang), Chủ tịch Hội Nông dân xã Vĩnh Lộc tham quan mô hình nuôi cá lóc mùng từ phụ phẩm cá phi của anh Trần Văn Hội.

Ông Nguyễn Quốc Thái, Chủ tịch Hội Nông dân xã Vĩnh Lộc, đánh giá: “Thời gian qua, Hội Nông dân xã đã tuyên truyền, vận động bà con tận dụng phụ phẩm trong sản xuất để phát triển chăn nuôi theo hướng kinh tế tuần hoàn, bền vững. Một số cơ sở như sản xuất chả cá thác lác Hồng Nhân đã tận dụng phụ phẩm làm đạm thuỷ phân, vừa làm thức ăn, vừa làm phân bón. Riêng mô hình của anh Hội ở ấp Sơn Trắng đã tận dụng tốt nguồn phụ phẩm cá phi để nuôi cá lóc, bước đầu mang lại hiệu quả rõ rệt”.

Xã Vĩnh Lộc còn là vùng đặc trưng với mô hình tôm - lúa bền vững. Ngoài luân canh theo mùa vụ, nhiều hộ dân còn tận dụng nguồn cá bống tượng giống tự nhiên xuất hiện theo nguồn nước để thả nuôi trong các ao nhỏ, tạo thêm thu nhập. Nguồn giống tại chỗ giúp giảm chi phí, thích nghi tốt với môi trường nên tỷ lệ sống cao.

Ông Đồng Minh Chiến, ở ấp Sơn Trắng, xã Vĩnh Lộc, tận dụng diện tích ao nhỏ khoảng 500 m² bỏ trống để thả nuôi 1.000 con cá bống tượng giống tự nhiên. Sau thời gian nuôi từ 12 đến 18 tháng, cá đạt trọng lượng từ 700 gam đến trên 1 kg/con. Theo ông Chiến, cá bống tượng dễ nuôi, mỗi ngày chỉ cần cho ăn một lần. Ông ước tính, nếu mỗi con đạt từ 700 gam trở lên, với tỷ lệ sống khoảng 40%, giá bán 300.000 đồng/kg thì sau 12 tháng có thể thu lợi nhuận khoảng 70 triệu đồng.

Mô hình nuôi cá bống tượng của ông Đồng Minh Chiến ở ấp sơn Trắng

Một thuận lợi của vùng Vĩnh Lộc là có nhiều ao nhỏ xen kẽ trong vuông tôm, trước đây chưa được khai thác hiệu quả. Hiện nay, những diện tích này được tận dụng để nuôi cá bống tượng, góp phần tăng thu nhập. Nguồn cá phi và ốc sẵn có trong vuông tôm là thức ăn tự nhiên giúp cá phát triển tốt, giảm đáng kể chi phí đầu tư. Đối với cá bống tượng, khi giá thị trường xuống thấp, người nuôi vẫn có thể kéo dài thời gian nuôi thêm vài tháng mà không ảnh hưởng nhiều đến giá trị thương phẩm.

Việc tận dụng con giống tự nhiên, nguồn thức ăn sẵn có và diện tích ao nhỏ đã giúp người dân gia tăng thu nhập trên cùng đơn vị sản xuất. Đồng thời, mô hình còn góp phần đa dạng hóa đối tượng nuôi trong hệ sinh thái tôm - lúa, giảm rủi ro và nâng cao tính bền vững. Từ nền tảng sản xuất truyền thống, người dân Vĩnh Lộc đang từng bước khai thác hiệu quả hơn các lợi thế tự nhiên, mở ra hướng phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương.

Lê Thái - Lâm Cường