Khi "thủ phủ tôm" căng buồm ra biển lớn - Bài 1: Nhân đôi thế mạnh

LTS: Cà Mau và Bạc Liêu hợp nhất, mở ra tỉnh Cà Mau (mới) hội tụ nhiều tiềm năng, lợi thế về rừng, biển, về kinh tế nông nghiệp và đặc biệt là ngành hàng tôm - lĩnh vực đang dẫn đầu cả nước về diện tích, quy mô và sản lượng. Phát huy tiềm năng đó, tỉnh đang triển khai chiến lược phát triển tôm bền vững, hướng tới vị thế “thủ phủ tôm” quốc gia, để người dân nơi địa đầu cực Nam giàu lên từ con tôm.

Trong không gian phát triển mở rộng sau hợp nhất, tỉnh Cà Mau nhân đôi tiềm năng, thế mạnh về tài nguyên, quy mô sản xuất, nguồn lực lao động, thị trường và sức cạnh tranh của ngành hàng tôm. Hiện nay, diện tích nuôi trồng thuỷ sản toàn tỉnh trên 455.000 ha, trong đó diện tích nuôi tôm trên 427.000 ha, đưa Cà Mau trở thành trung tâm thuỷ sản lớn nhất cả nước.

Vùng sản xuất tôm trọng điểm quốc gia

Bạc Liêu và Cà Mau (cũ) vốn được biết đến như trung tâm nuôi và chế biến tôm lớn nhất cả nước, với hệ thống hạ tầng nuôi trồng, chế biến và chuỗi liên kết tương đối phát triển. Sau hợp nhất, tỉnh Cà Mau (mới) có diện tích nuôi tôm lớn nhất Việt Nam (trên 427.000 ha); tổng sản lượng tôm hằng năm đạt trên 900 ngàn tấn; kim ngạch xuất khẩu có thể đạt 2,5 tỷ USD/năm trong năm 2025 và vượt 3 tỷ USD/năm trong vài năm tới. Mật độ doanh nghiệp chế biến thuỷ sản, khu công nghiệp thuỷ sản, cảng cá, logistics phục vụ ngành hàng tôm thuộc loại hàng đầu cả nước.

Sau hợp nhất, tỉnh Cà Mau là địa phương có diện tích nuôi tôm lớn nhất nước với trên 427.000 ha.

Theo Tổng cục Thuỷ sản, năm 2024, ngành tôm Việt Nam đã vượt qua nhiều thách thức, đạt kim ngạch xuất khẩu trên 4 tỷ USD, tăng 14% so với năm 2023, góp phần vào kỷ lục 10 tỷ USD của toàn ngành thuỷ sản. Tốp 3 tỉnh dẫn đầu nuôi tôm trọng điểm ở ÐBSCL gồm: Cà Mau (1,65 tỷ USD), Bạc Liêu (1,21 tỷ USD) và Sóc Trăng (hơn 900 triệu USD). Hiện nay, 2 tỉnh dẫn đầu đã hợp lại thành một, ngành sản xuất tôm Cà Mau ví như “cánh buồm căng gió”, có cơ hội vươn lên tầm cao mới trong tương lai.

Ông Trình Trung Phi, Phó Tổng Giám đốc Kỹ thuật, Phó Tổng Giám đốc Tôm thương phẩm Công ty CP Việt Úc Bạc Liêu, cho hay: "Quốc gia dẫn đầu sản lượng tôm trên thế giới như Ecuador chỉ có 215.611 ha nuôi tôm, quốc gia đứng thứ hai - Ấn Ðộ cũng chỉ 191.882 ha, trong khi đó tỉnh Cà Mau hiện nay có trên 427.000 ha. Tôm nuôi nước lợ vẫn là sản phẩm chủ lực cao cấp trong chuỗi thực phẩm của thế giới và nhu cầu đến năm 2032 sẽ gấp đôi sản lượng hiện nay, cho nên dư địa cho Cà Mau phát triển ngành hàng tôm là rất lớn".

Theo ông Lưu Hoàng Ly, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc hợp nhất tỉnh sẽ tạo điều kiện hình thành các "vùng sản xuất tôm trọng điểm quốc gia", với quy hoạch và đầu tư đồng bộ, đồng thời nâng cao khả năng thu hút dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước, đặc biệt là đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất giống, chế biến sâu và phát triển thương hiệu sản phẩm tôm Việt Nam.

Năm 2024, tỉnh Cà Mau (cũ) đạt kim ngạch xuất khẩu ngành hàng tôm 1,265 tỷ USD và tỉnh Bạc Liêu (cũ) đạt 1,21 tỷ USD, là 2 địa phương dẫn đầu trong tốp 3 cả nước.

Ông Lê Văn Quang, Tổng Giám đốc Tập đoàn Thuỷ sản Minh Phú, nhận định và chia sẻ: "Không gian, tiềm năng, lợi thế sẽ được khơi thông, đưa tỉnh Cà Mau ngày càng giàu có, đời sống người dân phát triển hơn. Minh Phú đã và đang nỗ lực hết mình, mong muốn đóng góp một phần công sức cho đất nước nói chung, tỉnh Cà Mau nói riêng tiến lên cùng con tôm".

Trung tâm tôm công nghệ cao cả nước

Cà Mau hiện dẫn đầu khu vực ÐBSCL và cả nước về diện tích, quy mô và sản lượng với nhiều mô hình nuôi tôm như: thâm canh, siêu thâm canh, tôm - rừng, lúa - tôm... Nổi bật là mô hình nuôi tôm công nghệ cao (thâm canh, siêu thâm canh, bán thâm canh), đã chứng minh tính hiệu quả nổi trội so với những mô hình nuôi khác, như góp phần nâng cao năng suất, giảm thiểu rủi ro dịch bệnh, giúp người nuôi tối ưu hoá quy trình sản xuất.

Khu vực tập trung diện tích nuôi tôm công nghệ cao của nông dân xã Vĩnh Hậu. Ảnh: HỮU THỌ

Hiện nay, Cà Mau có tổng diện tích nuôi tôm siêu thâm canh, thâm canh, bán thâm canh 40.000 ha, phấn đấu đến năm 2030 đạt 45.300 ha. Tỉnh đã hình thành khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao phát triển tôm, đây là bước chuẩn bị quan trọng để tạo nền tảng, đưa Cà Mau trở thành trung tâm ngành tôm của cả nước.

Ông Phạm Hoàng Minh, Giám đốc Ban Quản lý Khu Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao phát triển tôm Bạc Liêu, cho biết: "Khu Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao phát triển tôm Bạc Liêu được thành lập theo Quyết định số 694/QÐ TTg, ngày 24/5/2017 của Thủ tướng Chính phủ, với diện tích 418 ha, thuộc địa bàn phường Hiệp Thành, tổng số vốn đầu tư gần 370 tỷ đồng. Nơi đây sẽ làm “hạt nhân” tác động, dẫn dắt và nhân rộng các mô hình nuôi tôm công nghệ cao của tỉnh, vùng Bán đảo Cà Mau, ÐBSCL và cả nước.

Công ty CP Việt Úc Bạc Liêu là doanh nghiệp có quy mô đầu tư lớn tại Khu Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao phát triển tôm Bạc Liêu, có khu phức hợp nuôi và sản xuất tôm công nghệ cao Việt Úc với quy mô 10 ha. Ông Trình Trung Phi cho biết: "Trong nhiều năm qua, mảng đầu tư tôm thương phẩm vẫn chưa thật sự mang lại hiệu quả cao. Tuy nhiên, trong vòng 3 năm trở lại đây có sự cải thiện đáng kể, với mức tăng lợi nhuận khoảng 30 tỷ đồng mỗi năm. Kết quả 6 tháng đầu năm 2025 cho thấy, hiệu quả bắt đầu được thể hiện khá rõ, dự kiến sẽ thu hoạch được trên 1.200 tấn tôm có size lớn (20-50 con/kg); ước sau khi đưa hết diện tích đất vào sử dụng sẽ đạt sản lượng từ 3.000-5.000 tấn tôm chất lượng cao hoàn toàn không kháng sinh và đạt các tiêu chuẩn ASC, BAP... cho ra thị trường cao cấp của thế giới".

Ông Huỳnh Quốc Việt (thứ tư từ trái sang), Uỷ viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh uỷ, Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh cùng lãnh đạo các sở, ngành tham quan mô hình nuôi tôm công nghệ cao tại xã Đông Hải. Ảnh: HỮU THỌ

Trong chuyến kiểm tra tình hình hoạt động của Khu Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao phát triển tôm Bạc Liêu vào ngày 20/7 vừa qua, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Sử nhấn mạnh, tỉnh kỳ vọng đây sẽ là đầu tàu dẫn dắt Cà Mau trở thành “thủ phủ” ngành tôm của cả nước, đồng thời là nơi đào tạo nhân lực công nghệ cao trong ngành công nghiệp tôm, tiếp nhận, chuyển giao tiến bộ khoa học - kỹ thuật phục vụ ngành tôm của tỉnh, vùng Bán đảo Cà Mau, ÐBSCL và cả nước. Phó Chủ tịch UBND tỉnh đề nghị Ban Quản lý phối hợp cùng các đơn vị liên quan tập trung đẩy mạnh triển khai các phần việc theo kế hoạch Ðề án, tạo bước đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Với lợi thế vượt trội và kế hoạch phát triển ngành tôm đột phá vừa được phê duyệt, Cà Mau đang tiến những bước vững chắc để trở thành trung tâm nuôi tôm hiệu quả, bền vững hàng đầu cả nước.

Loan Phương - Trung Dũng - Hoàng Lam

Bài 2: Nuôi tôm sạch, chinh phục thị trường khó tính