Làm giàu từ tôm sạch

Bước sang năm mới Bính Ngọ 2026, chuyện làm giàu từ con tôm ở Cà Mau không còn dừng lại ở “trúng mùa, được giá” mà chuyển mạnh sang hướng sản xuất bài bản, bền vững. Từ mô hình nuôi tuần hoàn, ít thay nước đến liên kết chuỗi với doanh nghiệp, người nuôi tôm trong tỉnh nói chung, xã Hưng Mỹ nói riêng chủ động thích ứng với yêu cầu bảo vệ môi trường và tiêu chuẩn xuất khẩu, mở ra triển vọng phát triển lâu dài cho ngành thuỷ sản địa phương.

• Hưng Mỹ phát triển mạnh vùng nuôi tôm công nghệ cao
• Cà Mau ký kết hợp tác nhân rộng mô hình nuôi tôm siêu thâm canh
• Nâng hiệu quả nuôi tôm với mô hình 2 giai đoạn

Từ nuôi theo kinh nghiệm sang nuôi theo chuẩn

Những ngày sau Tết, trên vùng nuôi tập trung ở các ấp: Cái Bát, Ông Khâm, Tân Tạo, Rau Dừa B, Bùng Binh (xã Hưng Mỹ), không khí sản xuất rộn ràng. Hệ thống ao lắng, ao xử lý nước được đầu tư bài bản; máy quạt nước, sục khí vận hành liên tục, bảo đảm môi trường nuôi ổn định.

Hiện toàn xã có khoảng 260 hộ nuôi tôm siêu thâm canh, với tổng diện tích hơn 265 ha. Mô hình này giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp địa phương, tạo sinh kế ổn định và nâng cao thu nhập cho người dân. Con tôm là ngành hàng chủ lực, đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế của xã.

Toàn xã Hưng Mỹ có khoảng 260 hộ nuôi tôm siêu thâm canh, với tổng diện tích hơn 265 ha. Ảnh: PHONG NGUYÊN

Tuy nhiên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, chi phí đầu vào tăng cao, dịch bệnh diễn biến khó lường và thị trường xuất khẩu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn, phương thức nuôi truyền thống dựa nhiều vào kinh nghiệm bộc lộ không ít hạn chế. Thực tiễn đòi hỏi nông dân phải chuyển đổi tư duy, từ sản xuất manh mún, ngắn hạn sang sản xuất theo chuỗi, có kiểm soát và dựa trên khoa học - kỹ thuật.

Ông Trần Chí Nguyện, ấp Tân Tạo, cho biết, trước đây gia đình ông nuôi tôm theo cách thay nước thường xuyên, phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên. Từ khi chuyển sang nuôi tôm siêu thâm canh tuần hoàn, ít thay nước, tỷ lệ thu hoạch cao hơn, sản lượng ổn định và chi phí được kiểm soát tốt hơn.

“Quan trọng nhất là chủ động môi trường nước. Làm lâu dài phải giữ môi trường chung. Mình làm tốt thì bà con xung quanh cũng nuôi hiệu quả. Ðể bảo vệ nguồn nước, các hộ trong khu vực còn liên kết với nhau xử lý nước thải, bảo đảm nước được dẫn qua ao lắng, xử lý đạt yêu cầu trước khi xả ra môi trường", ông Nguyện chia sẻ.

Cùng quan điểm sản xuất sạch, ông Trần Thanh Phong, ấp Thị Tường B, ưu tiên nuôi tôm không dùng kháng sinh để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu. Gia đình ông đầu tư hệ thống ao chứa riêng để xử lý nước thải, khử trùng đúng quy trình trước khi thải ra ngoài.

Theo ông Phong, thị trường hiện nay không chỉ quan tâm đến sản lượng mà còn đặt nặng yếu tố truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và trách nhiệm môi trường. Sản xuất sạch chính là chìa khoá để nâng giá trị con tôm.

Nhiều hộ dân xã Hưng Mỹ chuyển sang nuôi tôm sạch nhằm nâng cao giá trị con tôm.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp đang tham gia liên kết với người nuôi thông qua hỗ trợ con giống, bán thức ăn trả chậm, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm. Mô hình liên kết từng bước hình thành chuỗi sản xuất đạt chuẩn, tạo sự yên tâm cho người dân đầu tư dài hạn.

Ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, đánh giá: Mô hình nuôi tôm tuần hoàn, ít thay nước là giải pháp phù hợp trong giai đoạn hiện nay. Mô hình triển khai thành công trên diện tích khoảng 100 ha và đang được nhân rộng thêm. Nuôi tuần hoàn giúp kiểm soát môi trường tốt hơn, hạn chế dịch bệnh, nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu. Khi có sự đồng hành của Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp, người nuôi sẽ mạnh dạn đầu tư, hướng đến phát triển bền vững.

Hướng đến hình thành vùng nuôi tôm công nghệ cao

Trên cơ sở thực tiễn sản xuất, xã Hưng Mỹ xác định nuôi tôm siêu thâm canh theo hướng tuần hoàn là định hướng trọng tâm thời gian tới. Theo Kế hoạch số 0140/KH-UBND năm 2025 của UBND tỉnh về nhân rộng mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh tuần hoàn, ít thay nước với quy mô 1.500 ha toàn tỉnh, xã Hưng Mỹ được giao thực hiện 20 ha.

Ðây không chỉ là chỉ tiêu về diện tích mà còn là bước chuyển về tư duy tổ chức sản xuất, hướng đến nâng cao giá trị ngành tôm.

RAS (hệ thống nuôi tuần hoàn) cho phép tái sử dụng nguồn nước thông qua hệ thống lọc và xử lý khép kín, giảm tối đa việc thay nước ra môi trường. IMTA (nuôi ghép đa loài tích hợp) tận dụng chất thải từ tôm làm nguồn dinh dưỡng cho các đối tượng khác như rong, nhuyễn thể và một số loài thuỷ sản phù hợp.

Theo ông Bùi Hùng Liệt, Phó Bí thư Ðảng uỷ, Chủ tịch UBND xã Hưng Mỹ, chuyển đổi sang mô hình RAS-IMTA không chỉ là thay đổi kỹ thuật mà còn là thay đổi cách nghĩ, cách làm của nông dân. Người nuôi tôm phải tuân thủ nghiêm quy trình an toàn sinh học, ghi chép nhật ký sản xuất, liên kết theo tổ hợp tác, hợp tác xã và từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn như ASC, BAP để phục vụ xuất khẩu.

Chính quyền địa phương cam kết đồng hành cùng người dân thông qua hỗ trợ tiếp cận khoa học - kỹ thuật, kết nối nguồn vốn, phối hợp với ngành chuyên môn tổ chức tập huấn và liên kết doanh nghiệp tiêu thụ. Mục tiêu không chỉ hoàn thành chỉ tiêu 20 ha tỉnh giao mà còn hình thành vùng nuôi tôm công nghệ cao, thân thiện môi trường.

Chính quyền xã Hưng Mỹ cam kết đồng hành cùng nông dân trong sản xuất tôm sạch thông qua hỗ trợ tiếp cận khoa học - kỹ thuật, kết nối nguồn vốn và doanh nghiệp tiêu thụ. Ảnh: KIM CƯƠNG

Câu chuyện nuôi tôm ở Hưng Mỹ hiện nay không đơn thuần là tăng sản lượng mà là cách làm giàu bền vững từ tôm sạch. Khi nông dân thay đổi tư duy, chính quyền đồng hành và doanh nghiệp liên kết chặt chẽ, mô hình nuôi tôm tuần hoàn RAS-IMTA mở ra hướng đi mới cho kinh tế nông nghiệp địa phương, góp phần nâng cao giá trị thương hiệu tôm Cà Mau./.

Hồng Phượng