ĐT: 0939.923988
Thứ năm, 17-4-25 02:57:31
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Lưu dấu dòng họ Hồng ở U Minh

Báo Cà Mau Ngày 3 tháng 10 âm lịch hằng năm, tại Rạch Chệt, Ấp 3, xã Nguyễn Phích, huyện U Minh, dòng họ Hồng long trọng tổ chức lễ giỗ để tưởng nhớ cụ Hồng Vận Ban, người góp phần quan trọng vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp vào thế kỷ XIX.

Năm nay là lần thứ 116 lễ giỗ được tổ chức, nhằm tri ân người đã có công vận chuyển vũ khí và tiếp tế cho hai vị lãnh đạo nghĩa quân, Ðỗ Thừa Luông và Ðỗ Thừa Tự, trong những ngày đầu cuộc khởi nghĩa ở vùng đất cuối trời Cà Mau.

Ngày mùng 3 tháng 10 âm lịch hằng năm, dòng tộc họ Hồng long trọng tổ chức lễ giỗ cụ tổ Hồng Vận Ban.

Ngày mùng 3 tháng 10 âm lịch hằng năm, dòng tộc họ Hồng long trọng tổ chức lễ giỗ cụ tổ Hồng Vận Ban.

Hai vị lãnh đạo, Ðỗ Thừa Luông và Ðỗ Thừa Tự, đã được sách sử, báo chí đề cập khá nhiều, riêng cụ Hồng Ban là ai, có quan hệ như thế nào trong việc cùng nghĩa quân họ Ðỗ xây dựng căn cứ chiến đấu chống thực dân Pháp ở Cái Tàu (nay thuộc huyện U Minh) cách đây hơn 140 năm, thì cho đến nay rất nhiều người chưa được biết.

Theo Hội Khoa học lịch sử tỉnh Cà Mau ghi chép, họ Hồng có gốc tích từ Nam Hải, một hòn đảo của nước Tàu xưa (nay là Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa). Tằng tổ khảo tứ đại họ Hồng ở tại Rạch Chệt, vùng quê Cái Tàu hiện đang thờ phụng là ông Hồng Vận Ban (tên thường gọi là Lồng Ban), chính là người khởi thuỷ từ Hải Nam (Trung Quốc), vì bất mãn với hôn quân, ám chúa nhà Thanh, muốn tìm cho mình và muôn đời con cháu mảnh đất sinh cơ lập nghiệp với nhiều hứa hẹn dài lâu, nên đã cùng với những người bạn tâm giao khác vượt trùng dương thẳng đến Cà Mau khai phá, dựng xây cơ nghiệp vào cuối thế kỷ XVIII.

Cà Mau xưa vốn là vùng đất có cư dân lưu trú từ thời Mạc Cửu, đây là vùng đất người Hoa sống rải rác với người Khmer và người Việt. Dọc theo sông Cái Tàu, nơi dòng họ Hồng cư ngụ, dừa nước mọc dày đặc che chắn những xóm làng ven sông, nơi chỉ cần thấy một cây cầu ven bờ là có thể biết bên trong làng đã có dân cư sinh sống. Ðây cũng là vùng đất cụ Hồng Ban lựa chọn để định cư và phát triển sự nghiệp.

Tại đây còn có giai thoại mà lịch sử còn lưu, đó là cuộc khởi nghĩa của 2 thủ lĩnh trẻ: Ðỗ Thừa Luông và Ðỗ Thừa Tự, cùng với sự trợ giúp của một số Hoa kiều vào cuối năm 1871. Lịch sử tỉnh nhà có chép: “Sứ mệnh qua Xiêm (Thái Lan ngày nay) để mua khí giới, đạn dược đem về chống quân Pháp xâm lược thì giao cho người Hoa kiều - Hải Nam tên là Lồng Ban” (Lồng Ban chính là tên thường gọi của ông Hồng Vận Ban).

Con cháu ôn lại truyền thống của các cụ.

Con cháu ôn lại truyền thống của các cụ.

Qua tìm hiểu thời đó, cụ Hồng Ban chính là một thương nhân có 1 tàu buôn 2 buồm, từ đảo Hải Nam tới lui Cà Mau - Sông Ðốc - Cái Tàu làm ăn. Ðầu năm 1871, ông tham gia kháng chiến chống Pháp. Phạm vi hoạt động của ông là vàm sông Ông Ðốc - Cái Tàu - Xóm Giữa - Xóm Ngọn và ngọn Tiểu Dừa ra biển. Các mặt hàng ông thu mua là khô lóc, khô bổi, cá mặn, tôm khô, chiếu lác trắng... Ông là thuộc hạ của 2 chủ tướng: Ðỗ Thừa Luông và Ðỗ Thừa Tự, với nhiệm vụ tiếp tế lương thực, thực phẩm, vận chuyển vũ khí mua được từ nước ngoài chở về cho kháng chiến, nhiều chuyến trót lọt.

Vào một đêm cuối thu năm Nhâm Thân (1875), quân Pháp mở cuộc càn lớn và bao vây được bộ chỉ huy của lực lượng nghĩa quân - một cuộc hỗn chiến (xáp lá cà - đánh gần) diễn ra khốc liệt giữa một bên là súng thần công, mã tấu, dao mác, tầm vông vạt nhọn và một bên là tàu sắt, súng đồng đại bác, làm cho nghĩa quân họ Ðỗ tan rã từ đây. Và cũng từ đây, chuyến chở vũ khí đạn dược cuối cùng của vị Tằng tổ khảo cũng kết thúc. Do tàu vừa về tới vàm sông Ông Ðốc là bị quân Pháp phát hiện và tịch thu hết vũ khí, ông đành bỏ tàu lánh nạn và từ đó sự nghiệp vận chuyển vũ khí của ông kết thúc trong âm thầm.

Ðến nay, cụ Hồng Vận Ban vẫn là niềm tự hào của dòng họ Hồng. Câu ca dao “Sông Cái Tàu có nhiều nhà quốc sự/Ðỗ Thừa Luông, Ðỗ Thừa Tự với chú Lồng Ban” được lưu truyền qua nhiều thế hệ, thể hiện niềm tôn kính dành cho cụ Hồng Ban và nghĩa quân họ Ðỗ.

Là người trực tiếp tham gia tìm hiểu về lịch sử của dòng họ Hồng trên vùng đất Cà Mau, ông Ðỗ Văn Nghiệp, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Kể chuyện lịch sử, Bảo tàng tỉnh, chia sẻ: “Qua nhiều năm tìm hiểu về dòng họ Hồng, chúng tôi càng thấy rõ vai trò quan trọng của cụ Hồng Vận Ban trong công cuộc chống Pháp. Cụ Hồng không chỉ là một người có công lớn trong việc tiếp tế lương thực, vũ khí cho nghĩa quân, mà còn là một biểu tượng cho tinh thần kháng chiến bất khuất của người dân Nam Bộ. Ðây là minh chứng cho ý chí đoàn kết và quyết tâm của cha ông trong việc bảo vệ đất nước, chống lại ngoại xâm. Giai đoạn lịch sử oai hùng ấy đáng được gìn giữ và truyền lại cho thế hệ mai sau”.

Ông Ðỗ Văn Nghiệp (ngồi giữa) và con cháu các đời của cụ Ðỗ và cụ Hồng xem lại lịch sử của gia tộc.

Ông Ðỗ Văn Nghiệp (ngồi giữa) và con cháu các đời của cụ Ðỗ và cụ Hồng xem lại lịch sử của gia tộc.

Cháu nội của cụ Hồng Vận Ban là bà Hồng Nguyệt Ảnh (Sáu Ảnh), tham gia kháng Pháp, tập kết ra Bắc, làm đầu bếp cho Bác Hồ; ông Hồng Nghĩa Trọng, nguyên Chủ tịch Uỷ ban Kháng chiến hành chính huyện Trần Văn Thời, sau năm 1954 ông ở lại miền Nam và cho 2 con tập kết ra Bắc. Và rất nhiều con cháu của dòng họ Hồng hiện đang làm việc cho bộ máy chính quyền trên địa bàn huyện U Minh.

Những đóng góp của dòng họ Hồng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ quê hương được ghi nhận và tôn vinh qua các thế hệ. Ông Lê Hữu Lợi, Trưởng phòng Văn hoá, Thông tin huyện U Minh, chia sẻ: “Lần đầu tiên tôi được tham gia lễ giỗ cụ Hồng. Tôi rất phấn khởi khi trên địa bàn huyện có dòng họ có nhiều đóng góp cho cách mạng địa phương. Phòng Văn hoá, Thông tin sẽ phối hợp với các sở, ngành, địa phương, cung cấp tài liệu để củng cố thêm những bằng chứng thiết thực về dòng họ Hồng trên địa bàn huyện”.

Anh Hồng Xuân Vũ, cháu đời thứ 4 của cụ Hồng Ban, cho biết: “Thông qua thân tộc họ Hồng càng làm rõ hơn một sự kiện lịch sử oai hùng của ông cha trong thời kỳ đầu kháng chiến chống Pháp xâm lược. Sắp tới, gia đình sẽ cùng với Hội Khoa học lịch sử, các ngành chức năng tiếp tục tìm hiểu, sưu tầm, tiến tới tổ chức hội thảo nhằm khẳng định rõ nét và tái hiện sinh động bức tranh chiến đấu phi thường của những con người bất khuất nơi vùng đất cuối trời Tổ quốc và đề nghị công nhận di tích lịch sử đối với dòng họ Hồng trên sông Cái Tàu”.

Ngày giỗ không chỉ là dịp để dòng họ Hồng tưởng nhớ tổ tiên mà còn là cơ hội để ôn lại và tri ân những giá trị lịch sử cao đẹp của dân tộc. Dòng họ Hồng và cụ Hồng Vận Ban sẽ mãi là biểu tượng của tinh thần bất khuất và sự kiên cường trên mảnh đất Cà Mau, góp phần vào bức tranh lịch sử oai hùng của dân tộc Việt Nam./.

 

Kim Cương - Lê Tuấn

 

Trang sử Cà Mau thời kháng chiến năm 1973

Sau Hiệp định Paris năm 1973, về mặt đấu tranh công khai, Ban Liên hợp quân sự 4 bên khu vực 4 (Quân khu 9), do đồng chí Hoàng Hà làm Trưởng ban, đồng chí Phạm Văn Liêm làm Phó ban, Tổ liên hợp Cà Mau do đồng chí Tống Kỳ Hiệp và đồng chí Trịnh Thành Kế phụ trách đã đấu tranh chống lại sự vi phạm Hiệp định của địch trong khu vực. Ta buộc địch công nhận vùng tự do của ta ở Cà Mau và đã thực hiện việc trao trả tù binh ở Kinh Ba, xã Quách Phẩm, huyện Ngọc Hiển (Tư Kháng), Ðầm Dơi ngày nay.

Về “Đất thép thành đồng”

Thiết thực các hoạt động chào mừng kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2025), kỷ niệm 94 năm Ngày thành lập Ðoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/3/1931-26/3/2025), ngày 30/3, đồng chí Nguyễn Hồ Hải, Bí thư Tỉnh uỷ, cùng đoàn cán bộ Tỉnh đoàn đã có chuyến hành trình giáo dục truyền thống, về nguồn tại "Ðất thép thành đồng": Củ Chi - TP Hồ Chí Minh.

“Chùa Cộng sản” ở làng Thạnh Phú - Dấu xưa một thời

Trong hành trình tìm về quá khứ, có những việc tuy ngoài sách sử, nhưng lại đậm sâu trong ký ức nhiều người. Ðó cũng là câu chuyện về “chùa Cộng sản” ở làng Thạnh Phú, nay thuộc ấp Sở Tại, xã Thạnh Phú, huyện Cái Nước.

Những ngày tháng Ba của mùa Xuân đại thắng

Nửa thế kỷ đã qua kể từ mùa Xuân đại thắng 1975, miền Nam hoàn toàn giải phóng, Bắc - Nam sum họp một nhà, đất nước thống nhất, kết thúc thắng lợi vẻ vang cuộc kháng chiến của dân tộc chống lại đế quốc sừng sỏ và bè lũ tay sai. Tháng 3/1975 là “đêm trước” của ngưỡng cửa chiến thắng. Cục diện chiến trường chuyển biến mau lẹ; không khí cách mạng dâng cao sục sôi; cùng với đó là sự lãnh đạo, chỉ đạo bằng tất cả ý chí, niềm tin, sức mạnh của Đảng ta, để toàn dân tộc cùng nhau kề vai chung sức, chớp lấy thời cơ, làm nên một chiến thắng vang dội, hào hùng, bất tử.

Thân thương hai tiếng Cà Mau

Cà Mau không chỉ là điểm cuối của đất nước, nơi ai cũng mong một lần được ghi dấu bước chân mình tại cột mốc toạ độ, mà còn là vùng đất để lại trong tim nhiều người những tình cảm khó quên.

Biệt khu Hải Yến - Bình Hưng - Lịch sử không thể lãng quên

Tôi đồng tình với ông Sáu Sơn (ông Ðỗ Văn Nghiệp, tác giả chủ trì đề tài nghiên cứu khoa học cấp tỉnh “Ðiều tra, sưu tầm chứng tích tội ác Mỹ - Nguỵ tại Biệt khu Hải Yến - Bình Hưng” cách đây 20 năm), rằng: “Khép lại quá khứ, không có nghĩa là lãng quên quá khứ. Bài học đúc kết từ quá khứ là bài học bằng xương máu, sẽ có nhiều bổ ích cho hiện tại và tương lai”.

Bến Dựa một lần về

Bến Dựa chỉ là một đoạn sông ngắn, hằng ngày cần mẫn làm người trung chuyển đưa nước lớn về ngã ba Cái Đuốc, ngọn Cái Ngay; tiễn nước ròng ra Cái Nháp, đổ ra ngã ba Tam Giang, xuôi về biển cả. Khu rừng bên bờ Đông Bến Dựa nơi cơ quan Huyện uỷ Tư Kháng (Đầm Dơi ngày nay), làng rừng Huỳnh Ngọc Điệp tồn tại.

Chiều Sài Gòn

Tựa bài viết “Chiều Sài Gòn” nghe như chơi vơi, rất xưa, bởi Sài Gòn - Gia Ðịnh đã có hơn 300 năm tuổi, thì đồng nghĩa cũng có hơn một triệu buổi chiều. Nhưng “Chiều Sài Gòn” tôi viết đây chỉ là chiều 30/4/1975, buổi chiều đầu tiên “Sài Gòn ơi ta đã về đây” như lời bài hát một thời có sức hút mạnh mẽ.

Huyền thoại biệt động thành Cà Mau

Thị xã Cà Mau những năm cuối thập niên 1950, dưới chế độ Mỹ - Diệm, không khí ngột ngạt bởi những cuộc càn quét, bắt bớ. Đám cảnh sát mật vụ, lính bảo an lùng sục khắp nơi, ráo riết truy lùng những người kháng chiến cũ, những người mà chúng nghi là "Việt cộng nằm vùng".

Thăm địa chỉ đỏ

Di tích Hồng Anh Thư Quán (số 43, đường Phạm Văn Ký, Phường 2, TP Cà Mau) là một trong những di tích lịch sử hiếm hoi ghi dấu chặng đường cách mạng của người Cà Mau trước năm 1930. Hồng Anh Thư Quán được công nhận Di tích lịch sử - văn hoá cấp Quốc gia ngày 4/8/1992.