Mở dư địa tăng trưởng từ thế mạnh thuỷ sản

Từ những vùng nuôi trải dài ven biển đến các nhà máy chế biến hướng ra thị trường thế giới, thuỷ sản đang tạo nên một hệ sinh thái kinh tế đặc thù của Cà Mau. Trong giai đoạn mới, tỉnh không chỉ đặt mục tiêu giữ vững vị thế “thủ phủ tôm”, mà còn tìm cách nâng giá trị sản phẩm, mở rộng chuỗi chế biến và kết nối thuỷ sản với năng lượng, logistics, du lịch để tạo thêm dư địa cho tăng trưởng.

• Khảo sát quy hoạch, định hướng phát triển kinh tế biển và du lịch tại phường Hiệp Thành
• Xã Sông Đốc phát huy lợi thế kinh tế biển, tạo động lực tăng trưởng địa phương
• Xã Gành Hào phát huy lợi thế kinh tế biển, thúc đẩy tăng trưởng

Phát huy tiềm năng, tạo đà tăng trưởng

Ngày mới ở những vùng ven biển Cà Mau thường bắt đầu bằng những chuyến tàu trở về sau một đêm ngoài khơi hoặc những công việc quen thuộc bên các vuông nuôi. Nhịp sống ấy đã tồn tại qua nhiều thế hệ. Phía sau sự bình dị đó là một ngành kinh tế có quy mô lớn, tạo việc làm, mang lại nguồn thu xuất khẩu và giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế địa phương.

Tuy nhiên, trước yêu cầu tăng trưởng cao, phát triển thuỷ sản không thể chỉ dựa vào gia tăng sản lượng. Bài toán đặt ra là làm sao tạo thêm giá trị từ nguồn nguyên liệu sẵn có, nâng sức cạnh tranh và tăng khả năng thích ứng với thị trường.

Mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh tuần hoàn ít thay nước, an toàn sinh học (RAS-IMTA) tại Xã Lương Thế Trân.

Ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, cho biết, ngành đang chú trọng các chương trình phát triển tôm, cua; củng cố liên kết giữa người nuôi và doanh nghiệp; xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc; nâng chất lượng con giống, theo dõi môi trường và nhân rộng các mô hình thích ứng với biến đổi khí hậu. Nếu thực hiện tốt, những giải pháp này sẽ tạo ra sự thay đổi từ gốc: người dân có quy trình sản xuất ổn định hơn, doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu đồng đều hơn và sản phẩm có khả năng đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn của thị trường.

Tối ưu hoá vùng nuôi, nâng tầm giá trị

Ðể tạo bước đột phá, Cà Mau đang chuyển phát triển chiều rộng sang chiều sâu. Trọng tâm là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, mở rộng các mô hình nuôi tôm công nghệ cao, siêu thâm canh; kiểm soát tốt dịch bệnh, môi trường nước và nâng cao năng suất trên cùng diện tích.

Cùng với đó, các mô hình thích ứng với biến đổi khí hậu như tôm - cua, tôm sinh thái, tôm - rừng tiếp tục được khuyến khích. Việc chuẩn hoá quy trình, xây dựng vùng nuôi đạt các chứng nhận quốc tế và minh bạch dữ liệu truy xuất nguồn gốc sẽ góp phần nâng giá trị sản phẩm, giảm phụ thuộc vào biến động của thị trường nguyên liệu.

Thu hoạch cua sinh thái 2 giai đoạn tại xã Phú Tân.

Khâu thu hoạch, chế biến và đa dạng hoá OCOP được xem là hướng đi quan trọng nhằm tăng tỷ trọng các mặt hàng thuỷ sản có giá trị gia tăng cao. Việc kết nối thuỷ sản với các đặc sản địa phương như nghề muối truyền thống, hải sản khô cũng mở ra hướng xây dựng thương hiệu OCOP gắn với du lịch trải nghiệm.

Tăng trưởng thuỷ sản không thể đứng độc lập mà cần đặt trong mối tương quan với các ngành kinh tế biển khác để tạo nên chuỗi giá trị khép kín: hạ tầng giao thông và logistics, kết nối năng lượng sạch, quản lý tài nguyên và IUU giảm áp lực lên vùng biển ven bờ nhằm bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản bền vững - điều kiện tiên quyết để giữ vững các thị trường xuất khẩu lớn.

Xã Ðông Hải là một trong những địa phương phát huy tốt lợi thế hệ sinh thái biển liên kết. Ðịa phương có hơn 7,8 km bờ biển, không gian nuôi trồng thuỷ sản đạt trên 8.392 ha, sản lượng nuôi trồng và khai thác thuỷ sản năm 2025 đạt 33.098 tấn. Riêng 8 tháng đầu năm, tổng sản lượng khai thác và nuôi thuỷ sản đạt khoảng 20 ngàn tấn/35 ngàn tấn theo chỉ tiêu kế hoạch.

 Cùng với thuỷ sản, Ðông Hải có 8 công trình điện gió - năng lượng sạch đang được đầu tư trên địa bàn, tạo điều kiện để địa phương phát triển kinh tế biển.

Ông Dương Quốc Nhẫn, Bí thư Ðảng uỷ xã Ðông Hải, cho biết: Ðể phát huy tốt tiềm năng thuỷ sản nói riêng, kinh tế biển nói chung, góp phần tăng trưởng hai con số của xã và tỉnh nhà, xã tập trung giải quyết nhiều bài toán: nâng chất lượng giống, kiểm soát dịch bệnh, quản lý môi trường vùng nuôi, ứng dụng công nghệ, tổ chức lại sản xuất theo hướng chuyển đổi xanh, sản xuất xanh, đặc biệt là tăng tỷ trọng chế biến sâu. Phấn đấu đạt các chỉ tiêu kế hoạch đề ra.

Trên địa bàn xã Đông Hải đã và đang được đầu tư 8 công trình điện gió.

Mục tiêu Cà Mau đặt ra cho năm 2026 là GRDP tăng khoảng 10%; các ngành kinh tế biển và thuần biển đóng góp 40-45% tổng thu ngân sách; sản lượng thuỷ sản trên 1,33 triệu tấn và xuất khẩu khoảng 2,8 tỷ USD.

Ðây là những mục tiêu không nhỏ. Tuy nhiên, Cà Mau đang sở hữu nhiều lợi thế có thể bổ trợ cho nhau: vùng biển rộng, diện tích nuôi tôm lớn, nguồn nguyên liệu dồi dào, ngành chế biến đã hình thành, tiềm năng năng lượng tái tạo cao và dư địa phát triển du lịch, logistics còn rộng.

Vấn đề quan trọng là kết nối các lợi thế ấy thành một chuỗi giá trị đồng bộ. Thuỷ sản cần gắn với chế biến sâu; chế biến cần gắn với logistics và thị trường; kinh tế biển gắn với năng lượng sạch; du lịch và bảo vệ nguồn lợi. Nếu được tổ chức đồng bộ theo hướng xanh, hiện đại và bền vững, thuỷ sản không chỉ tiếp tục là ngành kinh tế mũi nhọn mà còn trở thành bệ phóng cho tăng trưởng hai con số, góp phần đưa Cà Mau trở thành cực kinh tế biển của đồng bằng sông Cửu Long.

Loan Phương