Nhân rộng mô hình sản xuất thích ứng hạn, mặn

Những năm qua, trong điều kiện ảnh hưởng biến đổi khí hậu, ngành chức năng tỉnh Cà Mau triển khai, áp dụng và nhân rộng nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp thích ứng với hạn, mặn. Trong đó, tập trung hướng dẫn nông dân lựa chọn cây, con giống phù hợp, đồng thời huy động nhiều nguồn lực hỗ trợ triển khai các giải pháp sản xuất gắn với bảo vệ môi trường, hướng tới sự phát triển bền vững.

• Quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp quy mô lớn
• Xã Trí Phải đổi mới, phát triển sản xuất nông nghiệp
• Ưu tiên hỗ trợ sản phẩm phục vụ sản xuất nông nghiệp

Chọn cây giống chịu mặn, chịu hạn

Nhiều năm qua, tại một số vùng của Xã Hồng Dân và Ninh Thạnh Lợi, tình trạng xâm nhập mặn thường xảy ra khá sớm, gây ảnh hưởng lớn đến diện tích lúa trên đất tôm của nông dân (ảnh hưởng về năng suất, chất lượng lúa thương phẩm). Vì vậy, để chủ động ứng phó, ngay từ đầu vụ, nông dân đã lựa chọn các giống lúa có khả năng chịu mặn tốt để canh tác như giống lúa OM, ST, đặc biệt là giống lúa lai có khả năng chịu mặn cao từ 5-8‰. Với ngưỡng chịu mặn đạt cao của các giống lúa này, nông dân còn có thể thuận lợi phát triển song song 2 đối tượng là cây lúa và con tôm. Bởi ngưỡng mặn 5‰ trở lên, sẽ là điều kiện lý tưởng cho tôm sú, tôm thẻ phát triển nhanh và ít dịch bệnh. Ngoài ra, các giống lúa còn có khả năng đẻ nhánh mạnh, chống chịu sâu bệnh tốt, nhất là bệnh đạo ôn, bệnh khô vằn, bạc lá và rầy nâu, giảm chi phí sản xuất và tăng lợi nhuận cho nông dân. Ông Nguyễn Văn Bạn, Xã Hồng Dân, cho biết: “Từ khi ngành nông nghiệp địa phương đưa các giống lúa chịu mặn tốt về sản xuất, nông dân được lợi rất nhiều. Bởi không chỉ thuận lợi phát triển cây lúa, cải tạo được môi trường nước vuông tôm, mà còn tạo ra 2 sản phẩm nông nghiệp cùng lúc. Các giống lúa chịu mặn còn chống chịu tốt hạn mặn, giúp nông dân yên tâm sản xuất hơn, nhất là trong những đợt hạn mặn gay gắt”.

Mô hình tôm - lúa được xem là giải pháp thích ứng hiệu quả, bền vững với điều kiện hạn hán, xâm nhập mặn ở Cà Mau nói riêng và đồng bằng sông Cửu Long nói chung. Ảnh: Thanh Nhàn

Tương tự, tại vùng sản xuất rau màu của phường Hiệp Thành, vào mùa khô thường xuyên thiếu nước ngọt, do ảnh hưởng của xâm nhập mặn, khiến việc trồng màu gặp nhiều khó khăn. Ðể duy trì sản xuất, dưới sự hướng dẫn của ngành chức năng, nông dân phường Hiệp Thành thay đổi phương thức canh tác, lựa chọn các loại cây lấy hạt như: thì là, xà lách để gieo trồng. Ðây là các giống chịu khô hạn khá tốt, khoảng 2-3 ngày mới tưới nước 1 lần.

“Năm nay tôi trồng khoảng 1.000 m2 thì là. Nếu thời tiết thuận lợi sẽ cho thu hoạch trung bình từ 180-200 kg. Vốn đầu tư trồng loại hoa màu này khá ít, hơn 2 triệu đồng/1.000 m2. Thời gian trồng cây thì là lấy hạt khá dài, khoảng 4 tháng. Trong quá trình canh tác, tôi có thể xen canh thêm ngò, cải xanh, cải ngọt để tăng thu nhập. Với những ưu điểm như: dễ trồng, ít sâu bệnh, ít vốn, trồng thì là và xà lách lấy hạt nhiều năm nay là những mô hình sản xuất hiệu quả trong mùa khô, giúp  người dân có thu nhập ổn định hơn”. Chị Trần Thị Mỹ Nhiên, phường Hiệp Thành, cho biết.

Sản xuất đi đôi với bảo vệ môi trường

Bên cạnh lựa chọn cây, con giống phù hợp, ngành nông nghiệp tỉnh triển khai nhiều giải pháp sản xuất gắn với bảo vệ môi trường. Trong đó, hướng dẫn nông dân canh tác lúa theo hướng kết hợp sử dụng phân hữu cơ và phân hoá học, ưu tiên thuốc sinh học trong phòng trừ sâu bệnh. Giải pháp này không chỉ giúp giảm ô nhiễm môi trường do phân, thuốc hoá học mà còn cải thiện độ phì nhiêu của đất một cách tự nhiên. Trên thực tế, việc xây dựng các đập thuỷ điện trên thượng nguồn sông Mekong đã làm giảm lượng phù sa bồi đắp cho đồng bằng sông Cửu Long. Nếu chỉ sử dụng phân hoá học trong thời gian dài, năng suất cây trồng sẽ bị ảnh hưởng nặng nề.

Nhờ sử dụng các giống lúa có khả năng chịu mặn tốt, mục tiêu phủ xanh vùng đất nhiễm mặn đã từng bước được hiện thực hoá tại những khu vực chịu ảnh hưởng nặng của hạn hán, xâm nhập mặn trong tỉnh. Ảnh: Thanh Nhàn

Ông Trần Văn Vững, xã Phước Long, cho biết: “Sau 2 năm thực hiện phương thức sản xuất mới, tôi rất hài lòng. Vì khi áp dụng, tôi thấy giá thành sản xuất giảm khá nhiều, lại nhẹ công chăm sóc, lượng phân bón, các lần phun thuốc đều giảm đáng kể. Bên cạnh đó, phân bón hữu cơ rẻ hơn so với phân hoá học, lúa cũng ít sâu bệnh hơn. Ðồng thời, không gây ảnh hưởng đến tôm, cua, cá trong vuông”.

Ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: “Thời gian qua, ngành nông nghiệp tỉnh hỗ trợ nông dân tích cực áp dụng các quy trình sản xuất thích ứng BÐKH. Bên cạnh đó là xây dựng mô hình hướng đến sản xuất lúa hữu cơ, nâng cao giá trị lúa gạo cho người dân. Ðồng hành cùng nông dân trong các mô hình này, ngành nông nghiệp tỉnh dành nguồn vốn khá lớn, hỗ trợ 50% chi phí sản xuất cho nông dân nhân rộng mô hình lúa trên đất tôm. Trên cơ sở điều kiện tự nhiên của các địa phương, ngành triển khai phát triển các mô hình trồng màu thích ứng với khí hậu ở quy mô nhỏ, phù hợp với sản xuất của nông dân như: trồng rau màu chịu khô hạn hoặc trồng lấy hạt cho vùng thiếu nước, phát triển mãng cầu xiêm, ổi ở vùng phèn mặn... Nhờ đó, giúp nông dân đạt hiệu quả sản xuất trong điều kiện khí hậu bất ổn, đồng thời, hướng nông dân sản xuất theo quy trình an toàn”.

Việc sản xuất “thuận thiên” đã và đang cho thấy hiệu quả rõ nét trong nông nghiệp hiện nay. Các mô hình ứng phó hạn mặn không chỉ thay đổi phương thức sản xuất và cơ cấu cây, con giống, mà quan trọng là hướng đến các giải pháp sản xuất thân thiện với môi trường, góp phần bảo vệ và duy trì hiệu quả vùng sản xuất lâu dài.

Chúc Chi