Những món thân quen

Ở Cà Mau, cá thòi lòi không chỉ là sản vật của rừng ngập mặn, mà còn là hương vị gắn với ký ức miền quê sông nước. Giữa những bãi bùn sau con nước ròng, loài cá có đôi mắt lồi, vây như chân nhỏ, thoăn thoắt “đi” trên mặt bùn đã trở thành hình ảnh đặc trưng của miền đất mũi.

Có những món ăn chỉ nhắc tên đã đủ khơi gợi nét đặc trưng của một vùng đất, một thời tuổi thơ và cả tính cách gan góc của con người nơi ấy - cháo ong vò vẽ là một trong những món như thế.

Có những món ăn cách chế biến đơn giản, nguyên liệu, gia vị cũng không cần nhiều nhưng khi nhắc đến lại mang theo cả miền ký ức thôn quê. Cá chạch kho nghệ là một trong những món ăn như thế.

Mỗi độ tháng 5 âm lịch, không khí tết Ðoan ngọ lại hiện diện trong nhiều gia đình với những phong tục truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Nếu người Việt quen thuộc với cơm rượu, bánh ú nước tro và trái cây trong ngày "diệt sâu bọ", thì cộng đồng người Hoa tại Cà Mau lại có món ăn mang đậm dấu ấn văn hoá riêng: bánh ú bá trạng.

Trong tục cúng dịp Tết Đoan ngọ (mùng 5 tháng 5 âm lịch) của người dân Nam Bộ, ngoài món bánh ú truyền thống còn có món bánh xèo và bánh bông lúa. Nét đẹp văn hoá dân gian này phản ánh sinh động sự giao thoa, đoàn kết của các dân tộc anh em.

Mỗi khi mùa mưa về, trong tiết trời se lạnh, những món ăn nóng hổi như bún nước luôn mang lại cảm giác ấm áp, gợi nhớ. Ở Cà Mau, bún suông là một trong những món ăn như thế, vừa dân dã, vừa mang dấu ấn sáng tạo trong ẩm thực vùng đất phương Nam.

Bánh củ cải là một trong những món bánh dân gian ngon và đậm tính truyền thống của cộng đồng người Hoa. Theo phát âm của tiếng Triều Châu (tiếng Tiều), bánh củ cải được gọi là “xái thào cúi”, trong đó, “xái thào” nghĩa là “củ cải” đồng âm và mang ý nghĩa “tài lớn” trong văn hoá cát tường của người Trung Hoa. Chính lý do này, cộng đồng người Hoa thích ăn bánh củ cải và thường làm cúng tổ tiên, chư thần trong các dịp lễ hội truyền thống.

Với hệ sinh thái đặc thù, Cà Mau có phong phú sản vật, đây là nguyên liệu tạo nên nhiều món ăn ngon, đặc trưng, trong đó có các món được chế biến từ con lươn.

Rau đắng đất không phải mùa nào cũng có, khi đa phần những loài hoa, cỏ chọn mùa mưa thì rau đắng đất lại chọn mùa nắng, khi nước rút, ruộng đồng khô lại, gió chướng bắt đầu dịu đi để sinh sôi, phát triển. Sau thời gian “ngủ vùi” dưới lớp đất, loài rau dại ấy mới âm thầm nhú lên, bò sát mặt đất, lá xanh non, trở thành món ăn ngon cho những bữa cơm quê.

Ngày hội Bánh dân gian Nam Bộ (diễn ra từ ngày 24-30/4 tại phường Bạc Liêu) khép lại với nhiều ấn tượng đẹp về ẩm thực và sự giao thoa văn hoá của vùng đất phương Nam, bởi phía sau mỗi món bánh dân gian là câu chuyện về phong tục, đời sống và bản sắc cộng đồng.