Phát triển mô hình tôm sạch, lúa an toàn

Mô hình tôm - lúa được các ngành chức năng đánh giá đạt hiệu quả cao về kinh tế, là mô hình sản xuất bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn. Vì vậy, tỉnh đang hướng đến xây dựng và nhân rộng mô hình này nhằm tạo ra sản phẩm nông nghiệp sạch, đáp ứng nhu cầu xuất khẩu.

 Mô hình ruộng lúa, bờ hoa của nông dân xã Vĩnh Hưng (huyện Vĩnh Lợi).

 Mô hình tôm - rừng (huyện Hòa Bình) với sản phẩm tôm sạch, đáp ứng nhu cầu chế biến xuất khẩu. Ảnh: M.Đ

Bạc Liêu bắt đầu chuyển dịch tái cơ cấu sản xuất trên diện rộng theo hướng phát triển các mô hình nuôi thủy sản. Ngoài mô hình nuôi tôm siêu thâm canh ứng dụng công nghệ cao, tỉnh còn có các mô hình tôm - lúa (tôm càng xanh xen lúa và luân canh tôm sú - lúa), tôm - rừng, nuôi tôm quảng canh, quảng canh cải tiến…

Toàn tỉnh hiện có hơn 10.000ha áp dụng mô hình nuôi tôm càng xanh - lúa, tập trung chủ yếu ở vùng Bắc Quốc lộ 1A. Mô hình tôm sú - lúa có diện tích 31.328ha, năng suất tôm trung bình đạt 260kg/ha lúa từ 4 - 4,5 tấn/ha. Các loại giống lúa sử dụng chủ yếu là OM 2517, OM 6677, OM 4900, AS 996, Một bụi đỏ... Lợi nhuận của mô hình khoảng 30 - 45 triệu đồng/ha/vụ.

Nhiều năm qua, ông Nguyễn Văn Đông (thị trấn Phước Long, huyện Phước Long) áp dụng mô hình tôm - lúa trên 1ha đất, cho thu nhập khoảng 300 triệu đồng/năm. Vụ tôm sú ông Đông không cấy lúa, còn vụ lúa ông kết hợp thả tôm càng xanh.

Có thể nói, tôm - lúa là mô hình sản xuất ít tác động tiêu cực tới môi trường. Vụ lúa đã cải tạo đất, tạo môi trường, điều kiện thuận lợi cho vụ tôm. Do vậy, tôm nuôi mau lớn, ít gặp rủi ro về dịch bệnh. Nhờ tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên nên người nuôi tôm tiết kiệm được chi phí, lợi nhuận hơn 65 triệu đồng/ha. Bên cạnh đó, với hình thức thu tỉa thả bù nên nông dân hạn chế được rủi ro so với độc canh con tôm.

Theo Sở NN&PTNT, Bạc Liêu là một trong những vùng  trọng điểm của ĐBSCL với các hình thức nuôi tôm siêu thâm canh, thâm canh, bán thâm canh, quảng canh cải tiến, luân canh, nuôi kết hợp tôm - cua - cá, tôm - lúa. Trong đó, vùng Bắc Quốc lộ 1A có diện tích tự nhiên 157.180ha (bao gồm huyện Hồng Dân, huyện Phước Long, TX. Giá Rai, một phần huyện Vĩnh Lợi và huyện Hòa Bình) với quỹ đất sản xuất nông nghiệp hơn 143.000ha.

Mô hình tôm - lúa đã góp phần cải tạo đất, trừ sâu hại và cắt đứt vòng đời dịch bệnh, hạn chế lượng phân bón, thuốc trừ sâu trong giai đoạn đầu, nhờ vậy làm giảm chi phí sản xuất, tăng năng suất, lợi nhuận trung bình tăng khoảng 15 - 30% so với độc canh cây lúa hoặc độc canh con tôm. Những năm gần đây, mô hình tôm - lúa được nông dân áp dụng đồng bộ các giải pháp khoa học - kỹ thuật, sản xuất từ 1 - 2 loại giống lúa chất lượng cao. Nông dân được đầu tư đầu vào, được bao tiêu sản phẩm đầu ra, do đó giá thành sản xuất giảm và giá lúa bao tiêu cao hơn thị trường. Qua đó lợi nhuận bình quân mô hình trồng lúa kết hợp nuôi tôm khoảng 50 triệu đồng/ha/năm. Bên cạnh đó, các mô hình ruộng lúa bờ hoa, cánh đồng sinh thái kết hợp với mô hình tôm - lúa cũng đạt hiệu quả cao; góp phần nâng cao chất lượng lúa, đạt tiêu chuẩn xuất khẩu.

MINH ĐẠT

---------------------------------------------

Kế hoạch xây dựng các vùng sản xuất tôm - lúa

Mô hình sản xuất lúa - tôm ở vùng phía Bắc Quốc lộ 1A trong những năm gần đây được nhiều nhà khoa học đánh giá hiệu quả và bền vững. Vì vậy, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch phát triển mô hình tôm sạch, lúa an toàn theo quy trình hữu cơ áp dụng hệ thống canh tác tôm - lúa phía Bắc Quốc lộ 1A đến năm 2020, định hướng đến năm 2025.

Theo đó, các vùng quy hoạch sẽ thực hiện theo quy trình kỹ thuật từ áp dụng lịch thời vụ, cơ cấu giống lúa, chăm sóc, quản lý dịch hại tổng hợp thông qua việc hỗ trợ giống, vật tư và tập huấn kỹ thuật cho nông dân. Chuyển dần từ quy trình sản xuất vô cơ sang sản xuất an toàn, tạo ra sản phẩm tôm sạch, lúa an toàn theo quy trình hữu cơ trên vùng tôm - lúa. Thay đổi tập quán canh tác của nông dân, hướng đến canh tác bền vững, tiến tới đạt các chứng nhận như VietGAP, ASC, Organic… Các diện tích thực hiện mô hình tôm sạch, lúa an toàn sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tham gia liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm.

Mục tiêu đặt ra cho giai đoạn 2019 - 2020 là xây dựng 3 vùng sản xuất tôm sạch, lúa an toàn với diện tích khoảng 150ha, và tiến tới sẽ nhân rộng cho những năm tiếp theo khoảng 1.200ha sau năm 2020. Toàn bộ diện tích sản xuất tôm sạch, lúa an toàn theo quy trình canh tác hữu cơ tại 3 vùng (thuộc huyện Hồng Dân, huyện Phước Long và TX. Giá Rai) đạt các tiêu chuẩn quốc tế để xuất khẩu sang châu Âu, châu Mỹ, Nhật Bản hoặc các thị trường tiềm năng khác. Đến năm 2025 đưa diện tích tôm sạch, lúa an toàn đạt 41.000ha; góp phần đưa kim ngạch xuất khẩu trên địa bàn vùng Bắc Quốc lộ 1A đạt 400 triệu USD vào năm 2020 và đạt 500 triệu USD vào năm 2025…

M.C (lược trích)