Quản lý trật tự xây dựng đô thị: Cần thực thi đầy đủ vai trò, trách nhiệm của chính quyền địa phương

Có thể khẳng định, chưa lúc nào vấn đề trật tự xây dựng (TTXD) lại được lãnh đạo tỉnh quan tâm nhiều như hiện nay. Mọi vi phạm về TTXD đô thị đều xuất phát từ cơ sở nhưng điều đáng nói ở đây, vai trò của chính quyền địa phương (xã, phường, thị trấn) còn quá mờ nhạt, chưa thực thi đầy đủ thẩm quyền theo luật định.

Đoàn kiểm tra Sở Xây dựng triển khai kế hoạch kiểm tra công tác thực hiện quy hoạch ở dự án do Công ty cổ phần Xây dựng phát triển nhà Bạc Liêu làm chủ đầu tư. Ảnh: M.N

ĐỦ KIỂU VI PHẠM

Thống kê của Sở Xây dựng, chỉ trong 5 năm trở lại đã có hàng chục quyết định, công văn được UBND tỉnh ban hành chỉ đạo, chấn chỉnh lĩnh vực TTXD, sử dụng đất sai mục đích. Riêng địa bàn TP. Bạc Liêu, bình quân mỗi năm có gần 10 vụ vi phạm TTXD có sự vào cuộc của Sở Xây dựng, UBND thành phố và một số sở, ngành liên quan.

Năm 2016 có 113 trường hợp xây dựng không phép và 11 trường hợp xây dựng sai quy hoạch. Riêng 6 tháng đầu năm 2017, có 1 trường hợp xây dựng sai phép và 7 trường hợp xây dựng không phép. Lỗi vi phạm phổ biến là xây dựng không phép, sai phép, sai quy hoạch mà vi phạm nhiều nhất là xây dựng không đúng mục đích sử dụng đất. Ngoài ra, nổi lên trên địa bàn TP. Bạc Liêu hiện nay là tình trạng tái chiếm đất trong các dự án, đất công, đất đã thu hồi.

Các trường hợp vi phạm ở các huyện, thị xã trong tỉnh chủ yếu vẫn là xây cất công trình sai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; xây dựng công trình mà không chuyển mục đích sử dụng đất. Cách đây chưa đầy 2 tháng, tình hình nóng bỏng đến mức UBND tỉnh phải ban hành công văn gửi các sở, ngành liên quan, UBND các huyện, thị xã, thành phố chỉ đạo xử lý tình trạng khai thác để san lấp mặt bằng và phân lô bán nền trên địa bàn tỉnh. UBND tỉnh yêu cầu phải tiến hành kiểm tra ngay việc khai thác đất trồng lúa nhằm mục đích kinh doanh và tổ chức san lấp mặt bằng, phân lô bán nền trái phép. Đồng thời phải có biện pháp ngăn chặn kịp thời, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo đúng quy định pháp luật.

Sở Xây dựng cho biết, các hành vi vi phạm nêu trên đều không được chính quyền địa phương ngăn chặn, xử lý kịp thời, gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước đối với TTXD, đất đai và công tác bảo vệ môi trường. Theo Sở Xây dựng, đất chật trong khi dân cư ngày càng đông, do đó, công tác quản lý chặt chẽ đất đai, TTXD đô thị đang trở thành yêu cầu cấp bách.     

Kiểm tra trật tự xây dựng tại khu dân cư phường 5 (TP. Bạc Liêu). Ảnh: M.N

PHÓ THÁC CHO CƠ QUAN QUẢN LÝ XÂY DỰNG

Điều 10, Nghị định 180 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Xây dựng về xử lý vi phạm TTXD đô thị ghi rõ: “Trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền quản lý TTXD đô thị là chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn. Chủ tịch chịu trách nhiệm đôn đốc, kiểm tra tình hình TTXD đô thị trên địa bàn, ban hành kịp thời quyết định đình chỉ thi công xây dựng, quyết định cưỡng chế phá dỡ công trình vi phạm TTXD đô thị theo thẩm quyền. Xử lý những cán bộ dưới quyền được giao nhiệm vụ quản lý TTXD đô thị để xảy ra sai phạm. Chịu trách nhiệm về tình hình vi phạm TTXD đô thị trên địa bàn”.

Chủ tịch UBND cấp xã đã có đầy đủ hành lang pháp lý, nhưng theo ông Nguyễn Tấn Thức - Chánh Thanh tra Sở Xây dựng, lãnh đạo một số địa phương chưa thực thi đầy đủ chức năng, quyền hạn của mình. Vi phạm nhiều nhất diễn ra trên địa bàn TP. Bạc Liêu. Bởi trong quá trình đô thị hóa quá nhanh, nhu cầu cải tạo, xây dựng mới nhà ở của người dân quá lớn, thì việc lơ là trong quản lý, giám sát đã khiến tình trạng vi phạm TTXD diễn ra phổ biến.

Mặt khác, nguyên nhân của tình trạng vi phạm TTXD kéo dài, chậm được xử lý là do lực lượng Thanh tra xây dựng quá mỏng, trong khi đó, chính quyền một số địa phương chưa làm hết trách nhiệm trong việc theo dõi, xử lý, đôn đốc việc thực hiện TTXD. Bên cạnh đó, lực lượng quản lý và xử lý vi phạm TTXD còn thiếu về số lượng và yếu về trình độ chuyên môn (đặc biệt là cấp xã); phần lớn công tác kiêm nhiệm thay vì chuyên trách nên không phát hiện kịp thời và giải quyết triệt để vi phạm ngay từ đầu; có lúc còn né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, thiếu kiểm tra, đôn đốc thực hiện, xử lý vi phạm chưa thỏa đáng và chưa dứt điểm.

Thanh tra Sở Xây dựng cũng cho rằng, để ngăn chặn tình trạng vi phạm TTXD, ngăn chặn việc chủ đầu tư thích xây gì thì xây, rất cần có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, nhất là các cấp chính quyền cơ sở. Thực hiện nghiêm minh quy định của pháp luật bằng cách kiên quyết cưỡng chế phá dỡ công trình vi phạm TTXD đô thị theo thẩm quyền. Kiên quyết xử lý trách nhiệm của cán bộ vi phạm công vụ, thiếu tinh thần trách nhiệm, buông lỏng quản lý để xảy ra vi phạm TTXD tại địa bàn.

Từ thực tế đó, rất cần có sự vào cuộc quyết liệt, mạnh mẽ hơn từ phía lãnh đạo UBND các xã, phường, thị trấn trong toàn tỉnh. Với TP. Bạc Liêu, để khắc phục những tồn tại trên, UBND thành phố cần giao cho người đứng đầu chính quyền địa phương chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND thành phố về những hạn chế, yếu kém hoặc phát sinh trường hợp vi phạm về TTXD trên địa bàn mình. Ðịnh kỳ hàng tháng có báo cáo kết quả thực hiện việc kiểm tra, xử lý vi phạm TTXD để xử lý kịp thời.

Giải pháp được Thanh tra Sở Xây dựng đưa ra, trước hết cần đẩy mạnh quán triệt văn bản pháp luật trong lĩnh vực xây dựng đến các ngành, các cấp. Đồng thời, thường xuyên tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân về các quy định quản lý TTXD thông qua các Hội, đoàn thể, báo, đài và lực lượng công chức làm công tác quản lý TTXD; tạo điều kiện để mỗi người dân cùng tham gia quản lý xây dựng…

Tấn Đạt