Hướng đến phát triển nông nghiệp theo chuỗi giá trị

Thời tiết diễn biến phức tạp, tài nguyên dần suy thoái và môi trường ngày càng ô nhiễm, trong khi nhu cầu tiêu dùng dần định hình theo tiêu chuẩn “sạch, an toàn, chất lượng”, thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với ngành nông nghiệp: phải đổi mới toàn diện theo hướng bền vững, sinh thái và thích ứng linh hoạt.

• Nông nghiệp Cà Mau tăng trưởng 5,2% trong 6 tháng đầu năm
• Ngành Nông nghiệp và Môi trường tăng tốc, hướng đến tăng trưởng bền vững
• Vĩnh Thanh: Tạo đột phá từ nông nghiệp

Chuyển đổi tư duy sản xuất

Trong sản xuất nông nghiệp, trước đây, nông dân thường chạy theo sản lượng, xem đó là “cuộc đua doanh số” mà chưa quan tâm đúng mức đến chất lượng, khiến chi phí đầu vào trong chuỗi sản xuất ngày càng tăng, bào mòn lợi nhuận. Bên cạnh đó, mô hình sản xuất truyền thống phụ thuộc nhiều vào tài nguyên thiên nhiên đang bộc lộ không ít hạn chế, nhất là trong tình hình biến đổi khí hậu, thiên tai diễn biến bất thường và môi trường ngày càng suy thoái. Nay trước yêu cầu mới, việc chuyển đổi từ tư duy số lượng sang chất lượng, từ khai thác tài nguyên sang tiếp cận nông nghiệp sinh thái - coi nông nghiệp là một phần của hệ sinh thái, có khả năng tái tạo, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu, là xu hướng tất yếu, phù hợp với xu thế phát triển toàn cầu.

Ông Nguyễn Văn Hoà, ấp Nhà Lầu 1 (xã Ninh Thạnh Lợi), chia sẻ: “Kinh nghiệm sản xuất thì những nông dân như tôi ai cũng có. Tuy nhiên, trước những biến đổi của thời tiết và nhu cầu ngày càng cao của thị trường, chỉ có kinh nghiệm hay sản xuất với số lượng lớn chưa chắc thành công. Bởi nếu được mùa mà mất giá, hoặc thu hoạch đúng lúc thị trường dư nguồn cung, vẫn có thể thua lỗ. Vì vậy, bây giờ sản xuất phải làm sao để chi phí thấp nhất, giảm những khoản đầu tư không cần thiết và biết canh đúng thời điểm thị trường cần thì mới có vụ mùa thành công”.

Từ yêu cầu của thực tiễn, những năm qua, Cà Mau không ngừng nghiên cứu, học hỏi các mô hình kinh tế phù hợp, lựa chọn những giống cây trồng, vật nuôi thích ứng với điều kiện thổ nhưỡng để xây dựng các mô hình sản xuất hiệu quả. Ðặc biệt, muốn có nền nông nghiệp hiện đại thì phải có những nông dân hiện đại, vì vậy, tỉnh xác định nâng chất nguồn nhân lực là một trong những giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá hiện đại.

Nông dân xã Phước Long sử dụng máy bay điều khiển từ xa chăm sóc lúa.

Theo đó, công tác đào tạo nghề được chú trọng triển khai; đồng thời, các ngành chuyên môn của tỉnh tích cực tổ chức nhiều lớp tập huấn, chuyển giao kỹ thuật và tạo điều kiện để nông dân từng bước làm quen và làm chủ các thiết bị, máy móc nông nghiệp hiện đại. Qua đó, giảm sức lao động, nâng cao năng suất và từng bước xây dựng các vùng trồng, vùng sản xuất đạt chứng nhận theo các tiêu chuẩn trong nước và quốc tế.

Ông Trần Văn Ngỗ, Chủ tịch Hội đồng Quản trị, kiêm Giám đốc Hợp tác xã Thanh Sơn (xã Vĩnh Mỹ), cho biết: “Trước đây, đến vụ sạ lúa phải chạy tìm 3-4 nhân công, rồi đến khâu bón phân, phun thuốc cũng phải thuê người làm. Giờ thì chỉ cần chiếc máy bay điều khiển từ xa, cùng với 2-3 người là có thể đảm nhận toàn bộ diện tích mấy chục héc-ta của hợp tác xã. Không chỉ giảm nhân công mà chi phí cũng thấp hơn, công việc hoàn thành nhanh hơn. Rõ ràng, sự tiến bộ của khoa học - kỹ thuật cùng với sự hỗ trợ của các cấp chính quyền giúp nghề nông ngày càng nhẹ nhàng và hiệu quả hơn”.

Ông Trần Văn Ngỗ kiểm tra máy bắt côn trùng tự động trên ruộng lúa.

Phát triển nông nghiệp hàng hoá

Là tỉnh thuần nông với quỹ đất sản xuất lớn, cùng lực lượng nông dân có khả năng thích ứng và chủ động tiếp cận công nghệ hiện đại trong sản xuất, Cà Mau sở hữu nhiều lợi thế để phát triển nền nông nghiệp hàng hoá, với các ngành hàng chủ lực như: lúa gạo, tôm, cua, muối... Tuy nhiên, để nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản địa phương, tỉnh cần khai thác hiệu quả lợi thế vốn có, đồng thời tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị.

Hiện thực hoá mục tiêu đó, Cà Mau ban hành nhiều quyết sách về cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá tập trung, xanh, thông minh và bền vững giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035. Trên tinh thần này, tỉnh từng bước chuyển mạnh từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp; phát huy lợi thế của từng vùng sinh thái, từng ngành hàng và sản phẩm chủ lực; hình thành các vùng sản xuất tập trung gắn với chế biến, tiêu thụ và thị trường. Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị trong tuyên truyền, vận động người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng; chủ động triển khai các mô hình kinh tế mới; phối hợp với doanh nghiệp cung ứng vật tư, hỗ trợ kỹ thuật và liên kết sản xuất... đến nay, nhiều địa phương trong tỉnh dần hình thành các vùng sản xuất khép kín, tối ưu hoá lợi nhuận cho người dân.

Sản xuất hàng hoá tập trung giúp nông dân tối ưu lợi nhuận, mang lại những vụ mùa vui.

Ông Nguyễn Thanh Hoàng, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Phước, khẳng định: “Việc sản xuất theo địa chỉ tiêu thụ cụ thể không chỉ giúp nông dân chủ động trong khâu tiêu thụ mà còn giúp địa phương hình thành vùng sản xuất tập trung, khép kín theo tiêu chuẩn chung. Qua đó, mở ra cơ hội chủ động tìm kiếm đối tác, nhà đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, giúp nâng cao chất lượng sản phẩm nông nghiệp của địa phương cũng như hướng đến xây dựng thương hiệu cho xã nhà”.

Trong tiến trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp, kinh tế tập thể và Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang trở thành 2 trụ cột quan trọng thúc đẩy phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại và bền vững. Toàn tỉnh hiện có 330 sản phẩm OCOP của 150 chủ thể. Cùng với đó, hoạt động kết nối thị trường tiếp tục mở rộng, với 101 sản phẩm được phân phối tại hệ thống siêu thị, cửa hàng; 129 sản phẩm tham gia các sàn thương mại điện tử lớn như: Lazada, Shopee, TikTok Shop...

Bà Lâm Hằng Ni, Chủ tịch Hội đồng Quản trị, kiêm Giám đốc Hợp tác xã Nhật Huy (xã Khánh Bình), bày tỏ: “Việc xây dựng sản phẩm OCOP không chỉ nâng tầm sản phẩm địa phương mà còn là “giấy thông hành” để hợp tác xã mở rộng thị trường. Từ đó, tạo ra giá trị ngày càng cao, tạo việc làm cho nhiều lao động nông thôn, hơn hết là khẳng định thương hiệu sản phẩm OCOP của Cà Mau”.

Ðây là minh chứng cho bước chuyển của nông nghiệp Cà Mau từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu, lấy chất lượng, giá trị gia tăng, liên kết chuỗi làm động lực tăng trưởng lâu dài. Sự chuyển đổi này không chỉ giúp nông nghiệp tỉnh nhà phát triển xanh, bền vững, thích ứng với những thách thức mới mà còn mang lại cuộc sống ổn định cho người dân nông thôn.

Nguyễn Linh