Gen Z kiến tạo trường học hạnh phúc

Xu hướng giáo dục hiện nay không còn là quá trình truyền đạt kiến thức một chiều. Thế hệ Gen Z - nhóm người sinh từ khoảng năm 1997-2012, lớn lên cùng Internet và công nghệ số, đang đặt ra yêu cầu mới cho nhà trường: được trải nghiệm, được lắng nghe và được tham gia vào việc kiến tạo môi trường học tập của chính mình.

• “Tập trung phát triển toàn diện các lĩnh vực văn hoá - xã hội, xây dựng phường Bạc Liêu thành trung tâm văn hoá - nghệ thuật, giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học của tỉnh Cà Mau”
• Gắn kết các thế hệ lãnh đạo, chung sức phát triển Giáo dục Cà Mau
• Từ Nghị quyết đến hành động: Giáo dục Việt Nam và hành trình tiến ra biển lớn

Học theo hình thức câu lạc bộ

Khác với mô hình lớp học truyền thống, học theo hình thức câu lạc bộ (CLB) đặt trọng tâm vào sở thích, năng lực cá nhân và sự chủ động của học sinh. Tại nhiều quốc gia, phương pháp này đã được triển khai linh hoạt dưới dạng học tập theo dự án (project-based learning).

Trong mô hình này, giáo viên không còn đơn thuần là người truyền đạt kiến thức mà đóng vai trò cố vấn (mentor), hướng dẫn và tạo điều kiện để học sinh phát triển. CLB không chỉ giúp rèn luyện kỹ năng chuyên môn mà còn nuôi dưỡng kỹ năng mềm như làm việc nhóm, lãnh đạo, tư duy phản biện và giải quyết vấn đề.

Trường THPT Ðầm Dơi, xã Ðầm Dơi là một trong những trường học tiên phong áp dụng mô hình giáo dục mới. Bên cạnh những môn học chính khoá, đến nay, nhà trường đã thành lập 28 CLB như: văn hoá nghệ thuật, truyền thông, khoa học, thể thao..., tổ chức thành buổi học thứ hai đầy hứng khởi và đầy ắp niềm vui.

Học sinh Trường THPT Ðầm Dơi mạnh dạn hơn trong các buổi sinh hoạt ngoại khoá cùng các CLB.

CLB hoạt động có giáo viên chủ nhiệm quản lý, định hướng nội dung và đảm bảo các nguyên tắc sư phạm. Các CLB xây dựng kế hoạch cụ thể theo tháng, học kỳ và có mục tiêu rõ ràng, đi vào thực chất.

Hoạt động không thu phí, các CLB còn được sự hỗ trợ từ nhiều giáo viên và cựu học sinh có chuyên môn. Thầy Lâm Trung Hậu, giáo viên, kiêm chủ nhiệm CLB thể thao nghệ thuật Trường THPT Ðầm Dơi, cho biết: “Tôi có đam mê với hiphop và tự luyện tập nhiều năm. Khi nhà trường mở các CLB, tôi muốn truyền ngọn lửa đam mê bộ môn này cho các em có cùng sở thích với mình. Hiện đã có 25 bạn tham gia CLB này, theo định kỳ luyện tập vào chiều thứ Sáu mỗi tuần. Sắp tới chúng tôi còn định mở thêm lớp patin”.

Ban giám hiệu luôn tạo môi trường để đội ngũ giáo viên phát huy sở trường và năng lực trong quản lý, vận hành hoạt động các CLB cùng học sinh. Với những lĩnh vực như võ thuật, âm nhạc..., nhà trường sẽ mời người có chuyên môn trong lĩnh vực đó đến giảng dạy. Ðây cũng là môi trường lành mạnh để kéo các em xích lại gần nhau, hiểu nhau hơn, giảm tình trạng bạo lực học đường

Thầy Phạm Việt Hưng, Hiệu trưởng Trường THPT Ðầm Dơi,

Em Hồ Thanh Chánh, Lớp 11A3, hồ hởi: “Các CLB hoạt động khoa học và có kế hoạch cụ thể sát sao. Chúng em nâng trình độ, được rèn luyện ở bộ môn, lĩnh vực mà mình yêu thích và giải toả căng thẳng sau thời gian học kiến thức trong sách vở”.

Mô hình "Trường học không phán xét" 

Trường THPT Giá Rai xác định: Giáo dục thực chất là chạm đến trái tim và khi thầy cô hạnh phúc, học sinh hạnh phúc, mới có một nền giáo dục thành công. Chính vì thế, từ năm học 2024-2025, nhà trường đã xây dựng thành công mô hình "Trường học, lớp học không phán xét” để làm nền tảng vững chắc cho một trường học hạnh phúc.

Nhà trường đã ban hành Bộ Quy tắc ứng xử "Trường học, lớp học không phán xét" với những quy định rất cụ thể và thiết thực. Ðối với học sinh, không sử dụng biệt hiệu xúc phạm, tránh lời lẽ châm chọc về ngoại hình, giới tính hay học lực. Trên mạng, học sinh cam kết không bình luận ác ý, không lan truyền thông tin sai lệch và luôn xin phép trước khi đăng ảnh người khác. Trong học tập, các em cần tôn trọng bạn học, không phân biệt hay cô lập ai.

Ðối với giáo viên, cam kết không xúc phạm hay mỉa mai học sinh, đặc biệt là trước đám đông, không áp dụng hình phạt làm nhục. Giáo viên lắng nghe ý kiến phản hồi của học sinh một cách xây dựng. Học sinh cần góp ý thầy cô văn minh, tránh chia sẻ thông tin sai lệch trên mạng xã hội.

Câu lạc bộ nghệ thuật biểu diễn chuyên nghiệp và đầy tự tin trong các ngày lễ lớn.

Em Trương Minh Phúc, Lớp 11C6, Trường THPT Giá Rai, chia sẻ: "Em nghĩ rằng phán xét là bản năng của con người, vì chúng ta thường đánh giá những gì không vừa mắt. Tuy nhiên, không phán xét là bản lĩnh và khi phát triển được điều này sẽ giúp ích rất nhiều trong cuộc sống. Ðặc biệt, trong môi trường trường học, việc không phán xét sẽ tạo ra tình bạn trong sáng và tình cảm thuần khiết trong lớp học".

Ðể mô hình này không chỉ là lý thuyết, Trường THPT Giá Rai đã xây dựng lộ trình thực hiện cụ thể, bao gồm: tổ chức lễ phát động và treo băng rôn "Trường học không phán xét"; tập huấn cho giáo viên chủ nhiệm và cán bộ quản lý với sự tham gia của chuyên gia tâm lý; triển khai tiết sinh hoạt lớp hằng tháng với chủ đề "Hiểu và cảm thông - Không phán xét bạn bè". Ðồng thời, nhà trường còn thành lập các câu lạc bộ thể thao, văn nghệ, khoa học - kỹ thuật và trí tuệ nhân tạo (AI) để rèn luyện sức khoẻ, phát huy năng lực học sinh và giáo viên, từ đó tạo sự gắn kết, sẻ chia trong cộng đồng.

Thầy Võ Nhật Minh Tâm, Hiệu trưởng Trường THPT Giá Rai, cho biết: " Ðầu tiên, nhà trường tổ chức hội thảo để xây dựng nội dung mô hình "Trường học không phán xét". Sau đó, tất cả 34 lớp trong trường đều tổ chức hội thảo dưới sự hướng dẫn của giáo viên chủ nhiệm theo mô hình chung. Sau khi các lớp hoàn thành hội thảo, nhà trường sẽ chọn những lớp tiêu biểu để xây dựng và tổ chức hoạt cảnh sân khấu hoá mô hình này".

Từ khi triển khai mô hình "Trường học không phán xét" nói riêng và "Trường học hạnh phúc" nói chung, ở Trường THPT Giá Rai không còn xảy ra tình trạng bạo lực học đường hay các hành vi vi phạm đạo đức, xúc phạm nhân phẩm, danh dự và thân thể giáo viên lẫn học sinh. Ngôi trường đã trở thành mái nhà thứ hai của thầy cô và học sinh, nơi chỉ có tri thức, tình yêu thương và hạnh phúc.

Lam Khánh