Tạo chuỗi liên kết để nâng cao giá trị lúa, gạo

Xây dựng mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ lúa, gạo theo chuỗi nâng cao giá trị, không chỉ là nhiệm vụ quan trọng của ngành nông nghiệp mà còn là mong muốn của nhiều nông dân trong tỉnh. Bởi chẳng ai muốn sản phẩm sản xuất ra lại bị ép giá, thua thiệt ngay trên sân nhà.

Nhằm khắc phục những điểm yếu của nền nông nghiệp sản xuất nhỏ lẻ và thiếu gắn kết trong chuỗi sản xuất, hướng tới một nền nông nghiệp có khả năng cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập, ngày 30/12/2016, Sở NN&PTNT tổ chức hội thảo xây dựng mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ ngành hàng lúa theo chuỗi giá trị với sự tham gia của nhiều nhà khoa học, nhà quản lý, kỹ sư, doanh nghiệp và nông dân.

Xúc tiến xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm lúa, gạo Cà Mau để nâng cao chuỗi giá trị sản xuất.

Kỹ sư Nguyễn Văn Tranh, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT, cho biết, với diện tích canh tác lúa trên 90.000 ha, diện tích gieo trồng 120.000 ha, sản lượng lúa đạt trên 550.000 tấn/năm, ngoài sản xuất lúa cao sản, tỉnh còn có tiềm năng, lợi thế về sản xuất lúa, gạo hữu cơ. Nông trại Viễn Phú, xã Khánh An, huyện U Minh với quy mô 317 ha được tổ chức Control Union (Hà Lan) chứng nhận gạo hữu cơ theo tiêu chuẩn Mỹ và châu Âu. Hằng năm, nông trại đã tạo ra một lượng sản phẩm gạo hữu cơ mang lại giá trị cao phục vụ xuất khẩu.

Những năm qua, tình hình sản xuất lúa, gạo có bước phát triển mạnh, tỷ lệ sử dụng giống xác nhận trên 80%; kỹ thuật sản xuất 3 giảm, 3 tăng, 1 phải, 5 giảm, được áp dụng rộng rãi; các mô hình liên kết cánh đồng lớn được triển khai, năng suất, chất lượng và hiệu quả, sản lượng lúa không ngừng tăng.

Tuy nhiên, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT chỉ ra, hiệu quả kinh tế mang lại từ cây lúa chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của tỉnh. Sản xuất luôn gặp nhiều rủi ro, nông dân lợi nhuận ít là do chúng ta chưa xây dựng mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ theo chuỗi giá trị.

Phó Giáo sư - Tiến sĩ Lê Văn Bé, Khoa Nông nghiệp và Sinh học ứng dụng, Trường Ðại học Cần Thơ, cho biết: "Thời gian qua, ngành nông nghiệp đã đưa ra nhiều giải pháp để nâng cao giá trị lúa, gạo, nhưng lại thiếu sự liên kết giữa 4 nhà. Nói gì chăng nữa thì lúa, gạo được làm ra bởi bàn tay nông dân, do đó việc lấy nông dân làm gốc là hết sức quan trọng. Năng suất, chất lượng như thế nào phụ thuộc nhiều vào những người trực tiếp sản xuất loại nông sản xuất khẩu chủ lực này".

Thực tế hiện nay, nông dân chính là người vất vả, chịu nhiều rủi ro, song hưởng lợi lại ít nhất, lợi nhuận chủ yếu rơi vào các khâu trung gian. Do đó, việc xây dựng mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ lúa, gạo theo chuỗi giá trị của ngành hàng lúa, gạo để đảm bảo lợi nhuận công bằng cho cả nông dân và thương lái tiêu thụ là điều cần được giải quyết sớm.

Theo ông Phạm Quang Khải, Giám đốc Công ty TNHH MTV Minh Khánh, chuyên thu mua chế biến lúa, gạo xuất khẩu, cho biết: "Chuỗi giá trị ngành hàng lúa gạo cần được thống nhất từ đầu vào đến đầu ra. Trong sản xuất phải liên kết được 4 nhà, bắt nguồn từ khâu sản xuất, cung ứng giống, vật tư nông nghiệp đến khâu trồng, chăm sóc, thu hoạch, chế biến, bảo quản, đóng bao bì, vận chuyển và tiêu thụ. Từ đó, nâng cao hiệu quả kinh tế, nâng cao thu nhập cho nông dân".

Với việc thực hiện đồng bộ các giải pháp vĩ mô, tỉnh cần xây dựng thương hiệu lúa gạo, xúc tiến thương mại quảng bá, giới thiệu sản phẩm rộng rãi trong và ngoài nước. Ðặc biệt, không thể để nông dân tự "bơi" mà Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ, định hướng nông dân vào quy trình sản xuất theo chuỗi giá trị; khuyến khích nông dân liên kết thành vùng lớn để cùng sản xuất bằng giống lúa có chất lượng, áp dụng phương pháp gieo trồng, chăm sóc tiêu chuẩn VietGAP. Khi đã tập hợp được nông dân tham gia vào các mô hình như vậy, chắc chắn chất lượng nông sản sẽ đồng đều, doanh nghiệp dễ dàng liên kết thu mua được những sản phẩm đạt tiêu chuẩn, bảo đảm các yếu tố xuất khẩu.

Nói cách khác là, muốn nâng giá trị của lúa, gạo thì trước tiên phải nâng cao vai trò của nông dân trong chính chuỗi giá trị của nông sản này. Khi đã xác định rõ những lợi ích thiết thực cho người nông dân sẽ tạo điều kiện để nông dân quyết định tham gia vào chuỗi phát triển lúa gạo, chủ động lựa chọn sản xuất như thế nào cho phù hợp, hiệu quả nhất./.

Bài và ảnh: Trung Ðỉnh