Tháo gỡ vướng mắc trong xử lý đất bùn vùng nuôi tôm ven biển

Xã Năm Căn có thế mạnh truyền thống là nghề nuôi tôm. Toàn xã hiện có khoảng 405 ha nuôi tôm siêu thâm canh với 173 hộ tham gia; trong đó diện tích đang thả nuôi khoảng 71 ha của 124 hộ, chủ yếu là tôm thẻ chân trắng. Mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến vẫn chiếm diện tích lớn với hơn 5.211 ha của gần 1.900 hộ.

• Đất bùn vương vãi trên Tỉnh lộ 978
• Cử tri kiến nghị nạo vét đất bùn và xử lý rác trên kênh xáng Bạc Liêu - Cà Mau

Cùng với sự phát triển của nghề nuôi tôm, đã có những khó khăn phát sinh trong quá trình cải tạo vuông nuôi, đặc biệt là việc xử lý lượng đất bùn nạo vét sau nhiều năm sản xuất. Đây cũng là vấn đề được người dân và chính quyền địa phương nhiều lần kiến nghị tại các buổi tiếp xúc cử tri liên quan đến phát triển kinh tế thuỷ sản vùng ven biển.

Áp lực từ thực tế sản xuất

Xã Năm Căn là khu vực đất thấp ven biển, chịu ảnh hưởng trực tiếp của thuỷ triều nên lượng phù sa bồi lắng hàng năm rất lớn. Sau thời gian nuôi, lớp bùn tích tụ dày dưới các tuyến kênh dẫn nước làm giảm khả năng lưu thông, ảnh hưởng đến môi trường ao nuôi và hiệu quả sản xuất. Vì vậy, người dân buộc phải nạo vét định kỳ để cải tạo vuông tôm.

Theo nhiều hộ dân, khoảng 2-3 năm phải nạo vét một lần. Một số hộ áp dụng hình thức xoay vòng, mỗi năm chỉ cải tạo 1-2 tuyến kênh để giảm áp lực chi phí và diện tích chứa bùn đất.

Thực tế đã qua cho thấy không phải hộ dân nào cũng đảm bảo việc bao ví bùn đất.

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay là lượng đất bùn phát sinh ngày càng nhiều trong khi diện tích chứa trong vuông nuôi không còn đáp ứng được. Theo quy định, đất bùn sau nạo vét phải được tập kết trong khu vực bao ví, không để tràn ra môi trường nhằm tránh ảnh hưởng hệ sinh thái và nguồn nước. Thực tế, vẫn còn xảy ra tình trạng một số hộ xả bùn trực tiếp ra môi trường do không đảm bảo diện tích chứa.

Ông Trần Thanh Toàn, ấp Chống Mỹ, xã Năm Căn cho biết: “Qua nhiều năm cải tạo vuông tôm, lượng đất bùn tích tụ ngày càng lớn, trong khi diện tích chứa không còn nhiều. Người dân mong muốn được tận dụng hoặc sang bán phần đất bùn này để giảm chi phí cải tạo nhưng hiện nay quy định vẫn chưa cho phép”.

Không chỉ người dân, chính quyền địa phương cũng nhiều lần kiến nghị các ngành chức năng xem xét tháo gỡ khó khăn. Tại buổi tiếp xúc cử tri của Đoàn đại biểu Quốc hội vừa qua, Chủ tịch UBND xã Năm Căn Võ Văn Hành đề xuất cần có cơ chế phù hợp hơn đối với lượng đất bùn nạo vét từ vuông nuôi thuỷ sản ven biển. Theo ông, đây chủ yếu là lớp phù sa tự nhiên được bồi lắng hàng năm, có tính chất đặc thù khác với hoạt động khai thác khoáng sản thông thường.

Cần cơ chế quản lý phù hợp

Thực tế cho thấy đất bùn tại các vùng nuôi tôm ven biển chủ yếu là phù sa mặn do thuỷ triều và dòng chảy bồi lắng tự nhiên qua nhiều năm sản xuất. Việc nạo vét nhằm cải tạo vuông nuôi, khơi thông dòng chảy và tạo môi trường thuận lợi cho thuỷ sản phát triển, không phải hoạt động khai thác đất mang tính thương mại.

Nhiều ý kiến cho rằng cần xây dựng cơ chế riêng đối với lượng đất bùn phát sinh trong quá trình cải tạo vuông nuôi thuỷ sản vùng ven biển. Trong đó, cần phân định rõ giữa hoạt động nạo vét phục vụ sản xuất với hành vi khai thác đất trái phép để có hướng quản lý phù hợp với thực tế địa phương.

Người dân chủ động bao ví bùn đất khi vào mùa cải tạo.

Bên cạnh đó, nhiều người dân cũng đề xuất xem xét cho phép tận dụng hoặc sang bán lượng đất bùn nạo vét trong phạm vi nhất định, dưới sự giám sát chặt chẽ của chính quyền nhằm hạn chế phát sinh tiêu cực, đồng thời giúp giảm chi phí cải tạo vuông nuôi.

Việc xây dựng cơ chế đặc thù đối với đất bùn nạo vét vùng nuôi thuỷ sản ven biển không chỉ góp phần tháo gỡ khó khăn cho người dân mà còn tạo điều kiện ổn định sản xuất, bảo vệ môi trường sinh thái và hướng đến phát triển bền vững ngành thuỷ sản - lĩnh vực kinh tế chủ lực của vùng ven biển Cà Mau trong thời gian tới./.

Thanh Vũ