Cung trầm của Đất - Khát vọng của người

Nhắc đến Cà Mau, người ta thường nghĩ ngay đến rừng đước, rừng tràm hay những sản vật mặn mòi từ biển khơi. Ít ai để ý rằng, nơi những vùng nội đồng lặng lẽ, cây lúa vẫn ngày ngày bền bỉ kể câu chuyện về sự sinh tồn kiêu hãnh của người nông dân. Và giữa những cánh đồng ấy, có một người đàn ông đã dành trọn tâm huyết để đánh thức tiềm năng của hạt gạo, đưa người nông dân thoát khỏi cái bóng của sản xuất manh mún, tự tin bước ra thị trường lớn.

• Gỡ khó cho HTX, thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp
• Nỗ lực để kinh tế HTX không ngừng phát triển
• Hỗ trợ HTX Cà Mau tăng khả năng thích ứng biến đổi khí hậu

Đó là ông Trịnh Văn Cường, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Vĩnh Cường - người thắp lên khát vọng làm giàu chính đáng cho hàng ngàn nông hộ nơi địa đầu cực Nam Tổ quốc.

Ông Trịnh Văn Cường (thứ 8 từ trái sang) là đại biểu tỉnh Cà Mau dự Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI.

Từ trăn trở... tới chuỗi giá trị khép kín

Tôi gặp ông Trịnh Văn Cường vào một ngày nắng rát trên cánh đồng xã Vĩnh Mỹ, khi ông đang hòa mình vào câu chuyện vụ mùa rôm rả cùng bà con nông dân. Khác với hình dung về một vị Chủ tịch Hội đồng quản trị điều hành một đơn vị có doanh số hàng trăm tỷ đồng, ông Cường với vẻ ngoài chân chất, trang phục bình dân, nước da sạm nắng và nụ cười hiền đậm chất nông dân Nam Bộ. Nhưng khi bắt đầu câu chuyện về cây lúa, đôi mắt ấy bỗng rực sáng và quyết đoán lạ thường.

Mỗi năm HTX cung ứng hơn 2.000 tấn lúa giống "thượng hạng" như Nàng Hoa 9, Đài Thơm 8 hay OM18... 

Trở lại năm 2016, khi mô hình HTX kiểu mới vẫn còn xa lạ với nhiều nông dân, kinh tế tập thể ở địa phương phủ gam màu trầm lắng. Không ít HTX hoạt động cầm chừng, mắc kẹt trong “ba thiếu”: thiếu vốn, thiếu công nghệ và thiếu chiến lược dài hạn. Nhưng trên hết, điều còn thiếu khi ấy là những “thuyền trưởng” đủ tâm và tầm để đưa con tàu nông nghiệp vượt khỏi lối mòn, vươn ra biển lớn.

Sinh ra từ ruộng đồng, ông Trịnh Văn Cường thấu hiểu cảnh bà con quanh năm bán mặt cho đất, bán lưng cho trời mà cái nghèo vẫn đeo bám. Từ thực tế ấy, ông nhận ra nghịch lý: nông dân giỏi làm ra sản phẩm nhưng thua ngay trên sân nhà vì thiếu thông tin thị trường. “Chỉ khi nắm chặt tay nhau, kết thành sức mạnh tập thể, người nông dân mới có thể xoay chuyển tình thế và đổi đời trên chính thửa ruộng của mình”, ông Cường chia sẻ.

Với tư duy quản trị hiện đại, ông Cường trực tiếp chỉ đạo việc số hoá toàn diện từ quản lý hợp đồng điện tử, số hóa bản đồ vùng trồng đến hệ thống kế toán thông minh.

HTX Nông nghiệp Vĩnh Cường ra đời với 30 thành viên, vốn điều lệ 1 tỷ đồng. Dưới sự điều hành của ông Trịnh Văn Cường, HTX xây dựng chuỗi sản xuất - tiêu thụ khép kín, từ cung ứng vật tư, hướng dẫn kỹ thuật đến bao tiêu 100% sản phẩm. Mỗi năm, HTX cung ứng hơn 2.000 tấn giống lúa chất lượng cao, bảo đảm kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Ông Trịnh Văn Cường (thứ 4 từ trái sang) cùng cộng sự kiểm tra nhà xưởng, đảm bảo quy trình sản xuất lúa giống được kiểm soát chặt chẽ, chất lượng.

Nhưng với ông Cường, giống tốt thôi là chưa đủ. Muốn phát triển xa hơn phải đưa tri thức và công nghệ về quê hương. Trên những cánh đồng xã Vĩnh Mỹ hôm nay không còn hình ảnh người nông dân còng lưng lội bùn, vai quằn nặng bình thuốc bảo vệ thực vật hay gặt lúa dưới cái nắng cháy da. Thay vào đó là nhịp điệu hối hả của máy móc hiện đại, là tiếng máy gặt đập liên hợp rộn ràng ngày mùa và những chiếc máy bay không người lái (drone) sải cánh trên không trung.

Ông Hà Quang Thắng, một thành viên gắn bó lâu năm với HTX, không giấu được niềm phấn khởi khi nói về sự thay đổi kỳ diệu trên mảnh ruộng quê hương: “Giờ làm lúa khỏe hơn xưa nhiều. Mọi thứ từ đầu vào đến đầu ra đều có HTX lo. Thu nhập mỗi công đất tăng gấp đôi, gấp ba, vụ trúng có thể đạt 4-5 triệu đồng”.

Khát vọng nông nghiệp xanh, vươn tầm quốc tế

Từ 30 con người tiên phong ngày ấy, đến nay HTX đã quy tụ được 485 thành viên chính thức và xây dựng mạng lưới liên kết "khổng lồ" với hơn 10.000 hộ nông dân. Vốn hoạt động cũng theo đó mà tăng vọt lên trên 17,3 tỷ đồng và giải quyết việc làm thường xuyên cho hơn 550 lao động tại các tỉnh miền Tây. Bằng sự khéo léo và uy tín, ông Cường đã kết nối thành công với 3 tập đoàn lớn và 11 doanh nghiệp đầu ngành, để giải bài toán đầu ra.

Với tư duy quản trị hiện đại, ông Trịnh Văn Cường lấy lợi ích xã viên làm trung tâm, trực tiếp chỉ đạo số hóa toàn diện từ hợp đồng điện tử, bản đồ vùng trồng đến kế toán, thay thế lối làm ăn cũ bằng sự minh bạch, tiết giảm chi phí và nâng cao hiệu quả kinh tế. Nhờ quản trị chặt chẽ, HTX Vĩnh Cường đủ điều kiện bước vào thị trường xuất khẩu với hơn 2.700 ha đạt chuẩn SRP, trên 7.000 ha có mã vùng trồng, truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Khi nỗi lo cơm áo gạo tiền dần lùi lại phía sau mỗi mùa vụ, ông Trịnh Văn Cường bắt đầu nghĩ đến những mục tiêu lớn hơn, bền vững hơn. Đó là khát vọng về một nền nông nghiệp xanh, nơi con người làm giàu nhưng không đánh đổi môi trường, nơi đất đai được đối xử bằng sự tử tế và trách nhiệm lâu dài. Dưới sự dẫn dắt của ông, Hợp tác xã Vĩnh Cường đã trở thành đơn vị tiên phong của tỉnh Cà Mau tham gia Đề án “Phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp”, với vùng sản xuất lên đến 16.000 ha trải dài tại Cà Mau và An Giang.

HTX Vĩnh Cường là đơn vị tiên phong tại Cà Mau tham gia Đề án “Phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp”.

Để hiện thực hoá mục tiêu “gạo sạch, đất lành”, ông Trịnh Văn Cường cùng nông dân triển khai quy trình canh tác bền vững. Bằng cách áp dụng kỹ thuật gieo sạ thưa và tưới ngập - khô xen kẽ, HTX đã giảm được 20-40% lượng phát thải khí nhà kính so với phương thức truyền thống. Bên cạnh việc ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ và chế phẩm sinh học để bảo vệ nguồn đất, đơn vị này còn kiên quyết nói không với việc đốt rơm rạ. Toàn bộ phụ phẩm sau thu hoạch đều được thu gom hoặc cày vùi để tái tạo độ phì cho đất, góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao giá trị hạt gạo.

“Tôi nhận ra tâm thế đổi mới đang từng ngày diễn ra ở quê lúa này. Với hơn 10.000ha đất nông nghiệp chuyên canh lúa hai vụ của địa phương, 18 HTX đang hoạt động và quyết tâm thực hiện chủ trương liên kết các HTX, phá vỡ thế độc canh, nhỏ lẻ để tiến tới sản xuất theo chuỗi giá trị. Tầm nhìn của địa phương được đặt trọn vào cột mốc năm 2030 với mục tiêu 4.000 ha tham gia vào Đề án “Phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp”. Trong dòng chảy đó, HTX Vĩnh Cường là đơn vị tiên phong, là mô hình mẫu để bà con học hỏi, cùng nhau thay da đổi thịt cho đồng đất quê hương", ông Phạm Chí Nguyện, Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Mỹ.

Với quyết tâm bền bỉ, ông Trịnh Văn Cường đang cùng HTX Vĩnh Cường phác thảo “bản thiết kế” cho cánh đồng của tương lai - một nền nông nghiệp phát triển hài hòa giữa kinh tế và môi trường. Từ tư duy làm nông mới “HTX xanh - nông nghiệp tuần hoàn - lúa phát thải thấp”, từng dấu chân carbon được giảm thiểu để đổi lấy những chứng chỉ “xanh”, mở cánh cửa cho hạt gạo tự tin bước vào thị trường thế giới. Quan trọng hơn, hạt gạo được đưa lên không gian số, nơi nông dân có công nghệ làm điểm tựa, có tầm nhìn xanh làm kim chỉ nam để cùng nhau viết tiếp câu chuyện làm giàu. Đó cũng chính là cách ông Cường chọn để trả ơn đất và đưa hạt gạo Việt Nam vươn xa bằng con đường bền vững.

Trái tim ấm vì cộng đồng

Nếu những thành tích kinh tế rực rỡ khắc họa một Trịnh Văn Cường sắc sảo và quyết liệt trên thương trường, thì những việc ông làm cho cộng đồng lại vẽ nên chân dung một con người đầy lòng trắc ẩn. Với ông, sự lớn mạnh của HTX Vĩnh Cường không hề có sự tách biệt mà là động lực kéo theo sự đi lên của cả vùng quê.

Từng trải qua những mùa giáp hạt thiếu ăn, khi có điều kiện, ông Trịnh Văn Cường luôn tâm niệm: “HTX phát triển thì cộng đồng phải được nhờ”. Ông làm thiện nguyện không để phô trương, mà bằng sự thấu cảm của người đã đi lên từ gian khó. Mỗi năm, ông trực tiếp chỉ đạo trích hơn 500 triệu đồng cho các hoạt động an sinh xã hội. Suốt 5 năm qua, dấu chân nghĩa tình của ông đã in đậm khắp các xóm làng: 12 căn nhà tình thương thay thế những mái lá xiêu vẹo, 10 tấn gạo đến với các gia đình khó khăn, cùng hàng ngàn quyển tập tiếp sức ước mơ đến trường cho học sinh nghèo vùng sâu.

Ông Trịnh Văn Cường tâm niệm, góp sức cho công tác an sinh xã hội không để đánh bóng tên tuổi, mà bằng sự thấu cảm và sẻ chia.

Với người con đi lên từ nghèo khó ấy, ông Trịnh Văn Cường đong đếm thành công không chỉ bằng những con số tăng trưởng mà bằng những nhịp cầu nối liền đôi bờ vui, những mái ấm không còn dột nát mỗi mùa mưa về và cả nụ cười rạng rỡ của những đứa trẻ được vững bước đến trường. Không dừng lại ở hỗ trợ an sinh, ông còn tiên phong mang hơi thở của thời đại số về với từng xóm ấp. Những bộ máy vi tính được trao tặng cho nhà văn hóa, cùng sự tận tình hỗ trợ các HTX bạn ứng dụng công nghệ số, đã thổi luồng sinh khí mới, lan toả tinh thần đổi mới sáng tạo khắp vùng nông thôn Cà Mau.

Chia tay ông Cường khi ánh hoàng hôn buông dài trên cánh đồng đạt chuẩn quốc tế, tôi hiểu rằng: Hợp tác xã Vĩnh Cường không chỉ góp phần hiện thực hoá Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao của Chính phủ, mà còn đang lặng lẽ kiến tạo những miền quê đáng sống - nơi con người và đất đai cùng phát triển hài hòa trong thời đại số.

Mộng Thường