Tìm hướng phát triển từ tiềm năng khác biệt - Bài cuối: Vì mục tiêu hiện đại, bền vững

Theo Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Cà Mau xác định phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, lấy kinh tế biển làm trụ cột xuyên suốt; năng lượng sạch và logistics là khâu đột phá; công nghiệp chế biến thuỷ sản là nền tảng, gắn với vai trò cửa ngõ kinh tế biển của vùng đồng bằng sông Cửu Long (ÐBSCL).

Trục không gian động lực phát triển

Ðể thúc đẩy kinh tế - xã hội vừa phát triển nhanh, vừa bảo đảm cân bằng sinh thái và thích ứng với biến đổi khí hậu, nhiều giải pháp, chương trình, kế hoạch đã và đang được tỉnh xây dựng, triển khai vào thực tế, đặc biệt là quy hoạch không gian phát triển theo các trục động lực.

Không gian phát triển của Cà Mau được xác định theo hướng mở ra biển. Ðịnh hướng này cho phép hình thành các khu chức năng quy mô lớn gắn với kinh tế biển, năng lượng, dịch vụ hậu cần và du lịch... bởi không gian ven biển và không gian biển của tỉnh rất lớn.

Định hướng phát triển không gian theo hướng mở ra biển của Cà Mau phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế biển và định hướng phát triển vùng của quốc gia. Ðồng thời, việc xác định các lĩnh vực chủ lực như: kinh tế biển, năng lượng tái tạo, logistics, cảng biển, thuỷ sản công nghệ cao, du lịch sinh thái và chuyển đổi xanh là phù hợp với xu thế chung cũng như lợi thế của tỉnh.

---

PGS-TS Nguyễn Văn Sách, giảng viên cao cấp Trường Ðại học Nam Cần Thơ, nhận định.

Theo đó, không gian công nghiệp và đô thị được tổ chức theo hướng gắn với kinh tế biển và năng lượng. Các khu công nghiệp của Cà Mau được định hướng thu hút các ngành chế biến thuỷ sản, công nghiệp phục vụ chuỗi giá trị tôm, công nghiệp năng lượng, công nghiệp phụ trợ, logistics và dịch vụ kỹ thuật nhằm hỗ trợ trực tiếp cho phát triển kinh tế biển.

Trọng tâm là phát triển Khu Kinh tế Năm Căn, với diện tích hơn 10.800 ha; các khu công nghiệp Hoà Trung (326 ha), Khánh An mở rộng - Tắc Thủ (345 ha), Láng Trâm (94 ha) và hệ thống cụm công nghiệp phân bố tại các địa phương. Trong đó, Khu Kinh tế Năm Căn là không gian phát triển chiến lược, đóng vai trò hạt nhân thu hút công nghiệp, logistics, đô thị và dịch vụ gắn với kinh tế biển cùng chuỗi giá trị thuỷ sản - năng lượng của tỉnh.

Mục tiêu Cà Mau đặt ra là đến năm 2030 có khoảng 70% sản lượng tôm tham gia chuỗi liên kết giá trị.

Trên cơ sở hạ tầng giao thông, công nghiệp, đô thị và hạ tầng số, không gian phát triển chiến lược của Cà Mau được xác định với các trục động lực chủ yếu gồm: xây dựng các phường An Xuyên, Lý Văn Lâm, Tân Thành và Hoà Thành thành đô thị hiện đại, văn minh, xứng tầm trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế, thương mại - dịch vụ, y tế của tỉnh. Trung tâm văn hoá - nghệ thuật, giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và dịch vụ - du lịch thuộc các phường: Bạc Liêu, Vĩnh Trạch, Hiệp Thành, Giá Rai và Láng Tròn. Xây dựng các xã: Sông Ðốc, Gành Hào, Tân Thuận thành đô thị biển, phát triển mạnh dịch vụ hậu cần nghề cá, công nghiệp chế biến thuỷ sản và thương mại - du lịch. Ðầu tư xây dựng xã Năm Căn, Ðất Mũi thành đô thị hiện đại, sinh thái.

Các xã: Sông Đốc, Gành Hào, Tân Thuận được quy hoạch xây dựng thành đô thị biển, phát triển mạnh dịch vụ hậu cần nghề cá, công nghiệp chế biến thuỷ sản và thương mại - du lịch.

Các trục không gian này hình thành cấu trúc phát triển động lực cho Cà Mau vừa có thể phát triển nhanh, vừa bảo đảm cân bằng sinh thái và thích ứng với biến đổi khí hậu, tạo nền tảng hạ tầng, không gian vững chắc để tăng trưởng kinh tế - xã hội giai đoạn mới. Việc tổ chức không gian theo các trục động lực này còn cho phép khai thác hiệu quả quỹ đất, tài nguyên biển và sinh thái, đồng thời mở rộng dư địa tăng trưởng trong dài hạn.

Liên kết đa tầng

Ðối với Cà Mau, liên kết vùng được xác định là điều kiện then chốt để mở rộng không gian phát triển và nâng cao hiệu quả tăng trưởng. Theo đó, hoạt động liên kết với các địa phương ở ÐBSCL trong phát triển chuỗi giá trị thuỷ sản, năng lượng, logistics và du lịch cần được tăng cường một cách toàn diện, đa tầng.

Theo ông Võ Tân Thành, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), để Cà Mau trở thành cực tăng trưởng mới, cần có tư duy phát triển mang tính vùng và chiến lược liên kết chặt chẽ với các địa phương lân cận, cùng cơ chế đặc thù nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng biển, năng lượng, vị trí địa lý chiến lược. VCCI và cộng đồng doanh nghiệp luôn sẵn sàng đồng hành cùng Cà Mau không chỉ trong xúc tiến đầu tư mà còn trong nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển nguồn nhân lực và hội nhập quốc tế.

“Chúng tôi tin rằng Cà Mau sẽ không còn là “tận cùng của Tổ quốc”, mà sẽ là “đầu tàu phát triển mới” của ÐBSCL, cực tăng trưởng xanh, thông minh và bền vững”, ông Võ Tân Thành chia sẻ.

Tuyến cao tốc Cần Thơ - Cà Mau góp phần tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng giao thông, giúp tỉnh kết nối thuận tiện với các địa phương trong vùng ĐBSCL.

Lợi thế vị trí địa lý cho phép Cà Mau vừa đóng vai trò kết nối vùng ÐBSCL ra biển, vừa phát triển kinh tế biển tổng hợp. “Việc xác định cụm đảo Hòn Khoai là cực tăng trưởng mới gắn với kinh tế biển, quốc phòng - an ninh là yếu tố mang tính đột phá. Ðây là điểm có khả năng kết nối đa chiều với đất liền, chuỗi đảo của tỉnh, vùng ÐBSCL, không gian biển Việt Nam và các tuyến hàng hải quốc tế”, PGS-TS Nguyễn Văn Sách nhận định.

Theo định hướng liên kết thời gian tới, Cà Mau sẽ đẩy mạnh liên kết giữa đảo với đất liền. Theo đó, hướng chính là trục Ðất Mũi - Khai Long - Hòn Khoai, hình thành tuyến kết nối hỗn hợp để vận chuyển hàng hoá, vật tư, thiết bị, lực lượng quốc phòng và du khách. Khai Long được xác định là vệ tinh du lịch - dịch vụ hậu cần. Năm Căn là hậu cứ công nghiệp - dịch vụ - logistics, kết nối trực tiếp với Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai để hình thành hành lang vận tải biển - dịch vụ cảng - công nghiệp hỗ trợ.

Ðặc biệt, tỉnh định hướng liên kết nội tỉnh theo “chuỗi đảo Cà Mau”, hình thành “tam giác kinh tế - quốc phòng” gồm Hòn Khoai - Hòn Chuối - hòn Ðá Bạc. Trong đó, Hòn Khoai là trung tâm cảng nước sâu, logistics, năng lượng tái tạo và quốc phòng - an ninh; Hòn Chuối là trạm trung chuyển hậu cần nghề cá, cứu hộ - cứu nạn, điểm giám sát biển phía Tây Nam; hòn Ðá Bạc là điểm du lịch - văn hoá - dịch vụ cộng đồng, kết nối nghề cá - du lịch biển đảo. Liên kết tam giác đảo tạo “mạng đệm” kiểm soát, hỗ trợ nghề cá, du lịch và an ninh biển, đồng thời góp phần hình thành chuỗi giá trị kinh tế biển bền vững của tỉnh.

Với điều kiện thực tế, Cà Mau còn có thể tổ chức chuỗi liên kết theo mô hình “hậu cứ bờ mạnh - cảng đảo giá trị cao”. Trong đó, Khu Kinh tế Năm Căn đóng vai trò trung tâm tiếp nhận - chế biến - logistics, gắn với cảng Năm Căn và luồng hàng hải Bồ Ðề - Năm Căn để kết nối ra Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai. Khu logistics 1.000 ha tại Ðất Mũi là “hậu cứ logistics trên bờ” cho cảng Hòn Khoai.

Có thể thấy, việc tổ chức liên kết không gian nêu trên bảo đảm tính mở, thích ứng và tích hợp, phục vụ đồng thời phát triển kinh tế - xã hội và nhiệm vụ quốc phòng - an ninh. Ðây được xem là hướng đi nhằm khai thác hiệu quả hơn các tiềm năng, lợi thế nổi trội của tỉnh, qua đó, tạo dư địa phát triển mới cho tỉnh Cà Mau trong giai đoạn 2026-2030 và tầm nhìn đến năm 2050.

Nguyễn Phú