Vốn đầu tư xây dựng cơ bản giải ngân ì ạch

Các dự án xây dựng trường học là một trong những dự án có tiến độ giải ngân còn khá chậm hiện nay. (Trong ảnh: Trường THPT Tân Bằng đang được nhà thầu đẩy nhanh tiến độ để kịp khai giảng năm học mới 2016-2017, dự kiến hoàn thành vào 15/8 tới).

Ðược phân bổ ngay từ đầu năm nhưng 2.380 tỷ đồng vốn đầu tư xây dựng cơ bản giải ngân rất chậm, thậm chí có nhiều nguồn đứng trước nguy cơ phải huỷ dự toán, chuyển vào nguồn ngân sách dự phòng.

Ông Mai Hữu Chinh, Giám đốc Sở Kế hoạch và Ðầu tư, cho biết, tổng giá trị giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản đến ngày 31/5/2016 chỉ đạt 820 tỷ đồng, bằng 34% kế hoạch vốn, đó là chưa bao gồm 300 tỷ đồng vốn ngân sách huy động. Số lượng giải ngân này so với năm 2015 thì tương đương về tỷ lệ nhưng số tiền giải ngân thấp hơn gần 200 tỷ đồng.

Nhiều nguồn tiến độ giải ngân đạt thấp

Trong tất cả các nguồn vốn phân bổ cho đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn hiện nay chỉ có 2 nguồn có tiến độ giải ngân khá là vốn ngân sách tập trung do tỉnh quản lý đạt 68,3% và vốn ngân sách tỉnh hỗ trợ huyện, thành phố bằng 54,8%. Tuy nhiên, đây là nguồn được bố trí cho các công trình có khối lượng hay chuyển tiếp. Ông Chinh đánh giá, tuy đạt trên 54,8%, xếp vào hàng có tiến độ giải ngân khá, song so với cùng kỳ năm 2015 thì nguồn vốn ngân sách tỉnh hỗ trợ huyện, thành phố vẫn là chậm.

Các dự án xây dựng trường học là một trong những dự án có tiến độ giải ngân còn khá chậm hiện nay. (Trong ảnh: Trường THPT Tân Bằng đang được nhà thầu đẩy nhanh tiến độ để kịp khai giảng năm học mới 2016-2017 dự kiến hoàn thành vào 15/8 tới).

Một trong những nguồn vốn có tiến độ giải ngân khá chậm hiện nay là nguồn xổ số kiến thiết. Mặc dù đây là một trong những nguồn được chủ động và có sự phân khai khá rõ ràng ngay từ đầu năm, thế nhưng, đến nay tỷ lệ giải ngân chỉ đạt khoảng 23,1%.

"Một trong những nguyên nhân dẫn đến sự chậm trễ trong nguồn vốn này được xác định là do chủ đầu tư triển khai thực hiện công trình khá chậm. Ðơn cử như công trình Khu Kỹ thuật nghiệp vụ của Bệnh viện Ða khoa tỉnh, mặc dù được phân khai ngay từ đầu năm nhưng đến nay hồ sơ thiết kế và các thủ tục khác đang trong giai đoạn hoàn thiện chưa thể khởi công chứ nói gì đến có khối lượng để giải ngân. Hay như tiến độ xây dựng một số trường học quy mô nhỏ ở một số huyện thực hiện tiến độ khá chậm. Phần vốn xổ số kiến thiết giải ngân chậm do vướng giải phóng mặt bằng là không lớn, chủ yếu do sự chủ quan của chủ đầu tư”, ông Mai Hữu Chinh nhận xét.

Bên cạnh vốn từ nguồn xổ số kiến thiết, 75 tỷ đồng vốn vay tín dụng ưu đãi chủ yếu phục vụ cho các công trình kiên cố hoá kinh mương, giao thông nông thôn phần lớn do các huyện làm chủ đầu tư cũng chỉ giải ngân được 17,8%. Ðặc biệt, nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia năm 2016 chỉ khoảng 38 tỷ đồng, nhưng đến nay chỉ giải ngân 6,8%. Ðây là nguồn vốn được phân bổ cho các sở làm chủ đầu tư và có phân khai về các huyện. Ông Mai Hữu Chinh cho biết thêm, đây là nguồn vốn được tập trung nhắc nhở liên tục về tiến độ giải ngân nhưng hầu như năm nào cũng chậm. Hình như sự phối hợp triển khai nguồn vốn này không được chủ đầu tư chú ý.

Bên cạnh đó, nguồn vốn Trung ương hỗ trợ các chương trình mục tiêu, tiến độ giải ngân cũng chỉ được 26%. Trong kế hoạch vốn năm 2016, tổng vốn 504 tỷ đồng từ nguồn này phần lớn được bố trí cho công tác giải phóng mặt bằng đường bờ Nam sông Ðốc và đường về Ðá Bạc. Do đó, để giải ngân đòi hỏi các công trình này phải hoàn thành giai đoạn 1, tức nghiệm thu đưa vào sử dụng mới có thể giải ngân. Ðặc biệt, nhiều hạng mục công trình sử dụng vốn trái phiếu Chính phủ cũng có tiến độ giải ngân khá thấp, như hạng mục công trình thuỷ lợi chỉ đạt 19,2%.

Rườm rà thủ tục hồ sơ thanh, quyết toán

Sự thiếu quyết liệt của chủ đầu tư trong triển khai thực hiện công trình cũng như tiến hành hồ sơ thủ tục thanh toán, quyết toán khiến nhiều nguồn chi thường xuyên trên địa bàn tỉnh hiện nay đạt thấp và có khả năng không thực hiện được. Tính đến hết ngày 31/5, hoạt động chi thường xuyên đạt 44,56% so với dự toán chi cả năm. Tuy nhiên, trong đó, có những nguồn chi thường xuyên cho sự nghiệp kinh tế (đạt 32%), môi trường (đạt 28%), khoa học công nghệ (đạt 25%) và thuỷ lợi phí đạt thấp.

Ông Ðoàn Quốc Khởi, Giám đốc Sở Tài chính, cho biết, trong số các nguồn chi có 68 tỷ đồng của nguồn thuỷ lợi phí đến nay Sở NN&PTNT chưa tiến hành phân khai. Nếu tình trạng này kéo dài đến hết tháng 6 thì có khả năng sẽ huỷ dự toán đầu năm để bổ sung vào nguồn kinh phí dự phòng. Ngoài ra, nguồn chi cho hoạt động quy hoạch của Sở Xây dựng và vốn chi cho sự nghiệp môi trường cũng có khả năng không thực hiện hết, phải huỷ dự toán đầu năm nếu chủ đầu tư không có giải pháp quyết liệt hơn.

Trở lại nguồn vốn trái phiếu Chính phủ năm 2016 trên địa bàn tỉnh, mặc dù tỉnh có quyết định phân khai vào ngày 11/1/2016 và chủ yếu tập trung cho công trình chuyển tiếp. Thế nhưng, tiến độ giải ngân vẫn khá chậm, nhất là hạng mục công trình thuỷ lợi chỉ khoảng 19,2%. Nguồn vốn này giải ngân chậm một phần do nhà thầu yếu, có những công trình phải cắt hợp đồng khi đang thi công và vướng giải phóng mặt bằng. Ngoài ra, có một nguyên nhân mới phát sinh là công trình có khối lượng nhưng công tác nghiệp vụ, làm thủ tục hồ sơ quyết toán còn chậm.

Một trong những ngành nắm nguồn kinh phí khá lớn trong xây dựng cơ bản, cũng như có tiến độ giải ngân chậm nhất hiện nay là Sở NN&PTNT. Sự chậm trễ trong tiến độ giải ngân này được ông Nguyễn Văn Tranh, Phó Giám đốc Sở, lý giải, do công tác giải phóng mặt bằng chậm, nhà thầu chây ì chưa đẩy nhanh tiến độ thi công và do ảnh hưởng nắng hạn, việc di chuyển, vận tải vật tư gặp khó khăn. Ông Tranh điển hình dự án Khép kín thuỷ lợi Tiểu vùng 10 Nam Cà Mau hiện còn vướng mặt bằng 18 hộ, ban quản lý dự án cùng địa phương đã họp rất nhiều lần nhưng vẫn còn một số hộ đòi mức hỗ trợ rất cao...

Tuy chưa có kết quả kiểm tra chính thức, song thủ tục hồ sơ thanh toán, quyết toán hiện nay của chủ đầu tư còn rườm rà, mất nhiều thời gian, có thể chính là điểm nghẽn trong tiến độ giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản hiện nay. Bởi có những nguồn vốn như: vốn tập trung từ ngân sách tỉnh được phân khai cho các công trình hoàn thành và chuyển tiếp chiếm đến 95,08%, công trình mới chưa đến 5%, nhưng đến hết ngày 31/5 tiến độ giải ngân vẫn đạt thấp. Nguồn xổ số kiến thiết cũng tương tự, chủ yếu nguồn này được bố trí cho công trình chuyển tiếp đến 43% và được chủ động phân khai rõ ràng ngay từ đầu năm nhưng đến nay chỉ có thể giải ngân được 23,1%.

Phát biểu tại hội nghị đánh giá tình hình kinh tế - xã hội tháng 5, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lâm Văn Bi nhận định, tiến độ giải ngân chậm như hiện nay không phải toàn bộ xuất phát từ nguyên nhân do các công trình không có khối lượng mà có sự ách tắc trong xử lý thủ tục giải ngân từ chủ đầu tư đến các bộ phận nghiệp vụ có liên quan. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lâm Văn Bi nói: "Có những hồ sơ nhà thầu gởi đến chủ đầu tư gần 6 tháng nhưng vẫn không rút được tiền, doanh nghiệp thì khó khăn về vốn, tiền thì nằm ở kho bạc. Hiện nay tỉnh đang tập trung chỉ đạo quyết liệt cải cách thủ tục hành chính, vì thế, để tình trạng này tồn đọng là không thể chấp nhận”./.

Bài và ảnh: Nguyễn Phú