Xanh hoá kinh tế rừng

Chuyển tư duy từ “giữ rừng để bảo tồn” sang “phát triển kinh tế lâm nghiệp để làm giàu từ rừng”, Cà Mau từng bước hiện thực hoá chiến lược biến rừng thành nền tảng phát triển kinh tế xanh, mở rộng không gian thu hút đầu tư lĩnh vực lâm nghiệp.

• Tiến tới kinh tế lâm nghiệp đa giá trị
• Cà Mau đặt mục tiêu tăng trưởng lâm nghiệp 4% trong năm 2026

Từ bảo vệ đến kiến tạo giá trị

Giai đoạn 5 năm qua, Cà Mau huy động hơn 770 tỷ đồng đầu tư Chương trình phát triển lâm nghiệp bền vững, đạt kết quả tích cực.

Hoạt động trồng rừng sau khai thác tại lâm phần Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp U Minh Hạ.

Nổi bật là trồng mới gần 26.000 ha rừng sau khai thác, qua đó duy trì ổn định diện tích hơn 95.000 ha rừng trên toàn tỉnh, không chỉ nâng cao năng lực bảo vệ và phục hồi rừng mà còn tạo tiền đề phát triển kinh tế lâm nghiệp theo hướng bền vững.

Với giá trị sản xuất đạt khoảng 3.000 tỷ đồng mỗi năm, ngành lâm nghiệp tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Riêng năm 2025, nguồn thu từ khai thác gỗ gần 800 tỷ đồng, cải thiện đáng kể thu nhập của người dân lâm phần. Tuy nhiên, giá trị mà Cà Mau đang khai thác chủ yếu đến từ sản xuất sơ cấp, chưa khai thác được tiềm năng lớn từ việc phát triển chuỗi giá trị lâm nghiệp, chế biến sâu và các ngành kinh tế xanh gắn với hệ sinh thái rừng.

Cà Mau là địa phương có hệ sinh thái rừng ngập mặn lớn nhất cả nước, cũng là nơi chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu. Giai đoạn 2011-2020, sạt lở làm mất hơn 5.000 ha rừng ngập mặn; giai đoạn 2021-2025, dù tăng cường giải pháp bảo vệ nhưng mỗi năm tỉnh vẫn tiếp tục mất bình quân từ 200-300 ha rừng do sạt lở bờ biển và bờ sông. Ðiều đáng lo ngại là những thiệt hại này không chỉ làm suy giảm diện tích rừng phòng hộ mà còn kéo theo hàng loạt hệ luỵ về môi trường, đa dạng sinh học và sinh kế của hàng ngàn hộ dân ven biển.

Trong bối cảnh đó, nếu chỉ tập trung bảo vệ rừng bằng các biện pháp hành chính sẽ rất khó tạo ra sự bền vững lâu dài. Khi người dân không có nguồn thu ổn định từ rừng, áp lực chuyển đổi mục đích sử dụng đất hoặc khai thác quá mức vẫn luôn hiện hữu.

Chính vì vậy, phát triển kinh tế lâm nghiệp được xem là giải pháp căn cơ nhất, để người dân trở thành chủ thể đồng hành cùng Nhà nước trong bảo vệ tài nguyên rừng.

Ðời sống người dân trên lâm phần ngày càng cải thiện.

Xây dựng nền kinh tế lâm nghiệp hiện đại

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Sử nhấn mạnh: “Trong giai đoạn tới, tỉnh xác định đổi mới tư duy phát triển lâm nghiệp là nhiệm vụ trọng tâm. Thay vì chỉ tập trung bảo vệ và phát triển rừng theo phương thức truyền thống, Cà Mau sẽ hướng đến xây dựng nền kinh tế lâm nghiệp hiện đại, khai thác hiệu quả giá trị tài nguyên rừng gắn với mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững”.

Thông điệp này phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận phát triển. Nếu trước đây rừng chủ yếu được xem là đối tượng cần bảo vệ, thì nay được nhìn nhận là nguồn vốn tự nhiên có khả năng tạo ra giá trị kinh tế, tạo việc làm, góp phần giảm phát thải và nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Ðây cũng là xu hướng phù hợp với chiến lược phát triển xanh của Việt Nam, khi nhiều mô hình như tín chỉ carbon rừng, lâm nghiệp bền vững, chứng chỉ FSC, du lịch sinh thái, kinh tế dưới tán rừng hay nuôi thuỷ sản kết hợp giữ rừng ngập mặn đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng mới.

Từ bảo vệ tài nguyên, người dân sống tại khu sinh thái rừng biết cách tạo giá trị kinh tế khi tận dụng hệ sinh thái trồng thêm các loại cây khác mang lại thu nhập cao.

Trong năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ che phủ rừng trên 12%, bảo vệ nghiêm ngặt diện tích rừng hiện có, nâng cao chất lượng đa dạng sinh học; đồng thời phấn đấu tỷ lệ tăng trưởng khu vực lâm nghiệp đạt khoảng 4%, nâng giá trị khai thác gỗ rừng trồng lên khoảng 850 tỷ đồng.

Ðể đạt mục tiêu đó, tỉnh chỉ đạo các địa phương chủ động xây dựng phương án ứng phó thiên tai, chuẩn bị cho nguy cơ El Nino gây khô hạn trong mùa khô 2026-2027, nhằm giảm nguy cơ cháy rừng. Ðồng thời, rà soát chuyển đổi diện tích cây rừng giá trị kinh tế thấp sang những loài cây phù hợp hơn, mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Ðáng chú ý, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao tiến hành khảo sát tại toàn bộ 22 xã, phường có đất lâm nghiệp để rà soát, tháo gỡ các vướng mắc về pháp lý. Ðây được xem là bước đi quan trọng nhằm tạo lập môi trường đầu tư minh bạch, giảm rủi ro cho doanh nghiệp và mở rộng cơ hội phát triển các dự án chế biến lâm sản, kinh tế tuần hoàn, du lịch sinh thái, tín chỉ carbon cũng như các mô hình sản xuất xanh gắn với rừng./.

Lam Khánh