Xây dựng nông thôn Cà Mau "Xanh - Sạch - Hiệu quả - Bền vững"

Năm 2026 được xác định là giai đoạn bản lề để Cà Mau thực hiện những mục tiêu bứt phá. Với quyết tâm đưa giá trị sản xuất khu vực I vượt mốc 34.000 tỷ đồng, địa phương đang dồn lực đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng: “Nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh” trên nền tảng công nghệ cao và kinh tế xanh bền vững.

Phân kỳ khoa học

Trong kế hoạch hành động của Sở Nông nghiệp và Môi trường năm 2026, Khu vực I (Nông, lâm nghiệp và thuỷ sản) tiếp tục khẳng định vai trò "bệ đỡ" chiến lược với mục tiêu giá trị đạt 34.139 tỷ đồng, tăng trưởng 5% so với năm 2025. Kịch bản tăng trưởng được phân kỳ khoa học: 6 tháng đầu năm tập trung tạo đà với mục tiêu 15.822 tỷ đồng, trọng tâm là đẩy mạnh sản lượng tôm ước đạt trên 263.000 tấn (tăng 6,8%). Trong 6 tháng cuối năm, tỉnh sẽ dồn lực vào các vụ thu hoạch chính và thúc đẩy chế biến xuất khẩu, quyết tâm hoàn thành tổng sản lượng thuỷ sản cả năm đạt 1,335 triệu tấn.

Cà Mau tập trung cơ cấu lại đội tàu theo hướng giảm áp lực ven bờ, đẩy mạnh khai thác xa bờ gắn với các giải pháp chống khai thác IUU để sớm gỡ “thẻ vàng” của EC.

Ngành tôm tiếp tục giữ vai trò “đầu tàu” với mục tiêu sản lượng chiến lược đạt 624.000 tấn. Để đạt mục tiêu này, tỉnh đã xây dựng lộ trình tăng trưởng chi tiết theo từng quý, đảm bảo sự chủ động trước các biến động thời tiết và thị trường. Thay vì chỉ mở rộng diện tích, Cà Mau tập trung chuyển đổi chiều sâu vào chất lượng và tính bền vững; trong đó, các mô hình nuôi tôm tuần hoàn, nuôi nhiều giai đoạn và ứng dụng công nghệ sinh học được xác định là giải pháp ưu tiên hàng đầu để giữ vững vị thế trên bản đồ thuỷ sản.

Ngành lúa tập trung nâng cao chất lượng bằng việc chuyển đổi 100% diện tích vùng lúa - tôm sang sản xuất sạch, hữu cơ và xây dựng thương hiệu gạo đạt chuẩn OCOP 5 sao.

Để đạt được mức tăng trưởng 5% trong bối cảnh thị trường thế giới đầy biến động, Cà Mau không chọn cách mở rộng diện tích một cách cơ học mà tập trung vào chất lượng và hàm lượng chất xám trong sản phẩm. Một trong những đột phá là việc ứng dụng công nghệ Nano Chitosan trong sơ chế và bảo quản. Kỹ thuật này cho phép tôm đông lạnh giữ được chất lượng tươi ngon như tôm sống, tự tin chinh phục những thị trường khắt khe nhất như EU, Mỹ, Nhật Bản. Bên cạnh đó, việc đa dạng hoá sản phẩm ăn liền (tôm đóng hộp, mì bún tôm, chả tôm) giúp gia tăng giá trị lợi nhuận trên cùng một đơn vị sản phẩm.

Tỉnh Cà Mau xác định phát triển kinh tế biển phải song hành với bảo tồn nguồn lợi. Trọng tâm là đẩy mạnh nuôi biển và khai thác bền vững, đồng thời thực hiện quyết liệt các giải pháp chống khai thác IUU nhằm sớm gỡ “thẻ vàng” của Uỷ ban Châu Âu (EC). Đồng thời cơ cấu lại đội tàu theo hướng giảm áp lực ven bờ, vươn khơi xa bờ, đi đôi với tăng cường các biện pháp bảo vệ và tái tạo nguồn lợi hải sản để đảm bảo sinh kế lâu dài cho ngư dân.

Cùng với thế mạnh về tôm, các lĩnh vực khác cũng đang chuyển mình mạnh mẽ theo định hướng tích hợp đa giá trị. Đối với ngành lúa gạo, việc triển khai Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp hướng tới mục tiêu sản lượng trên 1,8 triệu tấn. Trong lĩnh vực lâm nghiệp, sản lượng gỗ phấn đấu đạt 676.000 tấn (tăng 4%), gắn liền với nhiệm vụ bảo tồn hệ sinh thái rừng U Minh và khai thác các dòng dược liệu cao cấp từ mật ong, cây bản địa. Ngành chăn nuôi cũng đặt mục tiêu tăng trưởng từ 3,7 - 4,5% cho tổng đàn heo và gia cầm, góp phần hoàn thiện bức tranh nông nghiệp đa dạng và bền vững.

Chuyển đổi mô hình tăng trưởng

Ông Tô Hoài Phương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và môi trường, khẳng định: Để góp phần vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của tỉnh, ngành tập trung phát triển nhanh nhưng bền vững hệ sinh thái nông nghiệp gắn liền với nông thôn mới. Thay vì sản xuất đơn lẻ, Cà Mau chuyển mình mạnh mẽ sang mô hình nông - lâm - thuỷ sản hiện đại, tích hợp đa giá trị dựa trên lợi thế đặc thù của từng vùng sinh thái. Song song đó, đẩy mạnh phát triển kinh tế hợp tác, các hình thức liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị; tổ chức lại sản xuất theo vùng chuyên canh gắn với xây dựng mã số vùng trồng, vùng nuôi, chỉ dẫn địa lý, truy xuất nguồn gốc đáp ứng yêu cầu thị trường.

Với mục tiêu sản lượng chiến lược đạt 624.000 tấn trong năm 2026, Cà Mau ưu tiên các mô hình nuôi tôm nhiều giai đoạn và ứng dụng công nghệ sinh học để nâng cao giá trị.

Giai đoạn 2025-2030, tỉnh Cà Mau xác định tạo đột phá chiến lược thông qua việc hiện đại hoá chuỗi giá trị hai ngành hàng chủ lực là tôm và lúa. Đối với ngành tôm, tỉnh phấn đấu mở rộng mô hình nuôi siêu thâm canh công nghệ cao lên 10.000 ha, hình thành trung tâm chế biến quy mô trên 200.000 tấn/năm, đồng thời phát triển thương hiệu “Tôm sinh thái Cà Mau” gắn với khai thác tín chỉ carbon hướng đến mục tiêu phát thải ròng bằng 0.

Song song đó, ngành lúa tập trung nâng cao chất lượng bằng việc chuyển đổi 100% diện tích vùng lúa - tôm sang sản xuất sạch, hữu cơ và xây dựng thương hiệu gạo đạt chuẩn OCOP 5 sao. Để hiện thực hoá các mục tiêu này, tỉnh sẽ đẩy mạnh mô hình liên kết bền vững giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và ngân hàng, trọng tâm là xây dựng các liên hiệp hợp tác xã kiểu mới và hệ thống nhà máy chế biến, đóng gói xuất khẩu hiện đại, đảm bảo đầu ra ổn định cho nông sản địa phương.

Cà Mau gắn khai thác lâm nghiệp với nhiệm vụ bảo tồn hệ sinh thái rừng đặc trưng và duy trì tỷ lệ che phủ rừng ổn định ở mức 12,3%.

Cà Mau đang quyết liệt chuyển tư duy từ "sản xuất nông nghiệp" sang "kinh tế nông nghiệp". Theo đó, tỉnh xác định nâng cao kỷ cương hành chính và trách nhiệm người đứng đầu là nhiệm vụ then chốt. Trọng tâm là đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến, thực hiện giải quyết hồ sơ dựa trên dữ liệu số hoá, xóa bỏ rào cản về địa giới hành chính để tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, hiện đại. Đẩy nhanh tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai tại các địa phương và tích hợp lên cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai; hoàn thiện hệ thống bản đồ số địa chính trên toàn quốc (100% xã có bản đồ địa chính); xây dựng nền tảng chia sẻ thông tin đất đai trực tuyến; tạo ra một lộ trình thông thoáng cho các doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao.

Với tâm thế chủ động, sáng tạo và quyết liệt, Cà Mau đang từng bước hiện thực hoá khát vọng về một vùng đất nông thôn hiện đại “Xanh - Sạch - Hiệu quả - Bền vững”. Đây chính là đòn bẩy quan trọng thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng hai con số và tạo động lực bứt phá cho kinh tế - xã hội Cà Mau hoà nhịp vào kỷ nguyên vươn mình.

Mộng Thường