Chậm giải ngân vốn đầu tư công - Bài cuối: “Bão giá” vật liệu xây dựng, nhà thầu “kêu trời”

(CMO) “Hiện nay, nhiều gói thầu thi công gặp khó khăn, tiến độ chậm lại hoặc thi công cầm chừng do giá vật liệu (thép, cát, đá) tăng cao bất thường và khan hiếm nguồn cát. Nhiều nguy cơ kéo dài thời gian thực hiện hợp đồng; làm chậm tiến độ giải ngân vốn đầu tư công so với kế hoạch. Nhiều gói thầu đã đấu thầu theo mức giá trước quý I/2021 thì nhà thầu trúng thầu có xu hướng không muốn ký hợp đồng”, Giám đốc Sở Xây dựng Dư Minh Hùng thông tin.

“Bão giá” làm tăng chi phí khoảng 215 tỷ đồng

Theo thông tin có được từ cơ quan chuyên môn, tác động của thị trường vật liệu xây dựng, làm tăng chi phí đầu tư các dự án thực hiện trong năm 2021 ước khoảng 215 tỷ đồng. Cụ thể, tăng chi phí giá cát 110 tỷ đồng, đá 35 tỷ đồng và thép 70 tỷ đồng. Con số này được đưa ra trong bối cảnh giá vật liệu xây dựng tăng chóng mặt ngay từ đầu năm 2021. Ðến thời điểm hiện tại, so với cùng kỳ, giá cát tăng từ 40-45%, giá đá tăng khoảng 5-10%, giá thép tăng khoảng 25-30% và chưa có dấu hiệu dừng lại.

Nguồn cung khan hiếm, giá cát tăng cao bắt đầu từ tháng 12/2020, tăng mạnh trong tháng 3 và 4 vừa qua.

Sở Xây dựng cho biết, hiện trên địa bàn đang triển khai, dự kiến triển khai khoảng 300 gói thầu bằng nguồn vốn Nhà nước trong và ngoài đầu tư công do tỉnh quản lý, sử dụng với tổng giá trị khoảng 7.000 tỷ đồng. Theo đó, nhu cầu sử dụng vật liệu xây dựng khoảng 1,7 triệu m³ cát, 1,2 triệu m³ đá, 29.000 tấn thép.

Ông Sử Thành Phú, Chủ tịch thành viên Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Tập đoàn Thương mại Vận chuyển Xây dựng Sử Thành Phú (Khóm 1, thị trấn Sông Ðốc, huyện Trần Văn Thời), nhận định, do nguồn hàng khan hiếm, cùng với giá công nhân, xăng dầu tăng cao, dẫn đến đội chi phí nên nguồn hàng vật liệu xây dựng tăng theo.

“Công trình do đơn vị tôi trúng thầu, cần khối lượng lớn cát để san lấp, nhưng nguồn cung khan hiếm, giá lại tăng đột biến, nên giờ phải hoạt động cầm chừng, vì càng làm, vốn đội càng cao, khả năng lỗ nặng đã nhìn thấy”, ông Sử Thành Phú trần tình.

“Nhiều gói thầu đã trúng thầu, nhưng đến thời hạn, gọi mãi mà họ không đến ký hợp đồng, có dấu hiệu bỏ thầu vì giá vật liệu xây dựng tăng quá cao”, Trưởng ban Quản lý dự án Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau Lê Minh Thời lo lắng.

Ðây là thực tế khi hiện có 14 gói thầu đã đấu thầu nhưng chưa ký hợp đồng theo hình thức hợp đồng trọn gói và 6 gói thầu đã trúng thầu chưa hợp đồng theo hình thức hợp đồng đơn giá điều chỉnh.

Báo giá theo tháng

Hàng chục nhà thầu đã có đơn kêu cứu gởi đến Sở Xây dựng, cần có giải pháp trước cơn “bão giá”; cũng như việc rút ngắn thời gian cập nhật và công bố giá vật liệu xây dựng cho sát thực tế để đấu thầu đảm bảo; chấn chỉnh tình trạng bán khối thiếu, bán không đúng giá niêm yết; cho điều chỉnh giá đối với hợp đồng theo đơn giá cố định, hợp đồng trọn gói…

Ông Dư Minh Hùng cho biết, trước đây công bố giá theo quý, nay trước thực tế biến động, ngành tiến hành công bố định kỳ hàng tháng. Tuy nhiên, theo ông Hùng, để có được đơn giá công bố phải phối hợp giữa nhiều cơ quan, đơn vị, nhưng nguồn dữ liệu vẫn chưa thể đảm bảo và đầy đủ, vẫn tiếp tục rà soát, bổ sung mặt hàng vào đơn giá để công bố một cách chi tiết, cụ thể hơn.

“Thiếu sót đã qua của chúng ta là chưa công bố tiêu chuẩn kỹ thuật vật liệu xây dựng, cần có kiểm định mẫu chất lượng, tiêu chuẩn trên thị trường để báo giá”, ông Hùng thông tin thêm. Ðồng thời, Sở Xây dựng đã có ý kiến đến ngành Công thương, Cục Quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, chấn chỉnh tình trạng kinh doanh vật liệu xây dựng như phản ánh của các nhà thầu.

Hoãn hoặc dừng hạng mục, dự án

Ông Dư Minh Hùng cho biết, Sở Xây dựng Cà Mau đã có kiến nghị bằng văn bản đến UBND tỉnh xin ý kiến chỉ đạo về việc thống nhất, cho chủ trương rà soát để tạm hoãn hoặc dừng thực hiện những dự án hoặc một số hạng mục của dự án sử dụng vốn Nhà nước trong và ngoài đầu tư công nhưng xét thấy chưa thực sự cần thiết hiện nay, hoặc cần thiết nhưng có thể chuyển sang đầu tư ở những năm tiếp theo.

Cho phép chủ đầu tư chủ động rà soát việc điều chỉnh tiến độ kéo dài thêm thời gian thực hiện hợp đồng đối với những gói thầu do tác động của tình hình khan hiếm nguồn vật liệu xây dựng từ đầu năm 2021, trong phạm vi thời gian thực hiện gói thầu được người quyết định đầu tư phê duyệt.

Trường hợp cần thiết phải kéo dài thời gian thực hiện ngoài thời gian thực hiện gói thầu đã phê duyệt trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu, hoặc kéo dài thời gian thực hiện dự án thì tổng hợp báo cáo người quyết định đầu tư xem xét quyết định.

“Chủ đầu tư không được điều chỉnh tiến độ do lỗi của nhà thầu mà không xử lý vi phạm hợp đồng theo quy định của pháp luật và cũng không được điều chỉnh tăng giá đối với trường hợp này”, ông Dư Minh Hùng lưu ý.

Sở Xây dựng đã có văn bản tham mưu UBND tỉnh kiến nghị đến Bộ Xây dựng, Chính phủ cho chủ trương, ban hành hướng dẫn để bù giá thép, cát, đá đối với các hợp đồng ký theo hình thức hợp đồng trọn gói, đơn giá cố định do tác động của tình hình tăng giá bất thường của các loại vật liệu xây dựng nêu trên và tình hình khan hiếm nguồn cát tại khu vực ÐBSCL nhằm chia sẻ một số khó khăn của nhà thầu, duy trì lực lượng lao động của ngành xây dựng.

Các gói thầu thi công đã đóng thầu nhưng chưa ký hợp đồng hoặc gói thầu chưa tổ chức đấu thầu nhưng phải đấu thầu rộng rãi trong thời gian tới được điều chỉnh hoặc xác định mới hình thức thực hiện hợp đồng theo bất kỳ hợp đồng nào (không bắt buộc phải theo hình thức hợp đồng trọn gói hay đơn giá cố định như quy định hiện nay).

Trần Nguyên