Từ khi Việt Nam tham gia nhiều hiệp định thương mại đã mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp phát triển sản xuất, kinh doanh. Song, doanh nghiệp cũng đứng trước những rủi ro, nguy cơ nếu việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm chưa được cải thiện.
Kiểm tra sản phẩm tại Công ty Cổ phần Bia Sài Gòn - Bạc Liêu. Ảnh: K.T
Thiếu đầu tư
Để giúp doanh nghiệp trong nước nâng cao khả năng cạnh tranh, cùng với cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” do Bộ Chính trị phát động, từ năm 2010 Chính phủ đã ban hành Quyết định số 712/QĐ-TTg phê duyệt chương trình quốc gia “Nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, hàng hóa của doanh nghiệp Việt Nam đến năm 2020”.
Mục đích của chương trình này nhằm nâng cao năng suất và chất lượng các sản phẩm hàng hóa trên cơ sở áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật; hệ thống quản lý tiên tiến, công cụ cải tiến năng suất và chất lượng; ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật và đổi mới công nghệ. Theo đó, Nhà nước tạo nền tảng, hỗ trợ việc nâng cao năng suất, chất lượng; doanh nghiệp đóng vai trò chủ yếu trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm hàng hóa… Thế nhưng, qua 5 năm thực hiện chương trình, Bạc Liêu chỉ có vài doanh nghiệp tham gia.
Trong nhiều nguyên nhân dẫn đến có ít doanh nghiệp tham gia chương trình như: phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ, tập quán sản xuất lạc hậu, trình độ tay nghề của người lao động thấp… thì nguyên nhân chính vẫn là doanh nghiệp yếu và thiếu về nguồn lực. Đơn cử như ở lĩnh vực xuất khẩu, đã có nhiều chương trình cho doanh nghiệp vay vốn thay đổi công nghệ sản xuất mới thông qua hỗ trợ lãi suất, nhưng gần như các doanh nghiệp đều khó tiếp cận vì thủ tục phức tạp, làm doanh nghiệp mất nhiều thời gian. Bên cạnh đó, còn tồn tại trường hợp doanh nghiệp chưa có kinh nghiệm trong quản lý, ngại ứng dụng công nghệ sản xuất mới. Thậm chí, có doanh nghiệp chỉ thích dây chuyền sản xuất cũ đã qua sử dụng vì chi phí đầu tư thấp, vận hành đơn giản, không cần đào tạo lại đội ngũ vận hành, sửa chữa máy móc… Trong khi đó, các thiết bị lạc hậu này làm hao tốn nhiều nhiên liệu, nhưng năng suất, chất lượng không cao.
Đột phá bằng chất lượng
Mặc dù có ít doanh nghiệp tham gia chương trình nâng cao chất lượng sản phẩm (thông qua một số đề tài nghiên cứu, hỗ trợ doanh nghiệp của Sở KH-CN), song hầu hết doanh nghiệp tham gia đều mang lại nhiều kết quả tích cực.
Đơn cử như Công ty Cổ phần Muối Bạc Liêu. Trước đây, công ty sử dụng lò sấy tĩnh vỉ ngang để sấy muối tạo ra sản phẩm không đồng đều, tỷ lệ muối sấy không đạt chất lượng, tốn nhiều nhiên liệu, làm tăng chi phí sản xuất... Từ khi được Sở KH-CN hỗ trợ nghiên cứu ứng dụng công nghệ sấy muối bằng trống quay thay cho công nghệ sấy tĩnh với công suất 3 tấn/giờ đã tạo sản phẩm đạt chất lượng tốt, ít hao hụt, năng lượng giảm 30% và tiết kiệm chi phí nhân công khoảng 50%. Từ đó giúp Công ty Cổ phần Muối Bạc Liêu nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm giá thành, tăng thêm lợi nhuận.
Một số doanh nghiệp khác khi tham gia xây dựng hệ thống quản lý chất lượng cũng đều mang lại những kết quả tích cực và giúp doanh nghiệp quảng bá thương hiệu ra thị trường, tạo niềm tin cho người tiêu dùng. Cụ thể, năm 2014 Bạc Liêu có 3 doanh nghiệp được Thủ tướng Chính phủ trao giải thưởng chất lượng quốc gia gồm: Công ty TNHH Sản xuất - Thương mại Trúc Anh, Công ty Cổ phần Muối Bạc Liêu, Công ty Cổ phần thức ăn thủy sản TOMKING. Năm 2015, có Công ty Cổ phần Muối Bạc Liêu, Công ty Cổ phần Bia Sài Gòn - Bạc Liêu và DNTN tôm giống Dương Hùng.
Theo ông Trịnh Công Vinh, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Bia Sài Gòn - Bạc Liêu: “Với xu thế hội nhập toàn cầu hóa như hiện nay, doanh nghiệp phải xem chất lượng là nền tảng và phải đột phá bằng chất lượng. Chỉ có chất lượng mới tạo niềm tin và góp phần tôn vinh thương hiệu Việt. Bằng chính chất lượng của mình, năm 2015 Công ty Cổ phần Bia Sài Gòn - Bạc Liêu đã cung cấp cho thị trường hơn 45 triệu lít bia và đóng góp cho ngân sách trên 250 tỷ đồng”.
KIM TRUNG