Nguy cơ xâm mặn ở vùng rừng tràm U Minh Hạ

(CMO) Mùa khô không chỉ làm cho nguy cơ cháy nổ tăng cao, thiếu nước ngọt trong sinh hoạt và sản xuất mà còn làm cho tình trạng xâm mặn ngày một nghiêm trọng hơn. Nguy cơ xâm mặn tại khu vực rừng tràm đang là vấn đề cần có giải pháp hữu hiệu hơn.

Câu chuyện nắng hạn khiến mặn xâm nhập ngày một sâu vào khu vực rừng tràm U Minh Hạ hay việc người dân lén lút đưa nước mặn vào để nuôi tôm không còn quá mới mỗi khi bước vào mùa khô. Từ năm 2000 đến nay, có hàng trăm héc-ta đất lâm nghiệp ở miệt rừng U Minh được người dân chuyển thành vùng tôm - lúa kết hợp, diện tích này tập trung nhiều ở xã Nguyễn Phích và Khánh Thuận, một ít ở khu vực Vồ Dơi, huyện Trần Văn Thời.

Bước vào mùa khô, toàn hệ thống cống trong khu vực rừng U Minh Hạ đều được đóng để giữ nước PCCCR cũng như chống xâm nhập mặn.

Khu vực rừng trên địa bàn huyện U Minh có nhiều nơi tiếp giáp với vùng mặn nên nguy cơ xâm mặn rất cao.

Giám đốc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp U Minh Hạ Trần Văn Hiếu cho biết, nguy cơ xâm mặn năm nay có phần giảm so với nhiều năm trước. Nhiều tuyến kinh tiếp giáp với bên ngoài (vùng mặn) như Cúp Liếp, hay Kinh 25, qua đo đạc độ mặn chưa đáng kể, hiện vẫn còn lục bình và bông súng sống được, khu vực liên Tiểu khu U Minh II hay 30/4 cũng tương tự.

Tuy nhiên, khu vực Xưởng Gỗ giáp với xã Biển Bạch, huyện Thới Bình thì độ mặn khá cao, trên 15%o. Mặc dù hệ thống đê bao bảo vệ vùng ngọt rừng U Minh năm nay được bảo vệ khá tốt, nhưng khi nói về nguy cơ xâm mặn trong mùa khô này, Chủ tịch UBND huyện U Minh Dư Bé Ba lo ngại: "Trên địa bàn huyện nơi có nguy cơ xâm nhập mặn cao là khu vực giáp ranh với xã Biển Bạch và Tân Bằng của huyện Thới Bình. Qua khảo sát cho thấy, tuyến kinh Cúp Liếp độ mặn có khả năng lên đến 15%o. UBND huyện đã liên hệ với UBND huyện Thới Bình cũng như xã Tân Bằng để có biện pháp quản lý tốt nhất".

Tại khu vực Vườn Quốc gia U Minh Hạ, 1 trong 3 vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Mũi Cà Mau, nguy cơ xâm mặn cũng đang ở mức cao do người dân tự ý đưa nước mặn vào nuôi tôm. Phó chủ tịch UBND huyện Trần Văn Thời Sử Văn Minh cho biết, khu vực cống T19 thuộc ấp Vồ Dơi, xã Trần Hợi hiện có 11 hộ tự ý đưa nước mặn vào để nuôi tôm. Huyện đã kiểm tra, xử lý nhiều giải pháp nhưng vẫn không thể ngăn chặn được tình trạng này.

Theo ông Minh, biết là điểm nóng về thực trạng xâm mặn nên hằng năm khi đến mùa khô (mùa có nước mặn - PV), huyện đều chỉ đạo các cơ quan, đơn vị thường xuyên xuống kiểm tra, xử lý. Tuy nhiên, khi xuống kiểm tra lập biên bản hay đưa quyết định xử phạt, các hộ này đều ký và rất vui vẻ, nhưng không nộp phạt với lý do nghèo không có tiền.

Tình trạng đưa nước mặn vào nuôi tôm đã diễn ra từ vài năm trước. Tuy nhiên, do không thể cưỡng chế trong xử phạt, lại chưa có biện pháp hữu hiệu nên tình trạng cứ tiếp diễn mỗi khi đến mùa khô. Nói về biện pháp khắc phục, ông Minh cho biết, do không có nguồn nước ngọt nên để rửa mặn chỉ còn cách đợi đến mùa mưa.

Vườn Quốc gia U Minh Hạ có nhiệm vụ bảo tồn, tái tạo các giá trị về cảnh quan thiên nhiên, môi trường sinh thái và đa dạng sinh học của hệ sinh thái đất ngập nước đặc thù là rừng tràm trên đất than bùn; bảo tồn và phát triển nguồn gen các loài động thực vật quý... Do đó, nếu để tình trạng người dân tự ý đưa nước mặn vào nuôi tôm tiếp diễn thì sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến vùng rừng của Vườn Quốc gia U Minh Hạ.

Tại buổi kiểm tra công tác phòng cháy chữa cháy rừng vừa qua, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử chỉ đạo, chính quyền địa phương kết hợp với các chủ rừng thường xuyên kiểm tra việc sản xuất theo quy hoạch, nhất là vùng giáp ranh với rừng, không để tình trạng xâm mặn ngày một trầm trọng hơn. Đồng thời, Sở NN&PTNT phải có chuyến khảo sát tại 2 khu vực là xã Khánh Thuận giáp với xã Biển Bạch và Vồ Dơi để sớm có đề xuất giải pháp kịp thời. Đặc biệt khẩn trương là khu vực Vồ Dơi, không thể lùi thời gian được nữa, nếu lùi theo đề xuất của huyện Trần Văn Thời là múc tuyến Kinh 300 để tách tôm ra khỏi rừng thì xâm mặn sẽ đến Vườn Quốc gia U Minh Hạ.

Rõ ràng tình trạng xâm mặn vào khu vực rừng tràm mỗi khi đến mùa khô đang có nguy cơ ngày một nghiêm trọng hơn. Nếu không có giải pháp căn cơ giúp người dân nhận khoán đất rừng phát triển sản xuất, bám trụ được với rừng thì trong tương lai diện tích rừng sản xuất hệ ngọt sẽ ngày càng mất đi nhiều hơn./.

Nguyễn Phú