Sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp, thức ăn chăn nuôi: Ngày càng nhiều vi phạm

Đợt kiểm tra các hoạt động sản xuất, kinh doanh, sử dụng vật tư nông nghiệp (VTNN), nuôi trồng thủy sản (NTTS), thức ăn chăn nuôi (TACN) trên địa bàn tỉnh, có ba yếu tố nổi lên đang gây khó khăn, bất cập trong quản lý của các cơ quan chuyên môn. Đó là: vi phạm gia tăng; báo động đạo đức của người sản xuất, kinh doanh; việc sửa đổi, bổ sung quá chậm các quy định của pháp luật.

Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh thực hiện hoạt động giám sát tại Sở NN&PTNT. Ảnh: T.Đ

Theo báo cáo của Sở NN&PTNT, năm 2010, ngành đã kiểm tra ở 589 cơ sở sản xuất, kinh doanh, sử dụng sản phẩm VTNN, NTTS, TACN đã có 141 cơ sở vi phạm. Năm 2011, kiểm tra 402 cơ sở thì có 149 cơ sở vi phạm. Trong 8 tháng của năm 2012, kiểm tra 565 cơ sở thì phát hiện 208 cơ sở vi phạm. Ngoài ra, lực lượng quản lý thị trường, cảnh sát kinh tế… còn phát hiện hàng trăm vụ vi phạm mỗi năm.

Các lỗi vi phạm phổ biến là: không công bố chất lượng sản phẩm hàng hóa, bán hàng kém chất lượng, hàng giả, hàng hóa hết hạn sử dụng, bán hàng ngoài danh mục cho phép, không đăng ký kinh doanh, không niêm yết giá hoặc bán sai giá niêm yết, và cùng với những hành vi gian lận thương mại khác. Một số doanh nghiệp còn nhái nhãn hiệu của các công ty có uy tín, có thương hiệu mạnh, nhái nhãn hàng xuất khẩu để đánh lừa người dân. Vì lợi nhuận quá hấp dẫn nên nhiều đại lý, cửa hàng kinh doanh đã tiếp tay doanh nghiệp để đưa các sản phẩm này đến người tiêu dùng.

Ông Phan Minh Quang, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT, khẳng định: “Một số sản phẩm VTNN, TACN bán ra, đại lý được hưởng hoa hồng từ 40 - 50%. Chứng tỏ công nghệ sản xuất những sản phẩm này “quá bèo”, giá thành sản xuất rất thấp nên không thể nào có chất lượng tốt”. Đáng chú ý, một số cửa hàng bày bán thuốc bảo vệ thực vật và thức ăn, thức uống của con người cùng chung một chỗ. Việc làm này đã vi phạm nghiêm trọng pháp luật về bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Báo động về đạo đức kinh doanh

Đánh giá về các vi phạm trên, Sở Công thương khẳng định, về mặt đạo đức kinh doanh là không thể chấp nhận được. Lợi dụng tình hình kinh tế khó khăn và sự thiếu hiểu biết của nông dân mà người ta đã sản xuất, kinh doanh những mặt hàng kém chất lượng, hàng giả nhãn hiệu, giả về chất lượng để tung ra thị trường nhằm thu lợi bất chính. Hành vi này cần phải lên án và nghiêm trị. Với người nông dân, họ không thể nhận ra hàng giả, hàng thật thông qua mắt thường. Thực tế cho thấy, rất ít nông dân am hiểu pháp luật và họ cũng chẳng có đủ tiền bạc, thời gian thu thập bằng chứng… để vác đơn đi kiện doanh nghiệp.

TP. Bạc Liêu là địa bàn có số lượng cơ sở sản xuất, kinh doanh VTNN, NTTS, TACN nhiều nhất tỉnh. Theo UBND TP. Bạc Liêu, các chủ cơ sở kinh doanh không ngán ngại gì khi bị xử phạt vi phạm hành chính, vì tiền nộp phạt sẽ được công ty sản xuất hoàn trả.

Nói về đạo đức của người kinh doanh, bà Võ Thị Hồng Thoại, Phó Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh, Trưởng đoàn giám sát lần này đã bày tỏ quan điểm bất bình trước hoạt động mua bán VTNN “thiếu chịu” với giá “cắt cổ” ở nông thôn hiện nay. Bà Thoại cho rằng, mặc dù đó là quan hệ “thuận mua vừa bán”, nhưng nông dân là người gánh chịu thiệt thòi nên phải được pháp luật bảo vệ. Do đó, giao dịch này đòi hỏi phải có hợp đồng bằng văn bản theo mẫu Nhà nước ban hành để có cơ sở áp dụng lãi suất theo quy định pháp luật.

Thông qua đợt giám sát của Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND tỉnh cho thấy, hoạt động sản xuất, kinh doanh VTNN, NTTS, TACN trong tỉnh không chỉ nổi lên vấn đề vi phạm gia tăng, báo động đạo đức kinh doanh, mà còn thể hiện sự bất cập trong công tác quản lý.

Theo thống kê, hiện có gần 10 cơ quan được giao chức năng, nhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát hoạt động sản xuất, kinh doanh VTNN, NTTS và TACN. Tuy nhiên, do chưa có sự phối hợp đồng bộ, nhịp nhàng giữa cấp tỉnh và cấp huyện, giữa các ngành tỉnh với nhau nên đã thường xuyên xảy ra tình trạng “mạnh ai nấy làm”. Chính sự “ghé thăm” quá nhiều và sự chồng chéo trong kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan chức năng đã gây ra sự “quá tải”, quá sức chịu đựng của những hộ sản xuất, kinh doanh chân chính trên địa bàn tỉnh.

Ở góc độ quản lý ngành, ông Phan Minh Quang đã chỉ ra nhiều khó khăn, bất cập khi văn bản pháp luật cần ban hành mới, sửa đổi hoặc bổ sung quá chậm. Trong đó, quy định mức tiền xử phạt vi phạm hành chính quá thấp, không đủ sức răn đe nhưng hầu hết chưa được sửa đổi là một điển hình. Văn bản thành lập lực lượng thanh tra chuyên ngành cấp sở đã có, nhưng hướng dẫn thì lại quá chậm nên cũng không đáp ứng kịp thời công tác quản lý. Song song đó, từ sự phân cấp quản lý các yếu tố đầu vào, đầu ra của các cơ sở sản xuất, kinh doanh VTNN không được chặt chẽ, đã dẫn đến tình trạng các nhà sản xuất định giá sản phẩm một cách tùy tiện. Có những sản phẩm VTNN giá bán cao hơn giá thành sản xuất 2 - 3 lần.

Để có cơ sở cho ngành Nông nghiệp và một số ngành liên quan làm tốt chức năng quản lý, thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh, sử dụng VTNN, NTTS và TACN ngày càng phát triển, trước hết, pháp luật cần phải hoàn chỉnh, sửa đổi, bổ sung kịp thời. Kiến nghị này đang được Bạc Liêu gửi đến Quốc hội và các bộ, ngành để mong được quan tâm xem xét.

TẤN ĐẠT