LTS: Từ những vuông tôm ứng dụng công nghệ cao, cánh đồng chuyển mình nhờ sáng kiến khoa học đến các dự án khởi nghiệp khai thác giá trị tài nguyên bản địa, phong trào đổi mới sáng tạo đang lan toả trên quê hương Cà Mau. Ðằng sau những chuyển động ấy là những nông dân dám nghĩ, dám làm, nhà khoa học miệt mài nghiên cứu, trí thức trẻ khát khao cống hiến và những người âm thầm kết nối các nguồn lực sáng tạo để biến tiềm năng thành giá trị, mở ra hướng phát triển mới cho nông nghiệp, nông thôn vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc.
- 3 nông dân Cà Mau được vinh danh “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới”
- Vinh danh 96 gương mặt nông dân tiêu biểu trong 40 năm Đổi mới
Bài 1: Những nhà nông tiên phong đổi mới sáng tạo
Trải qua 40 năm đổi mới, nông nghiệp Cà Mau chuyển mình mạnh mẽ. Từ sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, nông dân ngày nay từng bước tiếp cận khoa học - công nghệ, thay đổi tư duy, làm chủ quy trình và hướng đến sản xuất xanh, bền vững. Sự chuyển mình ấy được viết nên bởi những nông dân bình dị, chịu khó học hỏi, dám nghĩ, dám làm và không ngừng sáng tạo.
Làm chủ công nghệ, nâng cao giá trị con tôm
Ở ấp Gò Cát (xã Long Ðiền), ông Bùi Nghĩa Hiệp, dù gần 70 tuổi nhưng vẫn miệt mài tìm tòi, đổi mới cách làm để nâng cao hiệu quả nuôi tôm.
"Từ kinh nghiệm nhiều năm gắn bó với con tôm, tôi nhận ra sản xuất theo phương thức cũ ngày càng khó đứng vững trước biến động môi trường, dịch bệnh và chi phí đầu vào. Muốn làm ăn lâu dài, phải mạnh dạn thay đổi tư duy, ứng dụng khoa học - công nghệ vào sản xuất", ông Hiệp cho biết.
Hiện gia đình ông đầu tư 30 ha nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh, với 40 ao nuôi được trang bị hệ thống cảm biến theo dõi chất lượng nước, camera giám sát, máy cho ăn tự động và thiết bị hỗ trợ theo dõi sức khoẻ tôm. Ðáng chú ý, các khâu sản xuất được số hoá thông qua ứng dụng điện thoại và mã QR, giúp lưu trữ nhật ký nuôi, quản lý vật tư, theo dõi môi trường, đặc biệt là phục vụ truy xuất nguồn gốc.
Ông Bùi Nghĩa Hiệp dù gần 70 tuổi nhưng vẫn miệt mài tìm tòi, đổi mới cách làm để nâng cao hiệu quả nuôi tôm. Ảnh: Lâm Cường
Việc ứng dụng công nghệ đồng bộ giúp giảm đến 20% chi phí thức ăn, chủ động kiểm soát môi trường và hạn chế rủi ro, mang về lợi nhuận lớn: năm 2025 khoảng 11,04 tỷ đồng; riêng vụ đầu tiên năm 2026, lợi nhuận khoảng 3,819 tỷ đồng.
Ðiều đáng quý ở nông dân này là không giữ kinh nghiệm cho riêng mình. Trang trại trở thành điểm tham quan, thực tập của sinh viên nhiều trường đại học. Từ năm 2024-2026, ông chia sẻ kinh nghiệm cho hơn 500 lượt sinh viên và hướng dẫn kỹ thuật sản xuất cho khoảng 500 lượt người dân. Gia đình còn tạo việc làm cho 40 lao động, hỗ trợ vốn không tính lãi cho 60 hộ với tổng số tiền 1 tỷ đồng, hiến đất làm đường và đóng góp nhiều hoạt động an sinh xã hội.
Bền vững với mô hình nuôi hải sản sạch
Nếu ông Hiệp chọn công nghệ cao để nâng tầm con tôm, thì ông Huỳnh Thanh Sự (Khóm 9, phường Tân Thành) tìm hướng phát triển từ chính lợi thế sinh thái của vùng đất quê mình.
Trên 7 ha đất sản xuất, ông triển khai mô hình quảng canh cải tiến ít thay nước kết hợp nuôi tôm - cua, cá. Với mô hình này, ông chú trọng cải tạo ao đầm, duy trì môi trường nước ổn định, tận dụng hệ thực vật bản địa như: năn tượng, mắm, đước để tạo nơi trú ẩn và nguồn thức ăn tự nhiên cho hải sản.
"Tôi bố trí thả tôm trước khoảng 1,5-2 tháng rồi mới thả cua, hạn chế cạnh tranh thức ăn và hiện tượng ăn nhau. Cách làm này vừa tận dụng được điều kiện tự nhiên, vừa giảm chi phí đầu vào" ông Sự chia sẻ bí quyết.
Từ năm 2025-2026, sản lượng tôm đạt khoảng 2,4 tấn/năm; cua khoảng 2,1 tấn/năm; doanh thu khoảng 1,32 tỷ đồng, lợi nhuận đạt khoảng 1,2 tỷ đồng/năm; mô hình nuôi cá bống tượng trên diện tích 0,2 ha mang lại lợi nhuận khoảng 154,46 triệu đồng. Những con số ấn tượng ấy là minh chứng sinh động cho hiệu quả mô hình nuôi hải sản sạch của ông Sự.
Vuông tôm của ông Huỳnh Thanh Sự mang lại hiệu quả cao.
Không chỉ chú trọng phát triển kinh tế gia đình, với vai trò Chủ nhiệm Câu lạc bộ Nông dân tỷ phú Tân Thành, ông Sự còn tích cực vận động hội viên trao đổi kinh nghiệm, giúp nhau phát triển sản xuất. Từ năm 2025-2026, ông hướng dẫn kỹ thuật cho 240 lượt người dân, giúp 50 lao động có việc làm, tặng 90 suất quà trị giá 27 triệu đồng cho hộ hoàn cảnh khó khăn và đóng góp 20 triệu đồng xây dựng nông thôn mới.
Biến phế phẩm rơm rạ thành tài nguyên
Chọn hướng đi từ chính những phụ phẩm trên đồng ruộng là cách anh Trần Cao Lĩnh (phường Bạc Liêu) tạo ra giá trị kinh tế bền vững cho nông nghiệp địa phương.
Sinh năm 1990, anh Lĩnh tham gia nghiên cứu giải pháp tận dụng phế phẩm nông nghiệp sản xuất phân hữu cơ, phục vụ nền nông nghiệp an toàn, bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu. Từ thực trạng rơm rạ thường bị đốt bỏ sau thu hoạch, anh cùng nhóm nghiên cứu tìm cách biến nguồn phụ phẩm này thành nguyên liệu có ích cho sản xuất.
Anh Trần Cao Lĩnh (bên trái) thăm đồng ruộng bón phân hữu cơ dạng viên nén khô từ rơm rạ tại xã Vĩnh Mỹ.
Từ rơm rạ, nhóm của anh Lĩnh đã nghiên cứu sản xuất phân hữu cơ dạng viên nén khô, đồng đều, thuận tiện bảo quản, vận chuyển và sử dụng, đồng thời có thể ứng dụng thiết bị bay không người lái để rải phân. Sản phẩm mang thương hiệu “Phân bón Wasin - Bạc Liêu” được cơ quan quản lý chuyên ngành công nhận lưu hành tại Việt Nam.
Phân hữu cơ dạng viên nén khô từ rơm rạ do anh Trần Cao Lĩnh nghiên cứu, ứng dụng hiệu quả, an toàn trong sản xuất.
Không chỉ tạo ra sản phẩm, nhóm nghiên cứu còn triển khai quy trình canh tác “Wasin 1-2-3”, xử lý rơm rạ ngay trên đồng ruộng. Theo kết quả mô hình, rơm rạ có thể phân huỷ sau khoảng 7 ngày xử lý. Qua thực tiễn trên các giống lúa OM18, Ðài thơm 8, ST24 và Tài nguyên, giải pháp này giúp tiết kiệm chi phí trên 1 triệu đồng/công, lợi nhuận ròng tăng từ 166 ngàn đồng đến hơn 1,126 triệu đồng/công, tuỳ điều kiện thời vụ.
Ông Võ Như Ý, Trưởng phòng Kinh tế xã Ninh Quới (Nhà máy xử lý rơm rạ đóng trên địa bàn xã Ninh Quới), đánh giá cao sáng kiến của anh Trần Cao Lĩnh: Mô hình không chỉ góp phần giảm chi phí sản xuất, hạn chế ô nhiễm môi trường mà còn mở ra hướng khai thác hiệu quả nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp tuần hoàn. Cách làm của anh Lĩnh là kinh nghiệm thực tiễn có giá trị, cần được nghiên cứu, vận dụng và nhân rộng phù hợp với điều kiện sản xuất, tập quán canh tác của nông dân Cà Mau.
Ông Bùi Nghĩa Hiệp và ông Huỳnh Thanh Sự được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam trao danh hiệu “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới năm 2026”, anh Trần Cao Lĩnh được vinh danh “Nhà khoa học của Nhà nông năm 2026”. 3 gương mặt tiêu biểu, 3 hành trình khác nhau, nhưng cùng gặp nhau ở tình yêu lao động và khát vọng đưa tri thức vào sản xuất, lan toả sáng kiến đến cộng đồng. Từ những mô hình ấy, hình mẫu mới của nông dân Cà Mau đang dần hiện rõ: cần cù, chủ động tiếp cận tri thức, làm chủ công nghệ và mạnh dạn đổi mới tư duy sản xuất. Khi nông dân trở thành chủ thể sáng tạo, mỗi vuông tôm, cánh đồng không chỉ là nơi tạo ra sản phẩm mà còn là không gian hiện thực hoá những ý tưởng mới, tạo dựng nền nông nghiệp xanh và hiện đại.
Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Cà Mau xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để kiến tạo giá trị phát triển mới. Theo đó, tỉnh cần chủ động chuyển hoá tiềm năng, lợi thế bản địa thành sức mạnh kinh tế bằng trí tuệ con người và tư duy đổi mới. Mỗi sáng kiến, mô hình sản xuất hiệu quả và sản phẩm có giá trị chính là bước cụ thể hoá nghị quyết vào đời sống, là sức mạnh bắt nguồn từ lòng dân, được tiếp thêm bằng tri thức, khát vọng cống hiến - nền tảng quan trọng để Cà Mau khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, nâng cao thu nhập người dân và vững bước trên hành trình phát triển quê hương.
Trần Loan Phương
Bài 2: ÐÁNH THỨC TRÍ TUỆ ÐỒNG ÐẤT CỰC NAM

Truyền hình



Xem thêm bình luận