Thu hút doanh nghiệp đầu tư phát triển nông nghiệp - nông thôn: Vì sao doanh nghiệp ít tham gia?

Thời gian qua, Bạc Liêu đã ban hành nhiều cơ chế chính sách để khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào phát triển nông thôn, đặc biệt là đầu tư cho phát triển thương mại. Song, sự đầu tư của các doanh nghiệp cho khu vực này không nhiều và sự liên kết giữa doanh nghiệp - nông dân vẫn chưa được thuận chiều.

Đâu là nguyên nhân?

Thực hiện Nghị định 61 của Chính phủ về chính sách khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp - nông thôn, Bạc Liêu đã ban hành hàng loạt các chính sách ưu đãi như: miễn giảm tiền sử dụng đất, thuê đất, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực và phát triển thị trường… Đồng thời cho phép các địa phương vận dụng linh hoạt các chính sách để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào địa phương mình. Tuy nhiên, các địa phương vẫn thiếu những doanh nghiệp đầu tư có tầm cỡ, mà chủ yếu là các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.

Doanh nghiệp vận chuyển hàng hóa về huyện Phước Long bằng đường thủy. Ảnh: L.D

Thực tế cho thấy, ngoài ưu đãi về thuế, đất đai, đào tạo nghề…, điều doanh nghiệp cần hiện nay chính là hạ tầng. Giao thông nông thôn của tỉnh trong những năm qua tuy phát triển, nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển giao thương của doanh nghiệp. Phần lớn việc vận chuyển hàng hóa của nhiều doanh nghiệp vẫn phải sử dụng phương tiện đường thủy là chủ yếu. Trong khi đó, nhu cầu của doanh nghiệp là sau khi đầu tư phải phát huy hiệu quả kinh tế ngay, chứ không thể tốn thêm chi phí hay phải đầu tư cho phát triển hạ tầng. Trong điều kiện khó khăn về tài chính như hiện nay, việc cắt giảm chi phí phát sinh, đầu tư ít, lợi nhuận nhiều luôn là giải pháp lựa chọn hàng đầu của các doanh nghiệp.

Ngoài hạ tầng giao thông, còn một khó khăn khác mà các doanh nghiệp chưa mặn mà đầu tư cho những dự án lớn về nông thôn. Đó chính là thiếu một “nhạc trưởng” đủ mạnh để tập trung nông dân sản xuất theo quy trình, nhằm tạo ra một lượng hàng hóa lớn. Ông Nguyễn Tấn Phục, Chủ tịch Hội Nông dân huyện Vĩnh Lợi, cho rằng: “Muốn doanh nghiệp đầu tư vào phát triển nông nghiệp, cần phải tổ chức lại sản xuất. Bởi vì phần lớn nông dân hiện nay chủ yếu sản xuất theo tập quán, quy mô hộ gia đình nên không thể sản xuất ra lượng hàng hóa lớn, hoặc tuân thủ các quy trình sản xuất theo quy định”. Cũng từ bất cập này mà nhiều hợp đồng liên kết sản xuất giữa doanh nghiệp và nông dân mau chóng bị phá vỡ.

Vẫn còn làm khó doanh nghiệp

Lĩnh vực nông nghiệp - nông thôn chưa hấp dẫn doanh nghiệp vì ngoài những khó khăn về hạ tầng, doanh nghiệp còn ngại đầu tư vì sợ bị làm khó. Ông Phạm Văn Đô, Trưởng phòng Quản lý thương mại (Sở Công thương), nói: “Doanh nghiệp không mặn mà đầu tư vào khu vực nông thôn ngoài nguyên nhân thu hồi vốn chậm, doanh nghiệp còn sợ vướng giải phóng mặt bằng, nhất là các dự án xây dựng chợ nông thôn”.

Vẫn còn một số địa phương hiện nay chưa nhận thức được vai trò, tầm quan trọng của doanh nghiệp đối với sự phát triển của địa phương. Thời gian gần đây, các doanh nghiệp tham gia chương trình đưa hàng Việt về nông thôn nhằm góp phần bình ổn giá và tạo điều kiện cho người nông dân mua sắm, vậy mà vẫn bị các địa phương thay nhau làm khó, buộc các doanh nghiệp này phải đóng các loại quỹ của địa phương. Do vậy, một số doanh nghiệp không muốn tham gia tổ chức các chương trình này. Trong khi đó, để thực hiện cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” do Bộ Chính trị phát động thì vai trò của địa phương (làm “cầu nối”) cho doanh nghiệp là rất quan trọng.

Trong xây dựng và phát triển nông nghiệp - nông thôn, đặc biệt là xây dựng nông thôn mới, rất cần sự đóng góp và tham gia của các doanh nghiệp. Vì vậy, cần tiếp tục nghiên cứu các chính sách thu hút đầu tư, tổ chức lại sản xuất gắn với phát huy vai trò của doanh nghiệp.

KIM TRUNG