Thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 (khóa XII): Doanh nghiệp nhà nước là lực lượng quan trọng của nền kinh tế nhà nước

Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương khóa XII được coi là hội nghị “Diên hồng” với việc ban hành các nghị quyết về đổi mới, phát triển kinh tế và tái cơ cấu lại nền kinh tế. Trong đó có việc ban hành Nghị quyết số 12/NQ-TW về tiếp tục cơ cấu lại, đổi mới và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Sự ra đời của nghị quyết này đã giải quyết những khó khăn, nhu cầu bức xúc vốn tồn tại ở các DNNN lâu nay và phù hợp với quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu.

Bà Nguyễn Ngọc Thúy, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết Bạc Liêu trao tiền tài trợ cho Bệnh viện Đa khoa Bạc Liêu. Ảnh: Kiến Thiết

VÌ SAO PHẢI CƠ CẤU?

Qua 15 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 (khóa IX) về "Tiếp tục sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả DNNN", đã góp phần quan trọng vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. DNNN đã thể hiện được tầm quan trọng trong việc bảo đảm thực hiện có hiệu quả các chính sách ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, đối phó với những biến động về thị trường, tạo nguồn thu lớn cho ngân sách, nhất là đầu tư vào những lĩnh vực mang tính then chốt gắn với thực hiện tốt nhiệm vụ quốc phòng, an ninh chính trị, đảm bảo trật tự an toàn xã hội và các chính sách an sinh...

Tuy nhiên, bên cạnh những DNNN khẳng định được vai trò đầu tàu và có những đóng góp tích cực cho nền kinh tế, vẫn còn nhiều DNNN chưa thể hiện được vai trò của mình là lực lượng nòng cốt của kinh tế nhà nước, dẫn dắt, tạo động lực phát triển đối với nền kinh tế. Đặc biệt, nạn tham nhũng, lãng phí, “lợi ích nhóm”, xem nguồn vốn Nhà nước là “chiếc bánh ngọt” nên luôn trông chờ, ỷ lại, không năng động nắm bắt nhu cầu thị trường. Thêm vào đó, cơ chế quản trị chậm được đổi mới, nặng về quản lý hành chính, thiếu và đùn đẩy trách nhiệm làm cho hoạt động sản xuất, kinh doanh thay nhau nợ nần, thua lỗ gây thất thoát hàng trăm ngàn tỷ đồng. Bằng chứng là hàng loạt các vụ trọng án của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước đã và đang được công bố, điều tra gây bất bình, bức xúc trong dư luận và làm giảm lòng tin từ nhân dân. Cũng như khó thực hiện thoái vốn, cổ phần hóa và không thu hút được các nhà đầu tư tham gia liên kết, hợp tác...

Với những khó khăn và bất cập nêu trên, việc tiếp tục cơ cấu lại, đổi mới và nâng cao hiệu quả DNNN không chỉ là nhu cầu tất yếu, mà còn là điều kiện cần cho phát triển bền vững. Đồng thời, đây cũng là quy luật khách quan để các DNNN vận hành theo cơ chế thị trường, tạo ra khả năng cạnh tranh, chủ động hội nhập và thật sự trở thành lực lượng nòng cốt góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu CNH-HĐH.

Đầu tư công trình nước sạch cho khu vực công viên công cộng của Công ty Cổ phần cấp nước Bạc Liêu. Ảnh: Nguyễn Phúc

TIẾP TỤC PHÁT TRIỂN DNNN

Xuất phát từ vị trí, vai trò, tầm quan trọng mang tầm vĩ mô và có tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế - xã hội, nên việc tiếp tục phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động của DNNN được xem là vấn đề mang tính sống còn của một quốc gia, nhất là các lĩnh vực trọng yếu liên quan đến an ninh, quốc phòng và tự chủ về kinh tế.

Thực tiễn đã chứng minh, có nhiều lĩnh vực mà nhiều doanh nghiệp khác gần như ít và không tham gia, vì thời gian thu hồi vốn chậm, lợi nhuận thấp, rủi ro cao và các lĩnh vực ấy đều được giao cho các DNNN. Như việc xây dựng các trạm cấp nước sạch cung cấp cho đồng bào dân tộc, hay các xã nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu đều không thu hút được doanh nghiệp tư nhân, mà chỉ có DNNN tham gia. Như Công ty Cổ phần cấp nước Bạc Liêu đã và đang đầu tư nhiều công trình cung cấp nước sạch cho các xã vùng ven của TP. Bạc Liêu, với tổng vốn hàng chục tỷ đồng/công trình.

Chưa dừng ở đó, đối với những tỉnh nghèo, hạ tầng kinh tế - xã hội còn gặp nhiều khó khăn, khó thu hút đầu tư hoặc xã hội hóa thì những công trình, dự án bức xúc đều do DNNN đầu tư. Điển hình như Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết tỉnh Bạc Liêu (gọi tắt là Công ty Xổ số kiến thiết Bạc Liêu), tính từ khi thành lập tỉnh cho đến nay công ty luôn dẫn đầu tỉnh về đóng góp ngân sách với hơn 7.596 tỷ đồng và ủng hộ gần 152 tỷ đồng vào Quỹ An sinh xã hội. Từ nguồn quỹ này, hàng trăm công trình cầu, đường giao thông nông thôn, trạm y tế, trường học, nhà tình nghĩa, tình thương được đầu tư xây mới.

Qua đó cho thấy, DNNN đóng vai trò chủ lực và thật sự là một lực lượng vật chất quan trọng của kinh tế nhà nước, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội.

TIẾP TỤC TÁI CƠ CẤU

Hiện nay, Bạc Liêu có 2 DNNN là Công ty Cổ phần cấp nước Bạc Liêu và Công ty Xổ số kiến thiết Bạc Liêu. Có một điều đáng ghi nhận là hoạt động của 2 công ty này không ngừng phát triển. Tổng doanh thu và lợi nhuận của các công ty năm sau đều tăng hơn năm trước. Như Công ty Cổ phần cấp nước Bạc Liêu, tổng doanh thu năm 2016 trên 45 tỷ đồng và năm 2017 này phấn đầu đạt 47 tỷ đồng; còn Công ty Xổ số kiến thiết Bạc Liêu, năm 2016 đóng góp ngân sách 1.000 tỷ đồng và năm nay phấn đấu đóng góp 1.050 tỷ đồng (chiếm khoảng 50% tổng thu ngân sách).

Một trong những bài học kinh nghiệm được rút ra từ sự thành công này, đó là các doanh nghiệp đã xây dựng được bộ máy quản lý năng động, đoàn kết, trách nhiệm và hoạt động theo cơ chế thị trường, lấy hiệu quả kinh tế và minh bạch hóa tài chính làm tiêu chí đánh giá. Vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu được phát huy và không ngừng năng cao năng lực cạnh tranh... Đây cũng là một trong những nguyên nhân góp phần để các DNNN thực hiện có hiệu quả thoái vốn và cổ phần hóa DNNN.

Ông Võ Minh Trang, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần cấp nước Bạc Liêu, cho rằng: “Theo kế hoạch năm 2017, công ty sẽ thực hiện thoái vốn. Có một điều đáng mừng là với hiệu quả mang lại trong phát triển sản xuất, kinh doanh nên có nhiều doanh nghiệp đã đăng ký tham gia cổ phần hóa”. Tín hiệu tích cực này sẽ góp phần quan trọng vào việc cơ cấu lại DNNN và Nhà nước không cần nắm hoặc không cần giữ cổ phần, vốn góp chi phối. Qua đó, tạo tính chủ động để các doanh nghiệp sau cổ phần hóa tự chủ, thi đua lao động sản xuất và tiếp tục có những đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, quốc gia.

LƯ TRUNG