Thứ tư, 18-11-26 05:36:34
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Khát vọng đổi mới trên những cánh đồng

Báo Cà Mau LTS: Từ những vuông tôm ứng dụng công nghệ cao, cánh đồng chuyển mình nhờ sáng kiến khoa học đến các dự án khởi nghiệp khai thác giá trị tài nguyên bản địa, phong trào đổi mới sáng tạo đang lan toả trên quê hương Cà Mau. Ðằng sau những chuyển động ấy là những nông dân dám nghĩ, dám làm, nhà khoa học miệt mài nghiên cứu, trí thức trẻ khát khao cống hiến và những người âm thầm kết nối các nguồn lực sáng tạo để biến tiềm năng thành giá trị, mở ra hướng phát triển mới cho nông nghiệp, nông thôn vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc.

Bài 1: Những nhà nông tiên phong đổi mới sáng tạo

Trải qua 40 năm đổi mới, nông nghiệp Cà Mau chuyển mình mạnh mẽ. Từ sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, nông dân ngày nay từng bước tiếp cận khoa học - công nghệ, thay đổi tư duy, làm chủ quy trình và hướng đến sản xuất xanh, bền vững. Sự chuyển mình ấy được viết nên bởi những nông dân bình dị, chịu khó học hỏi, dám nghĩ, dám làm và không ngừng sáng tạo.

Làm chủ công nghệ, nâng cao giá trị con tôm

Ở ấp Gò Cát (xã Long Ðiền), ông Bùi Nghĩa Hiệp, dù gần 70 tuổi nhưng vẫn miệt mài tìm tòi, đổi mới cách làm để nâng cao hiệu quả nuôi tôm.

"Từ kinh nghiệm nhiều năm gắn bó với con tôm, tôi nhận ra sản xuất theo phương thức cũ ngày càng khó đứng vững trước biến động môi trường, dịch bệnh và chi phí đầu vào. Muốn làm ăn lâu dài, phải mạnh dạn thay đổi tư duy, ứng dụng khoa học - công nghệ vào sản xuất", ông Hiệp cho biết.

Hiện gia đình ông đầu tư 30 ha nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh, với 40 ao nuôi được trang bị hệ thống cảm biến theo dõi chất lượng nước, camera giám sát, máy cho ăn tự động và thiết bị hỗ trợ theo dõi sức khoẻ tôm. Ðáng chú ý, các khâu sản xuất được số hoá thông qua ứng dụng điện thoại và mã QR, giúp lưu trữ nhật ký nuôi, quản lý vật tư, theo dõi môi trường, đặc biệt là phục vụ truy xuất nguồn gốc.

Ông Bùi Nghĩa Hiệp dù gần 70 tuổi nhưng vẫn miệt mài tìm tòi, đổi mới cách làm để nâng cao hiệu quả nuôi tôm. Ảnh: Lâm Cường

Việc ứng dụng công nghệ đồng bộ giúp giảm đến 20% chi phí thức ăn, chủ động kiểm soát môi trường và hạn chế rủi ro, mang về lợi nhuận lớn: năm 2025 khoảng 11,04 tỷ đồng; riêng vụ đầu tiên năm 2026, lợi nhuận khoảng 3,819 tỷ đồng.

Ðiều đáng quý ở nông dân này là không giữ kinh nghiệm cho riêng mình. Trang trại trở thành điểm tham quan, thực tập của sinh viên nhiều trường đại học. Từ năm 2024-2026, ông chia sẻ kinh nghiệm cho hơn 500 lượt sinh viên và hướng dẫn kỹ thuật sản xuất cho khoảng 500 lượt người dân. Gia đình còn tạo việc làm cho 40 lao động, hỗ trợ vốn không tính lãi cho 60 hộ với tổng số tiền 1 tỷ đồng, hiến đất làm đường và đóng góp nhiều hoạt động an sinh xã hội.

Bền vững với mô hình nuôi hải sản sạch

Nếu ông Hiệp chọn công nghệ cao để nâng tầm con tôm, thì ông Huỳnh Thanh Sự (Khóm 9, phường Tân Thành) tìm hướng phát triển từ chính lợi thế sinh thái của vùng đất quê mình.

Trên 7 ha đất sản xuất, ông triển khai mô hình quảng canh cải tiến ít thay nước kết hợp nuôi tôm - cua, cá. Với mô hình này, ông chú trọng cải tạo ao đầm, duy trì môi trường nước ổn định, tận dụng hệ thực vật bản địa như: năn tượng, mắm, đước để tạo nơi trú ẩn và nguồn thức ăn tự nhiên cho hải sản.

"Tôi bố trí thả tôm trước khoảng 1,5-2 tháng rồi mới thả cua, hạn chế cạnh tranh thức ăn và hiện tượng ăn nhau. Cách làm này vừa tận dụng được điều kiện tự nhiên, vừa giảm chi phí đầu vào" ông Sự chia sẻ bí quyết.

Từ năm 2025-2026, sản lượng tôm đạt khoảng 2,4 tấn/năm; cua khoảng 2,1 tấn/năm; doanh thu khoảng 1,32 tỷ đồng, lợi nhuận đạt khoảng 1,2 tỷ đồng/năm; mô hình nuôi cá bống tượng trên diện tích 0,2 ha mang lại lợi nhuận khoảng 154,46 triệu đồng. Những con số ấn tượng ấy là minh chứng sinh động cho hiệu quả mô hình nuôi hải sản sạch của ông Sự.

Vuông tôm của ông Huỳnh Thanh Sự mang lại hiệu quả cao.

Không chỉ chú trọng phát triển kinh tế gia đình, với vai trò Chủ nhiệm Câu lạc bộ Nông dân tỷ phú Tân Thành, ông Sự còn tích cực vận động hội viên trao đổi kinh nghiệm, giúp nhau phát triển sản xuất. Từ năm 2025-2026, ông hướng dẫn kỹ thuật cho 240 lượt người dân, giúp 50 lao động có việc làm, tặng 90 suất quà trị giá 27 triệu đồng cho hộ hoàn cảnh khó khăn và đóng góp 20 triệu đồng xây dựng nông thôn mới.

Biến phế phẩm rơm rạ thành tài nguyên

Chọn hướng đi từ chính những phụ phẩm trên đồng ruộng là cách anh Trần Cao Lĩnh (phường Bạc Liêu) tạo ra giá trị kinh tế bền vững cho nông nghiệp địa phương.

Sinh năm 1990, anh Lĩnh tham gia nghiên cứu giải pháp tận dụng phế phẩm nông nghiệp sản xuất phân hữu cơ, phục vụ nền nông nghiệp an toàn, bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu. Từ thực trạng rơm rạ thường bị đốt bỏ sau thu hoạch, anh cùng nhóm nghiên cứu tìm cách biến nguồn phụ phẩm này thành nguyên liệu có ích cho sản xuất.

Anh Trần Cao Lĩnh (bên trái) thăm đồng ruộng bón phân hữu cơ dạng viên nén khô từ rơm rạ tại xã Vĩnh Mỹ.

Từ rơm rạ, nhóm của anh Lĩnh đã nghiên cứu sản xuất phân hữu cơ dạng viên nén khô, đồng đều, thuận tiện bảo quản, vận chuyển và sử dụng, đồng thời có thể ứng dụng thiết bị bay không người lái để rải phân. Sản phẩm mang thương hiệu “Phân bón Wasin - Bạc Liêu” được cơ quan quản lý chuyên ngành công nhận lưu hành tại Việt Nam.

Phân hữu cơ dạng viên nén khô từ rơm rạ do anh Trần Cao Lĩnh nghiên cứu, ứng dụng hiệu quả, an toàn trong sản xuất.

Không chỉ tạo ra sản phẩm, nhóm nghiên cứu còn triển khai quy trình canh tác “Wasin 1-2-3”, xử lý rơm rạ ngay trên đồng ruộng. Theo kết quả mô hình, rơm rạ có thể phân huỷ sau khoảng 7 ngày xử lý. Qua thực tiễn trên các giống lúa OM18, Ðài thơm 8, ST24 và Tài nguyên, giải pháp này giúp tiết kiệm chi phí trên 1 triệu đồng/công, lợi nhuận ròng tăng từ 166 ngàn đồng đến hơn 1,126 triệu đồng/công, tuỳ điều kiện thời vụ.

Ông Võ Như Ý, Trưởng phòng Kinh tế xã Ninh Quới (Nhà máy xử lý rơm rạ đóng trên địa bàn xã Ninh Quới), đánh giá cao sáng kiến của anh Trần Cao Lĩnh: Mô hình không chỉ góp phần giảm chi phí sản xuất, hạn chế ô nhiễm môi trường mà còn mở ra hướng khai thác hiệu quả nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp tuần hoàn. Cách làm của anh Lĩnh là kinh nghiệm thực tiễn có giá trị, cần được nghiên cứu, vận dụng và nhân rộng phù hợp với điều kiện sản xuất, tập quán canh tác của nông dân Cà Mau.

Ông Bùi Nghĩa Hiệp và ông Huỳnh Thanh Sự được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam trao danh hiệu “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới năm 2026”, anh Trần Cao Lĩnh được vinh danh “Nhà khoa học của Nhà nông năm 2026”. 3 gương mặt tiêu biểu, 3 hành trình khác nhau, nhưng cùng gặp nhau ở tình yêu lao động và khát vọng đưa tri thức vào sản xuất, lan toả sáng kiến đến cộng đồng. Từ những mô hình ấy, hình mẫu mới của nông dân Cà Mau đang dần hiện rõ: cần cù, chủ động tiếp cận tri thức, làm chủ công nghệ và mạnh dạn đổi mới tư duy sản xuất. Khi nông dân trở thành chủ thể sáng tạo, mỗi vuông tôm, cánh đồng không chỉ là nơi tạo ra sản phẩm mà còn là không gian hiện thực hoá những ý tưởng mới, tạo dựng nền nông nghiệp xanh và hiện đại.

Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Cà Mau xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để kiến tạo giá trị phát triển mới. Theo đó, tỉnh cần chủ động chuyển hoá tiềm năng, lợi thế bản địa thành sức mạnh kinh tế bằng trí tuệ con người và tư duy đổi mới. Mỗi sáng kiến, mô hình sản xuất hiệu quả và sản phẩm có giá trị chính là bước cụ thể hoá nghị quyết vào đời sống, là sức mạnh bắt nguồn từ lòng dân, được tiếp thêm bằng tri thức, khát vọng cống hiến - nền tảng quan trọng để Cà Mau khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, nâng cao thu nhập người dân và vững bước trên hành trình phát triển quê hương.


Ông Nguyễn Minh Luân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, nhấn mạnh.

Trần Loan Phương

Bài 2: ÐÁNH THỨC TRÍ TUỆ ÐỒNG ÐẤT CỰC NAM

Nông dân Xã Tạ An Khương đổi mới nghề nuôi tôm

Với hơn 90% hộ dân sống bằng nghề nuôi thuỷ sản, con tôm giữ vai trò chủ lực trong phát triển kinh tế Xã Tạ An Khương. Trước áp lực dịch bệnh, chi phí sản xuất tăng cao và những biến động của môi trường, địa phương đang từng bước định hướng người dân đổi mới phương thức canh tác, đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật.

Tôm Cà Mau gia tăng giá trị, nâng tầm thương hiệu

Nhắc đến tôm Việt Nam, Cà Mau là một trong những vùng đất được nhớ đến. Trên mỗi vuông tôm, mỗi đầm nước nơi đây đều in dấu sự cần cù, tâm huyết của người nông dân ngày đêm gắn bó với nghề, chắt chiu tinh tuý từ thiên nhiên, làm nên sản vật mang đậm “vị đất” và “tình người” nơi địa đầu cực Nam Tổ quốc.

Cà Mau trích ngân sách hơn 30 tỷ đồng hỗ trợ nông dân bị thiệt hại do mưa lớn

Nhằm kịp thời chia sẻ khó khăn với nông dân, UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành quyết định phân bổ hơn 30 tỷ đồng từ nguồn ngân sách để hỗ trợ khôi phục sản xuất đối với hơn 4.500 ha cây trồng bị thiệt hại do đợt mưa lớn kéo dài vào cuối tháng 9/2026.

Ánh Kua - Đưa đặc sản Cà Mau vươn ra thế giới

Từ hương vị mắm tôm truyền thống trong căn bếp gia đình, chị Trương Ngọc Ánh, CEO Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ TA (Công ty TA), đã xây dựng thương hiệu Ánh Kua, đưa đặc sản quê nhà tiếp cận thị trường quốc tế.

Dịch tả heo châu Phi xuất hiện tại 3 xã Vĩnh Thanh, Phước Long và Vĩnh Phước

Trạm Chăn nuôi và Thú y khu vực Phước Long cho biết: Dịch tả heo Châu Phi đang diễn biến phức tạp tại các xã: Vĩnh Thanh, Phước Long và Vĩnh Phước, gây thiệt hại cho nhiều hộ chăn nuôi.

Nuôi đa con trên cùng diện tích, nông dân Xã Trần Phán thu nhập hàng trăm triệu mỗi năm

Thay vì chỉ nuôi tôm, cua như trước, nhiều nông dân ở Xã Trần Phán đã tận dụng tối đa mặt nước vuông tôm để nuôi kết hợp sò huyết và vọp. Mô hình đã giúp tăng thu nhập mà không cần mở rộng diện tích, hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững.

Phú Mỹ phát triển mô hình nuôi ghép cá rô phi trong vuông tôm

Tận dụng diện tích mặt nước sẵn có, nông dân xã Phú Mỹ đưa cá rô phi đơn tính vào nuôi ghép trong vuông tôm, tăng nguồn thu.

Đẩy nhanh xuống giống lúa đông xuân trước nguy cơ hạn mặn

Trước nguy cơ tác động của hiện tượng El Nino gây thiếu nước và xâm nhập mặn, ngành nông nghiệp Cà Mau yêu cầu các địa phương theo dõi sát diễn biến thời tiết, sẵn sàng xả bớt nước vùng ngọt để hỗ trợ nông dân đẩy nhanh tiến độ xuống giống vụ lúa đông xuân 2026-2027.

Xã Trần Văn Thời tập trung khống chế dịch tả heo Châu Phi

Dịch tả heo Châu Phi trên địa bàn Xã Trần Văn Thời đang diễn biến phức tạp, lan ra 7 ấp. Trước tình hình này, chiều 6/11, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau đã làm việc với địa phương để siết chặt các biện pháp phòng chống, ngăn chặn dịch bệnh lây lan.

Hội thảo tổng kết đề tài nghiên cứu phát triển mô hình nuôi tôm biển kết hợp trồng rong biển

Sáng 5/11, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau tổ chức hội thảo tổng kết đề tài nghiên cứu phát triển mô hình nuôi tôm biển kết hợp trồng rong biển theo hướng bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu trên địa bàn tỉnh.