Xác lập vị thế nông - thuỷ sản trên trường quốc tế

Với tầm nhìn chiến lược đến năm 2030, Cà Mau đang dồn sức triển khai Ðề án Phát triển công nghiệp chế biến thuỷ sản và nông sản gắn với xuất khẩu. Ðây được xem là "chìa khoá" để vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc chuyển mình từ sản xuất thô sang chế biến sâu, hiện đại hoá nông nghiệp và xác lập vị thế vững chắc trên bản đồ thương mại toàn cầu.

• Phát huy vai trò doanh nghiệp trong bao tiêu hàng nông, thủy sản
• Gỡ khó trong vận chuyển vật tư, giống nông nghiệp và hỗ trợ thu hoạch, tiêu thụ nông, thủy sản
• Bàn giải pháp tháo gỡ khó khăn, phục hồi chế biến, xuất khẩu nông - thủy sản sau giãn cách

Khi tiềm năng cần "cú hích" công nghệ

Cà Mau sở hữu lợi thế địa kinh tế độc nhất với 3 mặt giáp biển và hệ sinh thái mặn - lợ - ngọt đan xen, hội tụ đầy đủ các điều kiện vàng để bứt phá trở thành trung tâm chế biến nông - thuỷ sản quy mô lớn. Với nguồn nguyên liệu nhiệt đới dồi dào và lợi thế cạnh tranh tuyệt đối từ các ngành hàng tôm, cua, lúa chất lượng cao, địa phương đang trở thành điểm đến hấp dẫn của nhiều tập đoàn, nhà đầu tư lớn có tiềm lực, mở ra vận hội mới cho việc tiếp thu khoa học - công nghệ hiện đại và tranh thủ nguồn vốn đầu tư chiến lược.

Nuôi tôm công nghệ cao tại phường Hiệp Thành

Giai đoạn 2021-2025, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh đạt con số ấn tượng 10.424 triệu USD, đưa sản phẩm địa phương hiện diện tại hơn 60 quốc gia, chinh phục cả những thị trường khắt khe như: Hoa Kỳ, EU và Nhật Bản. Tuy nhiên, thực tế phát triển vẫn tồn tại những nút thắt lớn, điển hình là sự lệch pha giữa vùng nguyên liệu và năng lực chế biến; trong khi ngành tôm duy trì vị thế tỷ đô thì chế biến lúa gạo vẫn ở quy mô nhỏ lẻ. Bên cạnh đó, các rào cản kỹ thuật về tiêu chuẩn xanh và hạ tầng logistics thiếu tính kết nối liên vùng là thách thức không nhỏ.

Trước bối cảnh đó, Ðề án Phát triển công nghiệp chế biến thuỷ sản, nông sản gắn với mở rộng thị trường xuất khẩu ra đời như lời giải chiến lược nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh toàn diện.

Tỉnh sẽ đầu tư chiều sâu các dây chuyền xay xát, lau bóng, tách màu gạo để nâng cao chất lượng gạo.

Tỉnh quyết tâm đổi mới tổ chức sản xuất, chuyển dịch mạnh mẽ từ kinh tế hộ manh mún sang mô hình trang trại, cánh đồng lớn và hợp tác xã kiểu mới. Trọng tâm là hiện đại hoá các vùng nguyên liệu chủ lực như: tôm công nghệ cao, cua và lúa chất lượng cao gắn với đầu tư hạ tầng điện, thuỷ lợi và cơ giới hoá đồng bộ. Ðồng thời, Cà Mau ưu tiên ứng dụng công nghệ 4.0 (IoT, Blockchain), chế biến sâu và kinh tế tuần hoàn để tăng giá trị gia tăng, kết hợp với đẩy mạnh thương mại số để tận dụng tối đa các hiệp định thương mại tự do (FTA).

---

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử nhấn mạnh

Hiện đại hoá và bứt phá kim ngạch

Cà Mau xác định mục tiêu cốt lõi là gắn kết chặt chẽ vùng nguyên liệu nông nghiệp chủ lực với công nghiệp chế biến hiện đại. Trọng tâm chiến lược là đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu, nâng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu và giá trị gia tăng lên mức 60%.

Ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Tỉnh tập trung quy hoạch các vùng nuôi trọng điểm theo hướng an toàn, công nghệ cao và bền vững. Trọng tâm là hình thành 10.000 ha tôm công nghệ cao tập trung tại các xã: Vĩnh Hậu, Hoà Bình, Ðông Hải; hạn chế nuôi phân tán sai quy hoạch. Các vùng tôm sinh thái được ấn định tại Tân Thuận, Tam Giang, Ðất Mũi, Cái Ðôi Vàm... cùng mô hình lúa - tôm chất lượng cao tại Ninh Thạnh Lợi, Trí Phải, Biển Bạch, U Minh, Khánh An... Gắn với đó là xây dựng chuỗi liên kết giá trị khép kín từ con giống, thức ăn đến chế biến xuất khẩu và truy xuất nguồn gốc.

Theo lộ trình, Cà Mau sẽ hình thành và phát triển chuỗi liên kết giá trị ngành tôm: sản xuất tôm giống, tôm thương phẩm, thức ăn, chế biến xuất khẩu, truy xuất nguồn gốc.

Song song đó, Cà Mau tập trung đầu tư chiều sâu, đổi mới công nghệ tại các nhà máy hiện có để nâng công suất, đảm bảo chế biến tại chỗ từ 80-85% nguồn nguyên liệu nội tỉnh. Chuyển dịch cơ cấu sản phẩm, phấn đấu nâng tỷ trọng hàng giá trị gia tăng lên mức 60% thông qua các thiết bị tiên tiến như tủ đông tiếp xúc, băng chuyền IQF và máy phân cỡ tự động. Ðặc biệt, tỉnh cam kết áp dụng 100% hệ thống quản lý chất lượng quốc tế (ISO, HACCP, GMP, SSOP) tại các cơ sở chế biến.

Về xuất khẩu thuỷ sản, Cà Mau tập trung hỗ trợ doanh nghiệp củng cố thị trường truyền thống và khai thác các thị trường mới giàu tiềm năng. Trọng tâm là hướng dẫn thực thi các quy định quốc tế để tận dụng tối đa ưu đãi từ các hiệp định FTA như: EVFTA, CPTPP, UKVFTA, RCEP...

Trong lộ trình hiện đại hoá nông nghiệp, Cà Mau tập trung triển khai Ðề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp, hướng tới mục tiêu đạt 55.000 ha vào năm 2030. Tỉnh duy trì diện tích canh tác 189.374 ha, sản lượng 1,89 triệu tấn lúa (70% phục vụ tiêu thụ ngoại tỉnh và xuất khẩu). Trọng tâm quy hoạch gồm 75.000 ha lúa chất lượng cao tại khu vực Nam - Bắc Cà Mau và 10.000 ha lúa sinh thái, hữu cơ gắn với mô hình lúa - tôm, bảo tồn đa dạng sinh học để thích ứng biến đổi khí hậu.

Cà Mau hướng đến mở rộng mô hình lúa - tôm gắn với tôm sạch - lúa hữu cơ. (Ảnh: Thu hoạch lúa ở Phường Lý Văn Lâm).

Cùng với đó, tỉnh hiện đại hoá chuỗi giá trị từ khâu thu hoạch, sấy khô đến xay xát tự động, phấn đấu chế biến tại chỗ 70% sản lượng nội tỉnh. Giải pháp đột phá là đẩy mạnh chế biến sâu các sản phẩm giá trị gia tăng (tinh bột, thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm) và thực hiện kinh tế tuần hoàn từ phế phụ phẩm như rơm rạ, trấu để sản xuất phân bón hữu cơ, năng lượng tái tạo thông qua các chính sách ưu đãi về công nghệ và tín dụng.

Việc triển khai hiệu quả đề án phát triển công nghiệp chế biến không chỉ mang lại nguồn thu ngân sách lớn mà còn trực tiếp nâng cao mức sống cho người dân, giải quyết việc làm cho lao động địa phương. Với quyết tâm thu hút các nhà đầu tư lớn và ứng dụng công nghệ cao, Cà Mau đang sẵn sàng cho cuộc bứt phá mới, đưa nông - thuỷ sản vùng đất mũi trở thành biểu tượng của chất lượng, sự bền vững và niềm tin trên thị trường quốc tế./.

Mộng Thường