Tăng cường công tác pháp chế

Trong giai đoạn tập trung thực hiện Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị, việc củng cố, tăng cường công tác pháp chế có ý nghĩa rất quan trọng, nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, khắc phục hạn chế trong tổ chức thi hành pháp luật, bảo đảm pháp luật đi trước một bước, biến thể chế thành động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

• Chuyên viên pháp chế là gì? Vai trò và chi tiết công việc
• Trợ giúp pháp lý - Chỗ dựa tin cậy của người dân
• Lấy thể chế làm "đột phá của đột phá", tháo gỡ mọi rào cản pháp lý

Vai trò của công tác pháp chế trong xây dựng pháp luật

Năm 2025, cùng với sự ra đời của Nghị quyết 66, Ðảng, Nhà nước ta triển khai đồng bộ nhiều chủ trương, quyết sách lớn về đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Ðây cũng là năm mở đầu giai đoạn phát triển mới của pháp luật với cơ chế, chính sách chưa từng có tiền lệ, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Ðảng, Quốc hội và Chính phủ đối với công tác xây dựng pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật, đội ngũ những người trực tiếp làm công tác này. Lần đầu tiên, xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật được xác định là một trong những động lực quan trọng để tạo lập thể chế phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và bảo đảm sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Ðây vừa là sự ghi nhận đối với vai trò của pháp luật, vừa khẳng định niềm tin, kỳ vọng rất lớn của Ðảng, Nhà nước đối với đội ngũ cán bộ làm công tác xây dựng pháp luật và pháp chế.

Tiến sĩ Phạm Quốc Sử, Phó Giám đốc Sở Tư pháp, tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ, công chức làm công tác pháp chế trong xử lý văn bản vi phạm hành chính.

Tại tỉnh Cà Mau, tổ chức pháp chế từng bước được kiện toàn theo đúng định hướng của Chính phủ và Bộ Tư pháp. Sau khi Chủ tịch UBND tỉnh ban hành văn bản chỉ đạo, các cơ quan, đơn vị đã chủ động rà soát, kiện toàn tổ chức pháp chế, bố trí người thực hiện công tác pháp chế phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và điều kiện thực tế của từng cơ quan, đơn vị. Qua đó, tổ chức pháp chế trên địa bàn tỉnh có nhiều chuyển biến tích cực, nhiều cơ quan, đơn vị đã thành lập tổ pháp chế, từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động, góp phần nâng cao chất lượng tham mưu xây dựng, kiểm tra, rà soát, hệ thống hoá văn bản quy phạm pháp luật, theo dõi thi hành pháp luật, kiểm soát thủ tục hành chính và xử lý các vấn đề pháp lý phát sinh trong quá trình quản lý Nhà nước. Ðồng thời, tạo nền tảng quan trọng để từng bước chuẩn hoá đội ngũ làm công tác pháp chế, đáp ứng yêu cầu đổi mới, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước và xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật trong giai đoạn hiện nay.

Chuẩn hoá đội ngũ pháp chế

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 30 cơ quan, đơn vị bố trí người thực hiện công tác pháp chế, gồm: 1 cơ quan có phòng pháp chế (Sở Nông nghiệp và Môi trường); 12 cơ quan, đơn vị có tổ pháp chế; 17 cơ quan, đơn vị bố trí người thực hiện công tác pháp chế. Trong đó, có 11 cơ quan, đơn vị bố trí người thực hiện công tác pháp chế chuyên trách và 19 cơ quan, đơn vị bố trí người thực hiện công tác pháp chế kiêm nhiệm.

Các cơ quan thường xuyên quan tâm công tác đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ công chức, viên chức, nhất là công chức thực hiện nhiệm vụ pháp chế. Một số cơ quan như: Nội vụ, Giáo dục và Ðào tạo, Khoa học và Công nghệ, Thanh tra tỉnh chủ động cử công chức tham gia lớp bồi dưỡng nghiệp vụ pháp chế để từng bước đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện của ngạch pháp chế viên theo quy định. Các cơ quan còn lại tiếp tục rà soát, tạo điều kiện, cử công chức tham gia lớp đào tạo, bồi dưỡng phù hợp với tiêu chuẩn và điều kiện pháp chế viên theo quy định.

Bên cạnh kết quả đạt được, vẫn còn một số hạn chế trong tổ chức pháp chế như: tiến độ xây dựng, hoàn thiện và phê duyệt Ðề án vị trí việc làm một số ít cơ quan còn chậm, chưa bảo đảm theo yêu cầu đề ra, ảnh hưởng đến việc bố trí vị trí việc làm, sắp xếp nhân sự và triển khai nhiệm vụ liên quan đến công tác pháp chế. Việc đào tạo, bồi dưỡng để đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện của ngạch pháp chế viên còn ít. Ðến nay, vẫn chưa có đơn vị thực hiện việc xét chuyển sang ngạch pháp chế viên, do phần lớn công chức được giao thực hiện công tác pháp chế chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện hoặc đang tiếp tục rà soát vị trí việc làm. Việc thực hiện chế độ, chính sách hỗ trợ đối với người làm công tác pháp chế chưa thống nhất giữa các cơ quan. Một số cơ quan chưa triển khai thực hiện do Ðề án vị trí việc làm mới được phê duyệt, công chức thực hiện nhiệm vụ theo chế độ kiêm nhiệm hoặc còn lúng túng trong việc áp dụng quy định hiện hành. Ðối với một số cơ quan hành chính đặc thù vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể về đối tượng và cơ chế thực hiện. Bên cạnh đó, đội ngũ làm công tác pháp chế tại một số cơ quan còn mỏng, chủ yếu kiêm nhiệm, dẫn đến việc đầu tư thời gian, nguồn lực cho công tác pháp chế còn hạn chế, ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả triển khai các nhiệm vụ theo yêu cầu.

Theo ông Phạm Quốc Sử, Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh, giải pháp khả thi là khuyến khích thành lập bộ phận pháp chế ở các sở, ban, ngành tỉnh, đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp Nhà nước trên địa bàn tỉnh dưới hình thức “Tổ pháp chế”, với ít nhất 4 cán bộ, công chức tham gia. Trong đó, lãnh đạo các đơn vị làm tổ trưởng, người tham gia “Tổ pháp chế” sẽ thực hiện kiêm nhiệm công tác pháp chế và thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao theo quy định. Ðồng thời, phải đảm bảo bố trí ít nhất 1 người có trình độ Ðại học Luật tham gia thực hiện công tác pháp chế. Trường hợp không bố trí được người có trình độ Ðại học Luật thì phải bố trí người có kinh nghiệm trong công tác tham mưu xây dựng văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan, đơn vị.

Lãnh đạo Sở Tư pháp kiến nghị UBND tỉnh xem xét, chỉ đạo các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh củng cố, kiện toàn tổ chức và đội ngũ người làm công tác pháp chế thuộc cơ quan. Bố trí ít nhất 1 công chức làm công tác pháp chế chuyên trách, đảm bảo năng lực, trình độ chuyên môn, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ được giao theo tinh thần đề ra tại Kế hoạch số 78 của UBND tỉnh. Chỉ đạo các sở, ban, ngành tỉnh quan tâm, tạo điều kiện, cử công chức tham gia các lớp đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ pháp chế, từng bước đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện của ngạch pháp chế viên theo quy định. Ðồng thời, tiếp tục rà soát, thực hiện xét chuyển ngạch công chức sang ngạch pháp chế viên khi đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định. Ðảm bảo thực hiện chế độ, chính sách hỗ trợ  người làm công tác pháp chế phù hợp với quy định Nghị định số 56 của Chính phủ.

Kim Phượng