Thứ tư, 20-5-26 06:59:15
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

ការរស់ឡើងវិញនៃសាស្ត្រាស្លឹករឹត

Báo Cà Mau ឯកសារដ៏មានតម្លៃជាង ១៣ ម៉ឺនទំព័រ ចេញពីសាស្ត្រាបុរាណរបស់បងប្អូនជនជាតិ Khmer បាន “រស់ឡើងវិញ” ជាផ្លូវការលើលំហបណ្តាញសង្គម។ នេះគឺជាជំហានមួយដ៏សំខាន់ ក្នុងការអភិរក្សបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌តាមរយៈបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល។ លទ្ធផលនេះបានប្រកាសនៅក្នុងសិក្ខាសាលាវិទ្យាសាស្ត្រក្រោមប្រធានបទ “សាស្ត្រាស្លឹករឹត៖ អភិរក្ស និងរក្សាបេតិកភណ្ឌ Khmer តាមរយៈបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល” ដែលរៀបចំឡើងដោយសាកលវិទ្យាល័យ Trà Vinh នារសៀលថ្ងៃទី ២៨ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៦។

ព្រឹត្តិការណ៍នេះ ស្ថិតក្នុងក្របខ័ណ្ឌគម្រោងឌីជីថលនីយកម្មបេតិកភណ្ឌ នៅវត្តសំរោងឯក (Som Rong Ek) ខេត្ត Vĩnh Long ក្រោមការឧបត្ថម្ភពីមូលនិធិច្នៃប្រតិដ្ឋភូមិភាគ នៃស្ថានទូត Canada ប្រចាំនៅ Việt Nam ។

លោក Colin Timothy Muir Shonk លេខាទីមួយផ្នែកនយោបាយ និងទំនាក់ទំនងសាធារណៈ នៃស្ថានទូត Canada ប្រចាំនៅ Việt Nam ប្រគល់វិញ្ញាបនបត្រជូនអ្នកស្រាវជ្រាវដែលមានអត្ថបទបទអន្តរាគមន៍ក្នុងសិក្ខាសាលា។

ប្រណាំងប្រជែងជាមួយពេលវេលា

សាស្ត្រាស្លឹករឹត មិនត្រឹមតែមានតម្លៃសម្រាប់ផ្នែកខាងសាសនាប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបានចាត់ទុកជា “សព្វវចនាធិប្បាយ” របស់ជនជាតិ Khmer ទៀតផង។ ប៉ុន្តែ គម្ពីរសាស្ត្រារាប់ពាន់ទំព័រនៅវត្តសំរោងឯក (Som Rong Ek) កំពុងប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យនៃការខូចខាត ដោយសារឥទ្ធិពលនៃអាកាសធាតុ និងពេលវេលា។ ព្រះតេជគុណ Kim Huân ពហុសូត្រវត្ត បានមានថេរដីកាថា៖ “បើមិនមានការជួយសង្គ្រោះឱ្យបានទាន់ពេលវេលានោះទេ ជំនាន់ក្រោយនឹងបាត់បង់ឱកាសក្នុងការឈ្វេងយល់ពីឃ្លាំងចំណេះដឹងដ៏មានតម្លៃ ដែលបុព្វបុរសយើងបានបន្សល់ទុកឱ្យ”។

ចាប់ពីខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០២៥ ដល់ខែ មករា ឆ្នាំ ២០២៦ ក្រុមការងារជំនាញដែលមានសមាជិក ១៥ រូប ជាសាស្ត្រាចារ្យ ព្រះសង្ឃ និងនិស្សិត បានធ្វើការត្រួតពិនិត្យ និងបញ្ជីសារពើភណ្ឌ។ លទ្ធផលបង្ហាញថា វត្តកំពុងរក្សាទុកសាស្ត្រាចំនួន ៤០៧ ច្បាប់ (ស្មើនឹង ១.០៥៣ ភាគ) ដែលមានស្លឹករឹតជាង ២៩ ម៉ឺនសន្លឹក។ ក្នុងនោះ មានសាស្ត្រាជាច្រើនឈុតបានដាច់ខ្សែ និងបាក់រហែក ទាមទារឱ្យមានដំណើរការស្តារឡើងវិញ និងធ្វើឌីជីថលនីយកម្មយ៉ាងម៉ត់ចត់បំផុត។

ពីទូកញ្ចក់ ឆ្ពោះទៅកាន់លំហឌីជីថល

បណ្ឌិត Huỳnh Sang អនុប្រធានការិយាល័យរដ្ឋបាលនៃសាលាភាសា-វប្បធម៌-សិល្បៈ Khmer Nam Bộ និងមនុស្សសាស្ត្រ បានឱ្យដឹងថា៖ “ទោះបីជាជួបការលំបាកច្រើនផ្នែកសម្ភារៈបរិក្ខារ ប៉ុន្តែក្រុមការងារសម្រេចបាននូវការជ្រើសរើស និងធ្វើឌីជីថលនីយកម្មដោយជោគជ័យនូវសាស្ត្រាចំនួន ៩០ ឈុតតំណាង ស្មើនឹង ១៣.២៦០ ទំព័រ”។

ការនាំយកសាស្ត្រាស្លឹករឹត ចេញពីទូកញ្ចក់ទៅកាន់បណ្ណាល័យឌីជីថល គឺជាជំហានផ្លាស់ថ្មីដ៏អស្ចារ្យមួយ ជួយឱ្យសហគមន៍ និងអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវអាចចូលមើលបានយ៉ាងងាយស្រួលតាមចំណង់ចំណូលចិត្ត ព្រមទាំងធានាសុវត្ថិភាពដល់ឯកសារច្បាប់ដើមផងដែរ។

លោក Colin Timothy Muir Shonk ចុះពិនិត្យជាក់ស្តែងនូវការអនុវត្តគម្រោង នៅវត្តសំរោងឯក (Som Rong Ek) សង្កាត់ Nguyệt Hoà  ខេត្ត Vĩnh Long ។

បណ្ឌិត Ngô Sô Phia សាកលវិទ្យាធិការនៃសាលាភាសា-វប្បធម៌-សិល្បៈ Khmer Nam Bộ និងមនុស្សសាស្ត្រ បានបញ្ជាក់ថា៖ “ទិន្នន័យឌីជីថលទាំងនេះ នឹងក្លាយជាប្រភពឯកសារដ៏សំខាន់ សម្រាប់និស្សិត និងអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវ ក្នុងការប្រៀបធៀបការប្រែប្រួលរវាងភាសា Khmer បុរាណ និងសម័យទំនើប រួមចំណែកផ្សព្វផ្សាយតម្លៃវប្បធម៌ជាតិទៅកាន់ឆាកអន្តរជាតិ”។

អង្គសិក្ខាសាលានេះ បានទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់អ្នកស្រាវជ្រាវនៅតំបន់វាលទំនាបទន្លេមេគង្គ។ គួរឱ្យកត់សម្គាល់នោះគឺ ប្រតិភូខេត្ត Cà Mau បានចូលរួមបទអន្តរាគមន៍ដែលមានតម្លៃជាច្រើន។ គម្រោងបានបញ្ចប់ដំណាក់កាលទី ១ ប៉ុន្តែបានបើកចេញនូវទំព័រថ្មីមួយ ដែលបច្ចេកវិទ្យាក្លាយជា “ដៃតភ្ជាប់” នាំយកបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ប្រពៃណី ឱ្យរស់រវើកក្នុងចរន្តនៃសម័យកាល៕

Chim Đôn Ta

អភិរក្សវប្បធម៌ Khmer ផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងសេចក្តីសម្រេចលេខ ៨០

នៅ Cà Mau ការអភិរក្សវប្បធម៌ Khmer ដែលផ្សារភ្ជាប់ជាមួយសេចក្តីសម្រេចលេខ ៨០/NQ-CP (ស្តីពីទិសដៅអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច-សង្គមនៃតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ) កំពុងត្រូវបានអនុវត្តយ៉ាងសកម្ម ដើម្បីធានាវប្បធម៌មិនត្រឹមតែបម្រើជាមូលដ្ឋានគ្រឹះខាងវិញ្ញាណប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជា "បង្អែក" សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពផងដែរ។

ពង្រីកប្រពៃណីសាមគ្គីក្នុងសហគមន៍ជនជាតិ Hoa

ស្មារតីសាមគ្គី និងជួយគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងសហគមន៍ជនជាតិ Hoa ជាប្រពៃណីដ៏យូរលង់ណាស់មកហើយ បានក្លាយជាលក្ខណៈប្រពៃដ៏ល្អស្អាតផងដែរ។ នេះត្រូវបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថែមទៀតដោយយោងតាមការជាក់ស្តែងថា គ្រប់ទីកន្លែងដែលមានសហគមន៍ជនជាតិ Hoa រស់នៅតែងមានទីសក្ការៈបូជាដូនតាបុព្វការីជន (ទីសក្ការៈបូជាគ្រួសារ) ដើម្បីថែរក្សាវប្បធម៌របស់ពួកគេ ព្រមទាំងពង្រីកប្រពៃណីសាមគ្គីនេះ។

បណ្តាពិធីដ៏កិច្ចដ៏ពិសិដ្ឋក្នុងថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី

ពេលដែលផ្កាលឿងរាជកំពុងរីកបង្អួតសម្រស់តាមដងផ្លូវភូមិស្រុក អបជាមួយសូរសម្លេង ស្គរឆៃយ៉ាំ និងតន្រ្តីពិណពាទ្យបន្លឺឡើងយ៉ាងពិរោះរន្តំ ក៏ជាឱកាសដែលបងប្អូន Khmer Nam Bộ រីករាយស្វាគមន៍ទទួលបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិ ឆ្នាំ២០២៦ ដែលជាពិធីបុណ្យពោពេញដោយពណ៌សម្បុរវប្បធម៌ពុទ្ធសាសនាទក្ខិណានិកាយ Khmer សុទ្ធសាធ។ មិនត្រឹមតែជាពេលវេលាផ្លាស់ប្តូររវាងរដូវប្រាំងនិងរដូវវស្សាប៉ុណ្ណោះទេ នេះក៏ជាឱកាសសម្រាប់កូនចៅម្នាក់ៗវិលមករកស្រុកកំណើតវិញ តាមរយៈពិធីបុណ្យតាមជំនឿសាសនាដ៏ជ្រាលជ្រៅ។

“សារមន្ទីរ” បេតិកភណ្ឌមិនអាចកាត់ថ្លៃបាននៅ Cà Mau

ស្ថិតនៅភូមិខ្វែងបបែល ឃុំ Hưng Hội វត្តបុប្ផារាម មិនត្រឹមតែជាវត្តបុរាណដែលមានអាយុកាលរាប់រយឆ្នាំប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបានគេប្រៀបដូចជា "សារមន្ទីររស់" ជាទីឋានរក្សាទុកនូវវត្ថុបុរាណដ៏ច្រើនបំផុតប្រចាំខេត្ត Cà Mau។ ចំកណ្ដាលលំហដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ វត្តនេះបានលេចត្រដែតឡើងដូចជាស្ពានមេត្រីតភ្ជាប់រវាងអតីតកាល និងបច្ចុប្បន្ន ដោយបានអភិរក្សគ្រប់គ្រាន់នូវតម្លៃវប្បធម៌ដ៏វិសេសវិសាលនៃព្រះពុទ្ធសាសនាទក្ខិណានិកាយ Khmer ។

វិសេសវិសាលនៃទំនៀមពូនភ្នំខ្សាច់

ពិធីពូនភ្នំខ្សាច់ ជាលក្ខណៈវប្បធម៌ប្រពៃណីវិសេសវិសាលមួយរបស់ជនរួមជាតិ Khmer Nam Bộ ដែលទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយជំនឿសាសនា និងស្មារតីឆ្ពោះទៅរកធម៌ក្នុងឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី។ ឆ្លងកាត់រយៈពេលរាប់រយឆ្នាំកន្លង ទំនៀមទម្លាប់នេះត្រូវបានរក្សាទុកជានិមិត្តរូបដ៏ស្រស់ស្អាតនៃការគោរពដឹងគុណ សាមគ្គីសហគមន៍ និងជំនឿលើវិស័យអប់រំតាមដំបូន្មានព្រះពុទ្ធ។

ងូតទឹកជូនយាយតា៖ លក្ខណៈដ៏ប្រពៃក្នុងឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំ

ពេលផ្គរលាន់លាន់ឮឡើងជាសញ្ញាប្រាប់ថា រដូវប្រាំងជិតកន្លងផុតទៅ បងប្អូន Khmer ក៏ត្រៀមខ្លួនអបអរសាទរពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិ យ៉ាងអធិកអធម។ ក្នុងបរិយាកាសដ៏សប្បាយរីករាយនោះ មានពិធីដ៏ស្ងប់ស្ងាត់មួយតាមគ្រួសារនីមួយៗ គឺ “ពិធីមុជទឹកជូនជីដូនជីតា និងឪពុកម្តាយ” ដែលបង្កប់អត្ថន័យមនុស្សធម៌ជ្រាលជ្រៅ និងរំជួលបេះដូងមនុស្សគ្រប់រូប។

ផ្តល់ឱកាសរកស៊ីចិញ្ចឹមជីវិតសម្រាប់បងប្អូននារីឃុំ U Minh

នៅឃុំ U Minh របបរធ្វើប្រហិតត្រីភីឡាព្យា (ប្រហិតត្រីភីឡាព្យា) កំពុងសន្សឹមៗបញ្ជាក់ពីប្រសិទ្ធភាពរបស់ខ្លួន ក្លាយជាឱកាសសម្រាប់ការចិញ្ចឹមជីវិតដ៏សមរម្យរបស់បងប្អូននារីជនបទជាច្រើនរូបផងដែរ។ ផ្តើមពីការផលិតខ្នាតតូច ដោយប្រើប្រាស់ធនធានដែលមានស្រាប់ បងប្អូននារីមិនត្រឹមតែបង្កើនប្រាក់ចំណូលសម្រាប់ខ្លួនងប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងរួមចំណែកបង្កើតការងារធ្វើនៅនឹងកន្លែងជូនកម្មករជាច្រើនរូបនៅភូមិភាគទៀតផង។

ព្រាហ្មណ៍សាសនាក្នុងវប្បធម៌ Khmer

មកកាន់វត្តអារាម Khmer Nam Bộ ភ្ញៀវទេសចរណ៍ ងាយនឹងបានជួបប្រទះឃើញនូវបដិមាករនៃទេវរូបដ៏មានឫទ្ធិបារមីដែលបានប្រសូតិពីរឿងព្រេងនិទានទាក់ទងខាងព្រហ្មញ្ញសាសនា។ នេះគឺជាភស្តុតាងសម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរ និងការទទួលយកឥទ្ធិពលវប្បធម៌ដែលបានអូសបន្លាយអស់រាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយ។ វត្តមានទាំងនេះមិនបានធ្វើឱ្យចុះខ្សោយនូវជំនឿលើព្រះពុទ្ធសាសនានោះទេ ប៉ុន្តែបានរួមចំណែកធ្វើឱ្យជីវភាពផ្លូវស្មារតី និងសិល្បៈរបស់សហគមន៍កាន់តែសម្បូរបែប។

នាំយកសិល្បៈប្រពៃណីធ្វើជាអំណោយមុនថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី

ពេលកម្តៅថ្ងៃនៅភាគខាងត្បូងចាប់ផ្តើមហួតហែងខ្លាំង ក៏ជាពេលវេលាដែលបងប្អូនជនរួមជាតិ Khmer ឈានចូលដល់ថ្ងៃដ៏រំភើបបំផុតក្នុងឆ្នាំ។ ខែមេសាមកដល់នាំមកនូវបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិ ដែលជាពិធីបុណ្យនៃជំនឿសាសនា ការដឹងគុណ និងក្តីសង្ឃឹម។ ក្នុងបរិយាកាសនោះ ពន្លឺភ្លើងឆាកនៃក្រុមសិល្បៈ Khmer - រោងមហោស្រព Cao Văn Lầu បានបំភ្លឺយ៉ាងត្រចះត្រចង់នៅតាមភូមិស្រុកនៃតំបន់ដាច់ស្រយាល នាំមកនូវអំណោយស្មារតីមិនអាចកាត់ថ្លៃបានជូនដល់បងប្អូនប្រជាជន។

នាគក្នុងវប្បធម៌ Khmer

មានឱកាសបានទៅទស្សនាតាមវត្ត Khmer Nam Bộ យើងរាល់គ្នានឹងបានជួបប្រទះនឹងរូបចម្លាក់ពស់នាគរាជយ៉ាងច្រើននៅតាមលើដំបូលនៃព្រះវិហារ កុដិ សាលា។ល។ រូបភាពសត្វពស់នាគរាជ គឺជាសត្វដ៏ពិសិដ្ឋដែលមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយសហគមន៍ខ្មែរ។ សត្វពស់នាគរាជមិនត្រឹមបានបង្ហាញពីភាពរុងរឿងប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងតំណាងឱ្យការការពារ និងការតភ្ជាប់រវាងមនុស្ស និងពិភពវិញ្ញាណផងដែរ។