Các ngân hàng thương mại: Cho vay nhỏ giọt từ nguồn vốn thừa

Trong tháng 1 và tháng 2/2014, hệ thống ngân hàng thương mại ở Bạc Liêu cho vay “âm” so với kế hoạch. Qua tháng 4/2014 bắt đầu nhích lên 1%. Tính đến thời điểm này, dư nợ cho vay trên 12.347 tỷ đồng, giảm đáng kể so với tháng 12/2013. Trong khi các ngân hàng đều cho rằng nguồn vốn có thừa, thì doanh nghiệp vẫn phải chật vật để tiếp cận nguồn vốn vay.

Vay vốn để phát triển sản xuất, kinh doanh tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam - chi nhánh Bạc Liêu. Ảnh: L.D

Ông Phạm Thanh Bình, Giám đốc Ngân hàng Nhà nước - chi nhánh Bạc Liêu, cho biết: “Các ngân hàng đều muốn cho vay, dù là lỗ hay giảm lợi nhuận, chứ họ không muốn “ôm vốn”. Tuy nhiên, họ lại rất thận trọng khi cho vay vì sợ khó thu hồi được vốn nếu tài sản thế chấp và phương án kinh doanh của doanh nghiệp chưa thật sự thuyết phục. Để các doanh nghiệp tiếp cận được nguồn vốn vay ưu đãi phát triển sản xuất, kinh doanh, Ngân hàng Nhà nước - chi nhánh Bạc Liêu đã triển khai chương trình kết nối ngân hàng và doanh nghiệp; đồng thời tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc tiếp cận nguồn vốn…”.

Một nghịch lý dễ thấy nhất, các ngân hàng đều đang chạy đua trong việc hạ lãi suất nhằm thu hút khách hàng. Song, nhiều doanh nghiệp phải loay hoay, khổ sở với khoản nợ cũ, nên càng khó khăn trong kế hoạch kinh doanh do hàng tồn kho còn khá lớn… Điều đó trở thành rào cản, khiến doanh nghiệp khó tiếp cận vốn vay. Thời gian vừa qua, lãi suất tuy đã giảm nhưng vẫn ở mức khá cao và chủ yếu ưu đãi ở mảng vốn vay ngắn hạn. Còn lãi suất dài hạn mà các doanh nghiệp đang “khát” thì vẫn ở mức cao ngất ngưởng.

Anh L.N.T, chủ doanh nghiệp kinh doanh vật liệu xây dựng tại TP. Bạc Liêu, cho rằng: “Phần lớn các doanh nghiệp khó có tỷ suất lợi nhuận 14 - 15% để chịu nổi mặt bằng lãi suất hiện nay. Chúng tôi (doanh nghiệp) rất khó vay vốn nếu không có tài sản thế chấp tại ngân hàng. Nhưng khi có tài sản thế chấp, lại có thêm một điều kiện khác phát sinh nên càng khó vay và thời hạn vay rất ngắn”. Còn theo anh L.T.Đ, chủ đại lý vật tư nông nghiệp tại huyện Vĩnh Lợi, chỉ có Ngân hàng NN&PTNT là cho vay đúng với lãi suất quy định. Tuy nhiên, mức định giá tài sản chỉ bằng 50% so với mức định giá ở các ngân hàng thương mại. Ngược lại, dù định giá tài sản cao, nhưng lãi suất ở các ngân hàng thương mại lại khá cao, khó vay được gói trung và dài hạn. Lãi suất thì không được vay cố định tại thời điểm vay, thường là sau 1 - 2 tháng ký hợp động, lãi suất được các ngân hàng thương mại đẩy lên, dù quy định Nhà nước không thay đổi…”.

Không chỉ các doanh nghiệp kêu ca, các nhân viên tín dụng ở một số ngân hàng cũng cho rằng thủ tục cho vay hiện nay rất rườm rà, mất thời gian. Chẳng hạn ở Ngân hàng Đông Á, doanh nghiệp chỉ được làm thủ tục ở trụ sở chi nhánh, chứ các điểm giao dịch không thể làm thủ tục. Ngoài ra, hệ thống ngân hàng này đang giải ngân theo kiểu nhỏ giọt với lý do đang có kế hoạch sắp xếp lại nhân sự, bộ máy, cơ cấu lại hoạt động… Do đó, các thủ tục cho vay với số tiền lớn gần như phải trình qua Ngân hàng Đông Á tại TP. HCM.

“Mạch máu” của nền kinh tế đang bị tắc nghẽn, gần như các doanh nghiệp đang gặp khó khăn càng cảm thấy bế tắc khi thiếu vốn kinh doanh. Để khơi thông dòng vốn này, cần có tiếng nói chung giữa ngân hàng và doanh nghiệp, nhất là chính sách đồng bộ từ Trung ương đến địa phương trong việc giải quyết nợ đọng, nợ xấu, hàng tồn, triển khai cho vay mới, gói tín dụng khả thi… Bởi, hiện nay, hầu hết các ngân hàng đều sử dụng chiến lược kinh doanh: “Thà ế khách hàng còn hơn mạo hiểm”.

Hoàng Uyên