Cần mẫn nghề vá lưới

Người dân xứ biển Gành Hào không nhớ rõ nghề vá lưới hình thành từ khi nào, chỉ biết nghề này đã xuất hiện từ rất lâu, gắn bó với nghề đi biển của biết bao thế hệ cha ông. Giữa lúc sản lượng khai thác suy giảm, giá vật tư đầu vào tăng cao, nhưng những người làm nghề vá lưới vẫn bền bỉ, cần mẫn đan chặt từng mắt lưới, buộc chắc từng chiếc phao, mắc chì... để ngư dân yên tâm vươn khơi với mong ước những chuyến biển về bờ đầy ắp cá tôm.

• Nghề vá lưới
• Nghề đan, vá lưới
• Ổn định thu nhập từ mô hình Tổ phụ nữ vá lưới
• Tổ hợp tác vá lưới tạo thu nhập ổn định cho phụ nữ vùng biển

Thầm lặng theo nghề

Sau mỗi chuyến biển, khi ghe tàu cập bến, bên cạnh việc tân trang phương tiện đánh bắt, sửa chữa ngư cụ, chủ ghe còn cần đến những người thợ vá lưới để chuẩn bị cho chuyến ra khơi tiếp theo. Từ đó, nghề vá lưới trở thành sinh kế của nhiều người dân vùng biển.

Ðể hành nghề, họ lập thành từng nhóm từ 3-5 người. Mỗi khi tàu về, chỉ cần chủ tàu gọi là họ nhanh chóng có mặt để bắt tay vào việc. Công việc của thợ vá lưới thường bắt đầu từ 7 giờ sáng đến 4 giờ chiều, chỉ nghỉ trưa khoảng 30 phút. Tuỳ theo tình trạng của tấm lưới, người thợ sẽ thực hiện các công đoạn như: làm lại viền lưới, vá lưới, buộc phao... Tiền công được tính theo ngày, trung bình mỗi người thu nhập khoảng 250 ngàn đồng/ngày.

Từng là ngư phủ lành nghề, nhưng khi sức khoẻ không còn đủ để theo thuyền dài ngày, anh Nguyễn Văn Tuấn (xã Gành Hào) cùng một số anh em lập nhóm nhận sửa, vá lưới cho các ghe biển để mưu sinh. Anh Tuấn bày tỏ: “Trước đây, anh em chúng tôi đều làm nghề ngư phủ. Nghề vá lưới được học từ những người cùng tàu để kịp vá những đoạn lưới rách ngay trên biển. Nghề học vội lúc rảnh tay giờ trở thành nguồn thu nhập khi chúng tôi không còn đủ sức theo ghe dài ngày. Từng là ngư phủ nên ai cũng hiểu những vất vả ngoài khơi, do đó luôn cố gắng làm lưới chắc, đúng kỹ thuật để bà con đánh bắt hiệu quả”.

Anh Nguyễn Văn Tuấn cần mẫn vá lưới thuê cho các ghe biển.

Có người đến với nghề vá lưới vì mưu sinh, nhưng cũng có người làm để tiết kiệm chi phí cho chuyến biển. Ông Nguyễn Hoàn Em (Ấp 2, xã Gành Hào) chia sẻ: “Nghề vá lưới phụ thuộc nhiều vào sự thăng trầm của nghề biển, nên ai cũng mong sóng yên biển lặng để ngư dân có cuộc sống ổn định. Dù không trực tiếp ra khơi, nhưng những người làm nghề vá lưới trên bờ vẫn miệt mài góp sức để những tấm lưới rách trở nên lành lặn, giúp ghe tàu đầy khoang cá tôm khi cập bến”.

Ngư dân xóm biển Gành Hào tận dụng những lúc tàu cập bến sửa lại những đoạn lưới cũ cho chuyến biển tiếp theo.

Nét đặc trưng xứ biển

Nhiều thợ vá lưới cho biết, nghề này tuy dễ học nhưng để trở thành thợ giỏi, được chủ tàu tin tưởng gọi thường xuyên thì người thợ phải tinh mắt, tỉ mỉ và khéo léo trong từng mũi vá. Nghề này không có trường lớp đào tạo, chủ yếu là người biết hướng dẫn người chưa biết, làm nhiều thành quen.

“Nhìn vậy chứ nghề vá lưới không hề đơn giản. Phải biết nhìn lỗ rách để tính toán cắt thêm mắt nào, vá từ hướng nào cho lưới thẳng, cá đâm vào là mắc lại. Khi đã lành nghề, thao tác sẽ rất nhanh, giúp lưới rách trở nên lành lặn, bền chắc, để bà con yên tâm ra khơi”, anh Nguyễn Văn Vũ (xã Gành Hào) cho biết.

Theo nhiều người làm nghề vá, sửa lưới, công đoạn quan trọng nhất là khâu đấu, ráp ban đầu sao cho lưới có độ chùng, giãn và mềm phù hợp. Khi cá vào lưới sẽ khó quẫy phá để thoát ra ngoài. Ngoài ra, việc làm phao, kẹp chì cũng rất quan trọng, quyết định độ nổi, chìm và căng của lưới khi thả xuống biển. Các khoen lưới phải được làm đồng đều, cùng chiều để tránh bị vướng, kẹt khi kéo lên.

Chuyến biển thành công phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: nguồn lợi hải sản, kỹ thuật và kinh nghiệm của tài công trong việc phán đoán luồng cá... Bên cạnh đó, những tấm lưới chắc chắn, được gia công đúng kỹ thuật cũng góp phần không nhỏ vào hiệu quả đánh bắt.

Những chuyến biển đầy ắp cá tôm không chỉ nhờ nỗ lực của ngư dân mà còn có sự đóng góp thầm lặng của những người vá lưới.

Từ bao đời nay, hình ảnh những nhóm thợ ngồi tỉ mẩn vá lưới đã trở thành nét đặc trưng của xứ biển. Công việc này không chỉ tạo việc làm, thu nhập ổn định cho hàng trăm lao động địa phương mà còn góp phần quan trọng trong chuỗi dịch vụ hậu cần nghề cá. Cùng với phát triển đội tàu, xây dựng hạ tầng cảng biển, việc đầu tư, phát triển các ngành nghề hậu cần là yếu tố cần thiết để ngành khai thác biển phát triển đồng bộ, hiện đại, qua đó thúc đẩy kinh tế địa phương và tạo thêm nhiều việc làm cho người dân vùng biển./.

Nguyễn Linh