Truyền hình
Với lợi thế vùng nuôi rộng lớn, hệ sinh thái đặc trưng, cùng năng lực chế biến, xuất khẩu ngày càng phát triển, Cà Mau có nhiều điều kiện đưa tôm sú vươn ra thị trường quốc tế. Tuy nhiên, lợi thế tự nhiên chỉ trở thành sức cạnh tranh khi được chuyển hoá thành giá trị kinh tế thực chất. Muốn làm được điều đó, ngành tôm phải tổ chức lại sản xuất, đẩy mạnh chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và bảo đảm người nuôi được hưởng lợi tương xứng với công sức, trách nhiệm gìn giữ hệ sinh thái.
- Tôm sú Cà Mau: Từ tán rừng ngập mặn vươn ra thế giới
- Tôm sú Cà Mau: Từ tán rừng ngập mặn vươn ra thế giới - Bài 2: Tự hào vùng tôm - rừng đạt chứng nhận quốc tế lớn nhất Việt Nam
- Tôm sú Cà Mau: Từ tán rừng ngập mặn vươn ra thế giới - Bài 3: Để con tôm Cà Mau trở thành "giá trị vàng"
Tạo đột phá phát triển bền vững
Ngày 8/6/2026, UBND tỉnh ban hành Ðề án “Tăng trưởng ngành tôm tỉnh Cà Mau năm 2026 và những năm tiếp theo”. Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, Cà Mau phấn đấu duy trì diện tích nuôi tôm khoảng 418.000 ha, tổng sản lượng tôm nuôi đạt khoảng 731 ngàn tấn, chủ động 80% nguồn tốm giống chất lượng cao; đồng thời nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng. Ngành tôm được định hướng phát triển theo chuỗi giá trị, tăng cường liên kết giữa người nuôi, hợp tác xã (HTX) và doanh nghiệp (DN), mở rộng truy xuất nguồn gốc, áp dụng các tiêu chuẩn chứng nhận quốc tế đáp ứng yêu cầu thị trường.
Ông Dương Vũ Nam, Phó Giám đốc Sở Công Thương, thông tin: Sản lượng chế biến tôm và thuỷ sản khác của tỉnh từ đầu năm đến nay ước đạt 368.002 tấn, tăng 11,75% so với cùng kỳ; kim ngạch xuất khẩu đạt 2.615,73 triệu USD, tăng 7%, trong đó xuất khẩu thuỷ sản đạt 2.384,82 triệu USD, tăng 4,9%. Những kết quả này cho thấy vai trò quan trọng của thuỷ sản, đặc biệt là con tôm trong cơ cấu kinh tế và hoạt động xuất khẩu của địa phương. Tuy nhiên, để ngành tôm phát triển bền vững, tăng trưởng cần đi cùng nâng cao giá trị sản phẩm, hiệu quả sản xuất và thu nhập của người dân.
Ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, cho biết: “Một trong những nền tảng để hiện thực hoá định hướng này là liên kết sản xuất. Toàn tỉnh hiện xây dựng 48 chuỗi liên kết ngành hàng tôm giữa DN - HTX - nông dân. Các chuỗi không chỉ hỗ trợ cung ứng vật tư đầu vào, bao tiêu đầu ra mà còn thúc đẩy xây dựng vùng nuôi đạt chứng nhận quốc tế. Hiện có hơn 38.000 ha nuôi tôm đạt các chứng nhận như: EU Organic, ASC, BAP, GlobalGAP... với hơn 8 ngàn hộ dân tham gia. Qua đó, từng bước nâng cao chất lượng, tăng khả năng truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường và đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu”.
Ông Lâm Thái Xuyên, Giám đốc Công ty TNHH Xã hội Tôm chứng nhận Minh Phú, cho biết: Từ năm 2013 đến nay, công ty liên kết với các địa phương xây dựng vùng nuôi đạt các chứng nhận quốc tế như ASC, EU Organic, Canada và Selva, với tổng diện tích 23.127 ha thuộc các mô hình tôm - rừng, tôm - lúa và quảng canh cải tiến, thu hút 6.344 hộ dân tham gia. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành vùng nguyên liệu đạt chuẩn, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và gia tăng giá trị, đặc biệt là mở ra hướng phát triển lâu dài cho ngành tôm sú Cà Mau.
Liên kết giữa nông dân - HTX - DN nâng cao hiệu quả mô hình tôm - cua. (Ảnh chụp tại xã Ðầm Dơi).
Ðáng chú ý, trong năm 2026, tỉnh Cà Mau đẩy mạnh các hoạt động kết nối, tìm giải pháp phát triển bền vững ngành hàng tôm. Ðiển hình như: hội nghị phát triển ngành hàng tôm Việt Nam năm 2026 với chủ đề “Ðịnh vị lại ngành tôm”, quy tụ khoảng 200 đại biểu đến từ các bộ, ngành, DN có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), tổ chức quốc tế như: FAO, WWF, ASC, BAP; hội nghị tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp nhân rộng mô hình nuôi tôm RAS-IMTA trên địa bàn tỉnh Cà Mau (tháng 3/2026); toạ đàm với chủ đề “Giải pháp nâng cao năng suất, chất lượng mô hình nuôi tôm sú bán thâm canh và quảng canh cải tiến 2 giai đoạn sử dụng tôm giống gia hoá” (tháng 10/2026)... Ðây là dịp trao đổi về những thách thức của ngành tôm, định hướng đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.
Song song với hoàn thiện cơ chế, chính sách và tăng cường liên kết chuỗi, Cà Mau còn chú trọng ứng dụng khoa học - công nghệ vào sản xuất. Tỉnh hình thành 5 vùng nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao, với tổng diện tích khoảng 3.900 ha; đồng thời nhân rộng 1.500 ha nuôi tôm tuần hoàn ít thay nước RAS-IMTA, đạt năng suất trung bình khoảng 35 tấn/ha/vụ, tỷ lệ sống từ 70-90%. Việc ứng dụng công nghệ giúp kiểm soát môi trường nuôi, giảm rủi ro dịch bệnh và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.
Ðẩy mạnh chế biến sâu, xúc tiến thương mại
Bên cạnh tổ chức lại sản xuất, liên kết chuỗi, muốn tôm sú Cà Mau vươn xa, theo các chuyên gia, DN, cần chuyển mạnh từ bán tôm nguyên liệu sang phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao nhằm nâng giá trị tôm sú.
Hiện trên địa bàn tỉnh có nhiều DN có lợi thế về chế biến, xuất khẩu tôm đông lạnh như: Công ty Cổ phần Tập đoàn Thuỷ sản Minh Phú, Camimex, SEANAMICO...
Tôm sú cấp đông chuẩn OCOP 3 sao của HTX Tài Thịnh Phát Farm.
Ngoài tôm đông lạnh, các sản phẩm sơ chế tiện lợi, chế biến sẵn và đặc sản địa phương cũng có thể mở thêm phân khúc tiêu thụ.
Chị Trần Thị Xa, Chủ tịch Hội đồng Quản trị, Giám đốc HTX Ba khía Ðầm Dơi (Xã Quách Phẩm), chia sẻ, ngoài ba khía, HTX ưu tiên phát triển sản phẩm tôm sú đạt OCOP 3 sao. Năm 2025, HTX sử dụng khoảng 20 tấn tôm nguyên liệu, thu về 5 tấn thành phẩm; từ đầu năm 2026 đến nay, sử dụng khoảng 29,3 tấn tôm nguyên liệu, ước đạt 7,3 tấn thành phẩm. Không chỉ tăng quy mô chế biến, HTX còn đang tiếp tục chuẩn hoá quy trình chế biến và mở rộng kênh phân phối.
Ðộng lực phát triển của ngành tôm Cà Mau còn đến từ các hoạt động xúc tiến thương mại quy mô lớn. Ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, nhận định: “Festival Tôm Cà Mau lần thứ II năm 2026, với chủ đề “Tôm Cà Mau - Vươn tầm thế giới”, diễn ra trong tháng 11 tới đây, quy mô khoảng 350 gian hàng, dự kiến thu hút 8-10 ngàn lượt khách, là dịp để Cà Mau giới thiệu tiềm năng vùng nguyên liệu, các mô hình nuôi đặc trưng, sản phẩm OCOP và thành tựu công nghệ của ngành tôm địa phương. Các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu, thu hút đầu tư được kỳ vọng mở thêm cơ hội để DN tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị thương hiệu tôm Cà Mau”.
Tôm công nghệ cao và tôm - rừng là 2 mô hình nuôi tôm sú phổ biến hiện nay ở Cà Mau. (Ảnh chụp tại xã Đất Mới)
Ðưa tôm sú Cà Mau ra thế giới là hành trình cần sự hợp lực đồng bộ giữa Nhà nước, DN, HTX, nhà khoa học và người nuôi tôm. Ðề án, cơ chế mở đường, nhưng điều quyết định là khả năng biến chủ trương thành những thay đổi cụ thể trong sản xuất, kinh doanh. Khi vùng nguyên liệu được tổ chức bài bản, sản phẩm đạt chất lượng, nguồn gốc rõ ràng, chế biến sâu tăng thêm giá trị, người nuôi được hưởng lợi xứng đáng và môi trường được gìn giữ, tôm sú Cà Mau mới có nền tảng vững chắc để khẳng định vị thế trên thị trường thế giới.
Con tôm sú không phải là yếu tố quyết định, mà chính người nông dân mới là chủ thể quyết định tương lai ngành hàng. Nhưng một người nuôi không thể tạo dựng thương hiệu, mà cần cả cộng đồng, cả vùng nguyên liệu cùng chung tay. Chúng ta không chỉ bán con tôm, mà còn “bán” vùng nuôi với những giá trị được chứng minh về chất lượng, an toàn và trách nhiệm với môi trường. Từ đó, mô hình tôm - rừng còn mở ra giá trị du lịch sinh thái, kể câu chuyện về người nông dân và hành trình làm ra con tôm sạch. Khi người tiêu dùng hiểu được công sức ấy, con tôm sẽ có cơ hội được định giá tương xứng hơn, giúp người nuôi cải thiện thu nhập, yên tâm giữ rừng, bảo vệ ”lá phổi xanh” nơi địa đầu cực Nam Tổ quốc.
Trần Loan Phương
Xem thêm bình luận